VIZANYŃ JAŃA TÚRLERI KÚShINE ENEDI

Syrtqy ister mınıstrliginde “Qazaqstan Respýblıkasynyń vızalaryn berý erejeleri” jóninde baspasóz máslıhaty bolyp ótti. Bul kezdesýge Konsýldyq qyzmet departamentiniń dırektory Samat Jańabaı men Ishki ister mınıstriligi Kóshi-qon basqarmasynyń bastyǵy Serik Saıynov qatysty. Bıylǵy jyldyń 1 naýryzynan bastap elimizde Syrtqy ister mınıstrliginiń jáne Ishki ister mınıstrliginiń birlesken buıry­ǵy­men bekitilgen “Qazaqstan Res­pýblıkasynyń vızalaryn berý erejeleri” óz kúshine enetin bo­lady. Mundaı jańa erejelerdi qa­byldaýdyń negizgi maqsaty – onyń qaǵıdalaryn búgingi qoldanystaǵy mıgrasııalyq jaǵdaıǵa sáıkes retke keltirý, sondaı-aq Qazaqstan aýmaǵyna shetel azamattary kelýin bir júıege túsirý. Qabyldanǵan erejeler Qazaq­stan Respýblıkasynyń aýmaǵyna kásipkerlik, eńbek jáne basqa da tólenetin iskerlik árekettermen aınalysýǵa keletin shetel azamat­tarynyń aǵymyn qysqartý úshin shekteý qoıýǵa baǵyttalǵan. Buǵan qosa, qujatta qabyldanǵan jańa qaǵı­dalar shetel azamattarynyń týrıst retinde, jeke saparmen, sonymen qatar, ınvestısııalyq is-áreketpen aınalysý úshin kelýge qolaıly jaǵdaı týǵyzýdy kózdeıdi, dedi Konsýldyq qyzmet depar­tamentiniń dırektory. Bir atap óterligi, bul ereje­lerge alǵashqy ret vızanyń “mıs­sıonerlik” jáne “syrtqa shyǵý” sekildi eki jańa sanaty engizilgen eken. “Mıssıonerlik vıza” – elimizge dinı-aǵartýshylyq maqsat úshin keletin sheteldik azamattarǵa belgili bir merzimge deıin beriledi. Al “syrtqa shyǵý” vızasy Qazaq­standa turaqty túrde qonystanǵan shetel azamattaryna, sondaı-aq shet­elge turaqty túrde turýǵa ketetin jáne Qazaqstan jerinde óz qujattaryn joǵaltyp alǵan aza­mat­tarǵa beriledi, dedi Kóshi-qon basqarmasynyń bastyǵy. Jańa erejelerdiń qaǵıdalary boıynsha elimiz aýmaǵyna memle­ket­tik organdardyń, dıplomatııa­lyq ókildikterdiń, shetelderdiń konsýldyq mekemeleriniń, Qazaq­stan aýmaǵynda tirkelgen halyq­aralyq uıymdardyń arnaıy sha­qyrýymen keletin sheteldik azamat­tardyń vızalary uzartylady eken. Al zańdyq tulǵalardyń sha­qyrýymen “iskerlik” sanatyndaǵy vızamen keletin shetel azamat­tarynyń, buǵan qosa, “jeke sapar”, “týrıstik” “mıssıonerlik”, “tran­zıttik” sanattaryndaǵy vızalar uzartylmaıdy. Baspasóz máslıhatynda bolǵa­nyndaı, erejede jańadan engizil­gen tártiptiń biri – ol dıplo­matııalyq ókildikterdiń qyzmet­kerlerine, shetelderdiń konsýldyq mekemeleriniń, halyqaralyq uıymdardyń qyzmetkerlerine jáne olarǵa teńdestirilgen tulǵalarǵa, elimizdiń Syrtqy ister mınıstr­liginen berilgen akkredıtasııalyq kartochkalardyń negizinde olardyń otbasy múshelerine Qazaqstan aýmaǵyna vızasyz kelýge rýqsat beriletindigi. Bul – akkredı­ta­sııalyq kartanyń dıplomatııalyq jáne qyzmettik jumystar kezinde elimiz aýmaǵynda Qazaqstan Respýblıkasy vızasynyń ornyn almastyra alatynyn kórsetedi. Baspasóz máslıhaty kezinde erejelerde vıza túri ataýynyń alynyp tastalǵandyǵy jóninde de aıtyldy. Iаǵnı, budan bylaı barlyq vızalar “syrtqa shyǵý” sanatynan ózge “kirý-shyǵý” dep beriletin bolady. Buǵan qosa alǵash ret úsh mártelik “týrıstik” jáne “jeke sapar” vızalaryn berý táji­rıbege engizilgen eken. Bul vızalardyń merzimi – 90 kún. Jańa erejelerge sáıkes, túrli jeńil­dikter berý máselesi de nazardan tys qalmapty. Máselen, 47 da­myǵan eldiń azamattaryna vıza berýde jeńildetilgen tártip saq­talǵan kórinedi. Olarǵa qyzmettik, dıplomatııalyq, iskerlik, jeke jáne týrıstik vızalardy shaqyrý qaǵazynsyz alýlaryna múmkindik beriledi. Dıplomatııalyq, iskerlik, qyz­mettik jáne ınvestorlyq sanatyn­daǵy vızalarǵa qatysty da arnaıy tártip bar. Olar 3 jylǵa deıingi merzimge beriledi. Buǵan qosa, ha­lyqaralyq ózaralyq qaǵıdasy es­kerilip, atalǵan sanattaǵy vızalar­dyń merzimin uzartýǵa bolady. Kóshi-qon basqarmasynyń bas­tyǵy Serik Saıynovtyń aıtýyn­sha, qazirgi jańa erejeler burynǵy nusqaýlyqtan shetel azamattaryna shaqyrtý ázirleý tártibiniń ońaı­latylǵanymen erekshelenedi. Iаǵnı, bul ereje­lerge sáıkes, shaqyrýshy mekeme vızalyq qoldaýǵa ruqsat alý úshin jeke sapardy sanama­ǵanda, mı­grasııalyq polısııa oryndarynyń kelisiminsiz tikeleı elimizdiń Syrtqy ister mınıstr­ligine ótinish bildire alady. Láıla EDILQYZY. JOLDAÝ ZAŃNAMALYQ QAMTAMASYZ ETILÝI TIIS Keshe Parlament Májilisi janyn­daǵy Qoǵamdyq palatanyń otyrysy bolyp ótti. Otyrysqa Par­la­ment Májilisi Tóraǵasynyń oryn­basary, Qoǵamdyq palatanyń tóraǵasy Sergeı Dıachenko jetek­shilik etti. Ol kún tártibine shyǵarylyp otyrǵan másele­ler boıynsha túsinik berdi. Otyrysta Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaq­stannyń jańa múmkindikteri” atty halyqqa Joldaýyn zańnamalyq qam­ta­masyz etýdegi Qoǵamdyq palatanyń róli máselesi qaraldy. Basqosýǵa Qoǵamdyq palatanyń músheleri, Parlament Májilisiniń depýtattary, memlekettik organdar men úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatysty. О́zin-ózi qamtýshy turǵyndardyń jaǵdaıyn zań jolymen retteý taqyrybynda ótken dóńgelek ústeldiń qorytyndysy jóninde Qoǵamdyq palatanyń múshesi V.Kosarevtiń málimeti tyńdaldy. “Quqyq qorǵaý júıesin refor­malaý jáne onyń odan ári izgilenýi” taqyrybynda Qoǵamdyq palata tóraǵasynyń orynbasary Maqsut Nárik­baev baıandama jasady. “Den­saý­lyq saqtaý salasynyń jaqsarýy – ómir súrý sapasynyń artýy” taqyry­by boıynsha Densaýlyq saqtaý mı­nıstri, Qoǵamdyq palatanyń múshesi, áleýmettik-mádenı damý jónindegi seksııanyń jetekshisi Jaqsylyq Dosqalıev sóz sóıledi. Qoǵamdyq palatanyń múshesi, qarjy-ekonomıkalyq reforma jáne aımaqtyq damý seksııasynyń jetek­shisi, ekonomıka ǵylymdarynyń dok­tory Orazaly Sábden “Ekonomıkany ártaraptandyrý – tabysqa jetýdiń kilti”, sondaı-aq Qoǵamdyq palatanyń múshesi, demokratııalandyrý jáne azamattyq qoǵamdy damytý máseleleri jónindegi seksııanyń jetekshisi Al­tyn­shash Jaǵanova “Ishki saıası turaq­tylyq – 2020 strategııalyq josparyn júzege asyrýdyń senimdi irgetasy” taqyryptarynda baıandama jasady. Otyrysta Qoǵamdyq palatanyń múshesi, ekologııa, aýyl sharýashylyǵy jónindegi seksııanyń jetekshisi Mels Eleýsizov “Klımattyń jahandyq ózgerýi jaǵdaıyndaǵy eldiń turaqty damýyndaǵy aýyl sharýashylyǵynyń róli” taqyryby boıynsha sóz sóılep, óz ustanymdaryn ortaǵa saldy. Kún tártibindegi máselelerge oraı qatysýshylar da ózderiniń pikirlerin ortaǵa saldy. Asqar TURAPBAIULY. KOLÝMBIIа ÝNIVERSITETINDEGI DÁRIS Ony QazUÝ rektory