• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Álem 23 Tamyz, 2018

Qaırat Ábdirahmanov: Kofı Annan - BUU tarıhynda ózindik orny bar erekshe tulǵa

1105 ret
kórsetildi

Álemdik qoǵamdastyq Birikken Ulttar Uıymynyń 7-shi Bas hatshysy Kofı Annanmen qoshtasýda.

K.Annan Birikken Ulttar Uıymynyń tarıhynda ózindik orny bar erekshe tulǵa. Ol BUU basshylyǵyndaǵy Afrıkanyń birinshi ókili. Uıymnyń ózinde mansap qurǵan birinshi Bas hatshy. K.Annan jahandyq qaýipterge qarsy turý jolynda uıymnyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan reforma júrgizdi, AITV-pen kúresýge kóp kúsh saldy jáne BUU Jahandyq kelisimin júzege asyrdy. Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy bolǵan jyldary K. Annan Beıbitshilik jónindegi komıssııany jáne Adam quqyqtary jónindegi keńesti qurdy. 2001 jyly K.Annan ózi basshylyq etken uıymmen birge «Álemdegi berik beıbitshilikke jáne tıimdi uıymdy qamtamasyz etýge úles qosqany úshin» Nobel syılyǵyna ıe boldy.

K.Annan aımaqtyq jáne etnıkalyq qaqtyǵystardy oqshaýlaýǵa jáne olardyń aldyn alý máselelerine úlken mán berdi. Onyń kómegimen 28 bitimgerlik operasııasy ótkizildi – bul K.Annannyń atalǵan laýazymǵa kelýine deıin BUU ótkizgen bitimgerlik operasııalardan eki ese artyq.

K.Annan BUU-nyń Ortalyq Azııa óńirindegi rólin kúsheıtýde mańyzdy ról atqardy. Bas hatshy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń halyqaralyq bastamalaryna udaıy qoldaý kórsetip otyrdy.

1994 jyly jeltoqsanda Býdapeshtte ótken EQYU sammıtinde Prezıdent N.Nazarbaev bolýy múmkin qaqtyǵystardyń aldyn alý jáne Ortalyq Azııadaǵy beıbitshilikti nyǵaıtý jónindegi sharalardy júzege asyrý týraly ıdeıalardy usyndy. K.Annan Qazaqstannyń atalǵan bastamasyn qoldady jáne Ortalyq Azııada BUU-nyń Bitimgershilik batalony quryldy. Bul aımaq memleketteriniń BUU-men beıbitshilik ornatý salasyndaǵy yntymaqtastyǵynyń alǵashqy tájirıbesi boldy.

K.Annan Qazaqstanǵa saparmen kelgen alǵashqy BUU Bas hatshysy. 2002 jylǵy qazanda ótken resmı sapary aıasynda Prezıdent N. Nazarbaev K.Annanǵa Bas hatshynyń jeke basyn qurmetteý men onyń Birikken Ulttar Uıymyn damytýǵa qosqan úlesin moıyndaýdyń belgisi retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń I dárejeli «Dostyq» ordenin tabystady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine jáne Qazaqstan halqyna alǵys bildire otyryp Kofı Annan qazaq tilindegi «Dostyq» sózi búkil álemge qajet ekendigin atap ótti.

«Naryqtyq ekonomıkaǵa ótýde úlken nátıjelerge qol jetkizdińiz, ekonomıka men ınvestısııanyń aıtarlyqtaı ósýin qamtamasyz ettińiz, eldegi turaqtylyqty saqtaı bildińiz, aımaqtyq qaqtyǵystardy boldyrmaý jolynda qandaı kóshbasshy bolý kerektigin kórsettińiz, ıadrolyq qarýsyzdanýǵa qatysty batyl sheshim qabyldadyńyz», - dep atap ótti Bas hatshy. Sonymen qatar, K.Annan Qazaqstandy álemniń basqa memleketteri úshin ultaralyq kelisim, turaqty ári ornyqty damýdyń úlgisi retinde atap kórsetti.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N. Nazarbaev óziniń kóńil aıtý jedelhatynda: «Halyqaralyq deńgeıdegi tanymal saıasatker K.Annan búkil ǵumyryn álemde turaqtylyq pen beıbitshilik ornatýǵa arnady. Osydan biraz jyl buryn Kofı Annan syndy parasatty, adal ári meıirban tulǵamen tanystym. Jahandyq damýdyń ózekti máselelerine qatysty ustanymdarymyz uqsas bolatyn. Men áli kúnge deıin kezdesýlerimiz ben ózara áńgimelesken sátterimizdi jyly sezimmen eske alamyn», - dep atap ótti.

K.Annan reformator, bitimger jáne álemniń shynaıy azamaty retinde jadymyzda máńgi qalmaq.

Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov