Sholpan atada (Qyrǵyzstan) ótken Túrki tildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń VI sammıtin bıylǵy eleýli oqıǵalardyń qataryna jatqyzýǵa bolady. Kezdesýdegi talqylanǵan máseleler túrkiler ıntegrasııasyn nyǵaıtýǵa jáne Eýrazııa qurlyǵynda tatý qarym-qatynas ornatýǵa mańyzdy strategııalyq úlesin qosady. Alataýdyń eteginde ótken alqaly jıynǵa álemniń buqaralyq aqparat quraldary nazar aýdarǵan bolatyn. Solardy iriktep usynyp otyrmyz.
BBC agenttiginiń Qyrǵyzstandaǵy bıýrosy sammıtten jan-jaqty aqparat taratty. Arnanyń habarlaýynsha, is-shara qorytyndysy boıynsha qabyldanǵan qujattardyń mańyzy zor.
«Sholpan ata shaharynda Túrki tildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń VI sammıti ótti. Jıyndy Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ashyp, uıym tóraǵalyǵyn Qyrǵyzstanǵa tabystady», deıdi BBC Qyrǵyzstan.
Agenttik jıynǵa qatysqan Vengrııanyń Premer-mınıstri Vıktor Orbannyń sózderine erekshe nazar aýdarǵan. Ol majar ulysy óz tilin, mádenıetin saqtap qalýǵa talpynyp jatqanyn, túrki tildes memlekettermen jaqyn qarym-qatynas ornatýǵa ázir ekenin jetkizdi.
«О́zbekstannyń uıymǵa qosylýy týraly da másele kóterilgen edi. Shavkat Mırzııoev О́zbekstannyń Keńeske kirýge nıetti ekenin bıyl Túrkııaǵa barǵan saparynda málimdegen», deıdi BBC Qyrǵyzstan.
Qyrǵyzstan Prezıdenti Sooronbaı Jeenbekov О́zbekstannyń uıymǵa kirýin qoldaıtynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, mundaı qadam Túrki keńesine jańa serpin berip, kóptegen jańarýǵa bastamaq.
Regnum.ru saıty Elbasy N.Nazarbaevtyń «Túrki álemindegi 100 jańa esim» jobasyn usynǵanyna erekshe nazar aýdarǵan. Agenttik buǵan mysal retinde Qazaqstandaǵy «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn keltirip, sonyń aıasynda «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» men qazaq álipbıiniń latyn grafıkasyna aýysýyna toqtalǵan.
«N.Nazarbaevtyń paıymdaýynsha, osyǵan uqsas joba basqa da túrki tildes memleketterge qajet. «Taǵylymy mol tarıhymyzda ál-Farabı, Iаsaýı, Abaı, Iýnýs Emre, Nızamı, Fızýlı, Ulyqbek, Aıtmatov sekildi iri tulǵalar bar. Osyǵan baılanysty Túrki keńesi aıasynda «Túrki álemindegi 100 jańa esim» jobasyn ázirleýdi usynamyn» dedi Nursultan Nazarbaev. Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti Túrki keńesi jastarynyń quryltaıyn, ǵylymı konferensııalar, semınarlar, tarıhı oryndarǵa ekspedısııalar uıymdastyrýdy usyndy», deıdi Regnum aqparattyq agenttigi.
Sondaı-aq Regnum.ru saıty sammıt qorytyndysy túrki áleminiń yntymaqtastyǵyn nyǵaıtyp kele jatqandyǵyn kórsetedi dep esepteıdi. Agenttiktiń paıymdaýynsha, Vengrııa Premer-mınıstri Vıktor Orbannyń jıynǵa qatysýy Býdapeshttiń bolashaǵyn Eýropamen emes, Turanmen baılanystyratynyn ańǵartady.
Daily Sabah-tyń habarlaýynsha, Túrki tildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesi sammıtinde uıymǵa múshe memleketterdiń áriptestigin nyǵaıta túsý máselesi kóterilgen. Agenttik jıynǵa qatysqan memleketter basshylary uıym jumysyn odan ári damytýdyń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdarǵanyn jetkizdi.
«Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Keńeske múshe memleketter arasyndaǵy ekijaqty taýar aınalymy 22 paıyzǵa artqanyn, endigi maqsat osy jetistikti keleshekte odan ári arttyrý qajettigine toqtaldy. N.Nazarbaev Túrki keńesine múshe elder Shyǵys pen Batysty, Soltústik pen Ońtústikti jalǵastyratyn kópir ispetti ekenin jetkizdi» deıdi Daily Sabah.
Al Vengrııa úkimetiniń resmı saıty majar ulysynyń túrki tildes memlekettermen yntymaqtastyǵyn jańa deńgeıge kóterýge nıetti ekenin jazady.
«Premer-mınıstr Vengrııanyń buǵan deıin de túrki tildes memlekettermen tyǵyz áriptestik ornatyp kelgenin aıtty. V. Orban majarlardyń ózderin ǵundardyń, Edildiń (Attıla) urpaǵy dep esepteıtinin, ǵun-túrki baılanysy myǵym ekenin, túrki tilderimen týystas ekenin atap kórsetti. Ol shyqqan tegin maqtanyshpen aıtatyn ulttyń úlken kúshke ıe bolatynyn jetkizdi», deıdi úkimettiń resmı saıty.
Sammıt barysynda V.Orban túrki tildes memleketterdiń zor tabysqa qol jetkizgenin, Vengrııa halqy ózderiniń shyqqan tegi túrkiler ekenin maqtanyshpen aıtatynyn málimdedi. Sońynda Premer-mınıstr vengrııalyq Eximbank-tyń túrki tildes memlekettermen ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý úshin 1,5 mıllıard nesıe berip, ınvestısııa salatynyn aıtty.
«Vechernıı Bıshkek» basylymyna shyqqan maqalada Túrki tildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesi kúsheıe túskeni aıtylyp, osy baǵytta Qazaqstannyń atqarǵan jumysyna oń baǵa berilgen.
«Memleket basshysy Sooronbaı Jeenbekov Qazaqstan tarapyna alǵysyn bildirip, atqarylǵan jumystardy joǵary baǵalady. «Eń áýeli, Qazaqstanǵa jáne qurmetti Nursultan Ábishulyna Túrki tildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesinde sátti tóraǵalyq etkeni úshin erekshe alǵysymdy aıtqym keledi. Osy ýaqyt aralyǵynda Qazaqstan Túrki keńesiniń abyroıyn asqaqtatyp, múshe memleketter arasyndaǵy mańyzdy kelisimderdi júzege asyrý boıynsha aýqymdy jumys atqardy. Qazaqstan tarapynyń atqarǵan jumysyna alǵysymyz zor», dedi Qyrǵyzstan basshysy. S.Jeenbekov bıylǵy sammıttiń erekshe formatta ótip otyrǵanyna toqtaldy. О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzııoev pen Majarstan Premer-mınıstri Vıktor Orbannyń is-sharaǵa kelýi Keńestiń aýqymy keńeıe túskenin kórsetetinin aıtty», deıdi «Vechernıı Bıshkek».
Sondaı-aq S.Jeenbekov О́zbekstannyń Túrki keńesine múshe retinde kirýge talpynysyn joǵary baǵalaıtynyn, Vengrııanyń uıymǵa baqylaýshy mártebesine ıe bolǵanyn, jastar arasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtýǵa shaqyryp, ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq baǵyttaǵy arnaıy jobalardy birlese atqarýdyń qajettigin jetkizdi.
Sholýdy daıyndaǵan
Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»