Baqytjan Jumaǵulov ótkizdi Jaqynda AQSh-tyń Nıý-Iork qalasyndaǵy osynaý ataqty kónekóz oqý ordasynda ótken dáris taqyryby Qazaqstannyń jetekshi ulttyq ýnı­ver­sıtetiniń tájirıbesi negizinde bilim sapasynyń jahandyq ortalyǵyn qurý­ǵa arnaldy. QazUÝ basshysy Qazaqstannyń joǵary bilim jáne ǵylym salasynyń reformalyq kezeń­derine toqtalyp, Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń tájirıbesi negizinde otandyq bilim berý salasynda týyn­daıtyn máselelerdi sheshý oraıyndaǵy oılaryn bólisti. Bir sát kópshilik nazaryn Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýyna aýdardy. Talǵampaz tyńdarmandar qataryn­da AQSh-tyń memlekettik departa­mentiniń ókilderi, Nıý-Iork merııa­sy­nyń qyzmetkerleri, Kolýmbııa ýnıversıtetiniń basshylary men oqytýshy-professorlary boldy. Atal­mysh sharanyń ótetindigi jaıly búkilamerıkandyq akademııalyq jeli arqyly bir aı buryn Pensılvanııa, Boston, Nıý-Djersı ýnıversıtet­teri­niń professorlary qulaqtandyrylǵan edi. Olar qazaqstandyq áriptesterdiń pikirlerin qoldap, qyzyǵýshylyq bildirdi. Bir saǵatqa sozylǵan pikir­talasta Qazaqstannyń bilim jáne ǵy­lym salasy, qoǵamdyq-saıası ahýaly, syrtqy saıasaty men elimizdiń EQYU-daǵy tóraǵalyǵy, t.b. ózekti máseleler sóz etildi. QazUÝ rektory jınalǵan qaýymnan álemge áıgili qazaq aqyny Oljas Súleımenovtiń Nıý-Iorkte kóshi-qon máselesine arnalǵan dúnıejúzilik ǵylymı forým ótkizý jónindegi usynysyn qoldaýdy ótindi. Osydan tórt aı buryn O.Súleımenov Kolýmbııa ýnıversıtetinde álem halyqtarynyń kóshi-qon tarıhyna arnalǵan dáris oqyǵan bolatyn. Baqytjan Jumaǵulov Nıý-Iorkte bilim alyp, jumys istep júrgen qazaqstandyq stýdenttermen júzdesti. Shet eldegi jas otandastarymyz órkendep ósken Qazaq eliniń sońǵy jetistik-jańalyqtaryn estip tóbeleri kókke jete mereılendi. Jıynǵa qatysqan Kolýmbııa ýnıversıteti professorlarynyń biri – ataqty ǵalym, Keńes Odaǵy kezinde AQSh-tyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi qyzmetin atqarǵan Djek Metlok qazaqstandyq áriptestermen shúıirke­lese áńgimelesti. QazUÝ basshylyǵy bıylǵy jyldyń mamyrynda halyq­aralyq qatynastardyń teorııasy men praktıkasyn jete meńgergen profes­sor D.Metlokty tájirıbe almasý maq­satynda Qazaqtyń jetekshi ýnıver­sıtetine qonaqtap qaıtýǵa shaqyrdy. Kolýmbııa ýnıversıtetinde ótken kezdesý barysynda eki jaqty qarym-qatynasty nyǵaıtý maqsatynda júr­gizilgen kelissózder negizinde arnaıy qujattamaǵa qol qoıylmaqshy. Qorǵanbek AMANJOL. KО́RMEGE DAIYNDYQ QYZÝ JÚRGIZILÝDE Bıyl 26-29 mamyr aralyǵynda Astanada elimizde tuńǵysh ret áskerı tehnıka, qarý-jaraq pen dúnıe-múliktiń “KADEX – 2010” halyqaralyq kórmesi ótpek. Álemdik arenada elimizdiń abyroıyn asqaqtata túsetin sharalardyń biri bolyp sanalatyn osy kórmege daıyndyq jumystary qyzý júrip jatyr. Osyǵan oraı, elimiz Qarýly Kúshteri áskerlerin páterlerge ornalastyrý bas basqarmasynyń bastyǵy, polkovnık Ábdihalyq Bazarqulovpen bolǵan áńgime kórmege daıyndyq jumystary tóńireginde órbidi. – Polkovnık myrza, alǵashqy suraǵymyz kórmeniń ótkizilý orny jóninde bolmaq.. – Elimizdiń áskerı salasynda buryn-sońdy kólemi ári sıpaty turǵysynan mundaı shara ótkizilip kórgen emes. Sondyqtan bul shara­nyń uıymdastyrylýyn memleket­tik deńgeıde qarastyrýǵa bolady. Bul ıgi is el Qarýly Kúshteriniń Jo­­­ǵar­ǵy Bas qolbasshysy Nursul­tan Nazarbaevtyń tól áskerimizdiń bedelin arttyrý maqsatynda alǵa qoıǵan tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde iske asyp otyr. Son­dyq­tan kórmeniń ótý orny basyn­da-aq belgilenip qoıǵan bolatyn. Ol – Astana halyqaralyq áýe­jaıy­nyń irgesinde ornalasqan Qor­ǵanys mınıstrligine qarasty áskerı sektordyń aýmaǵy. 3 ushaq angary men avıasııalyq-tehnıka­lyq qyzmet kórsetý bóliminiń nysa­ny bolyp tabylatyn aýmaq kólemi – 7 700 sharshy metr. Buǵan qosymsha 61 560 sharshy metr jerdi qamtyǵan ushaqtar turaǵyna jal­ǵasyp jatqan terrıtorııaǵa da kór­­mege qoıylatyn ónimder ornala­satyn bolady. – Halyqaralyq dárejede kórme uıymdastyrý ońaı sharýa emes. Kórme ótkizý jumystarynyń jaýapty bóligi siz basqaryp otyrǵan bólimge mindettelipti. Solarǵa toqtalyp ótseńiz. – Kórmeniń negizgi uıymdas­tyrý­shysy Qorǵanys mınıstrligi bolǵandyqtan, atqarylar jumys aýqymyn elimizdiń Qorǵanys mı­nıstri Ádilbek Jaqsybekov aı­qyn­dap, naqty tapsyrmalar berdi. At­qarylar jumys aýqymy jet­kilikti. Atap aıtsam, ushaqtar tura­tyn oryndy keńeıtý maq­satyn­da 1 620 aerodrom plıtasyn tóseý qajet. Uzyndyǵy 270, eni 6 metr­ bola­tyn kireberis joldy jasaý úshin de 135 plıta tósemekpiz. Sý qubyr­lary men jaryq jelilerin jet­kizý de bizdiń mindetimizde. Kórmege qaty­sý­shy­larmen birlesip, taýar­laryn kórsetýge arnalǵan oryndar­dy ja­saq­taýymyz qajet. Baqylaý ala­ńy, minbeler, tuǵyr­lar, túrli qalyptaǵy qurastyr­ma­lar. Ondaǵan tonna salmaǵy bar aýyr qarý-jaraqtan bastap, ala­qan­ǵa syıyp ketetin koman­dır dúr­bisine deıingi taýar­lardy mamandar nazaryna iligetindeı etip ornalas­tyrý kerek. Keıbir ónimder úshin ashyq aspan asty nemese jabyq alań tárizdi arnaıy jaǵdaılar jasaı­myz. Oǵan qosa, kórme jumy­sy bary­synda kelis­sózder júrgizip, jasalǵan keli­sim-sharttardy rásim­deýge qajetti keńse oryndary kerek­tigi taǵy bar. Bul baǵytta atqarylyp jatqan sharýa san alýan. Sondaı-aq, áskerı bólim­derdiń bir­qatar nysan­daryn kúrdeli jón­deý­den ótkizý kerek. Kórme aýmaǵynyń tóńiregin kógal­dan­dyryp, joǵary deńgeıdegi talap­tarǵa saı bezendirý de bizge júktelip otyr. Bul jumys­tarǵa memleketten 42 mln.teńge bólingen. Biz óz mindeti­mizge asqan jaýapkershilikpen qaraımyz. Áskerı tártipke úıren­gendikten, berilgen tapsyrmany barynsha naq­ty, dál oryndaımyz dep sendirgim keledi. – Ábdihalyq Ábdiraıymuly, “KADEX – 2010” halyqaralyq kórmesi aıaqtalǵan soń atqarylǵan jumystar nátıjesi ne bolmaq? Kór­mege arnalyp jasaqtalǵan aımaq odan ári qandaı maqsatta qoldany­la­tyn bolady? – Joǵaryda aıtyp ótkenimiz­deı, daıyndyq jumystary Qor­ǵanys mınıstrligine qarasty ás­kerı bólim janynda júzege asyry­lýda. Demek, bul kórme aımaǵyna arnalyp jasaqtalatyn aımaq budan soń da áskerı salanyń kádesine jaraıdy degen sóz. Basqasha aıt­saq, bir oqpen eki qoıan atyp otyr­ǵan jaıymyz bar, óıtkeni, mundaı oryndar keleshekte qajet bolatyn­dyǵy daýsyz. Tuńǵysh qarý-jaraq kórmesi elimiz uıymdastyryp otyrǵan mańyzdy sharalardyń sońǵysy dep oılamaımyn. –  Áńgimeńizge rahmet.