Elimizdi álemdik órkenıet tórine shyǵaratyn birden-bir dara jol – bilim júıesi. Sondyqtan memleket basshysynyń: «Bolashaqqa baǵdar rýhanı jańǵyrý:» atty baǵdarlamalyq maqalasynda búgingi zaman talabyna saı, básekege qabiletti maman daıarlaý máselesi barynsha naqtylanǵan. Bul baǵyttaǵy baǵdarlamalyq jumystar Qazaqstandaǵy alǵashqy kásibı densaýlyq saqtaý salasynyń mamandaryn daıarlaıtyn, 90 jyldyq tarıhy bar Qyzylorda medısınalyq joǵary kolledjinde jolǵa qoıylǵan.
Osydan 90 jyl buryn «Áıelder bóliminiń H jyldyǵy» atyndaǵy qazaqtyń ólkelik medısınalyq akýsherlik tehnıkýmy bolyp ashylǵan kolledj kásibı kadrlardy daıarlaýdyń bastaýynda turǵan irgeli qara shańyraq. Ony ashý týraly sheshimdi Qazaq ólkelik atqarý komıteti 1927 jyly qazan aıynda qabyldap, úsh klastyq bilimi bar qazaq jastaryn ár aımaqtan toptastyryp, aldymen alty aılyq daıyndyq kýrsynan ótkizgen bolatyn. Keler jyly tehnıkýmǵa aınalǵan oqý ornyna respýblıkanyń túpkir-túpkirinen 30 qyz, al daıyndyq bólimine 3 klastyq aýyldyq bilimi bar 60 oqýshy qabyldanyp, tunǵysh oqý bazasy áskerı garnızonnyń at qorasy men shaǵyn qalalyq aýrýhanada ornalasqan bolatyn.
Oqý ornynyń alǵashqy dırektorlyǵyna qazaq tilin jetik meńgergen dáriger Prakskovıa Ivanovna Dobronravova shaqyryldy. 1933 jyly tehnıkýmnyń tuńǵysh túlekteri – 41 akýsher bitirip shyǵyp, Aqtóbe, Oral, Almaty, Qyzylorda oblystarynyń shalǵaı óńirlerine jiberildi. 1942-1952 jyldary «Feldsher-akýsher mektebiniń» dırektory B.Vıdro boldy. Bul kisi de eń aldymen aýyldan kelgen qazaq jastaryna erekshe janashyrlyq tanytty. 1941 jyly bitirgen eki feldsherlik toptan 30-ǵa jýyq jigit pen qyz II dúnıejúzilik soǵysqa el qorǵaýǵa attandy.
Al 1962-1991 jyldary oqý orny ýchılıshe atanyp, dırektory Sara Tólegenqyzy Dáýitbaeva boldy. Bul tusta medısınalyq ýchılıshe respýblıkadaǵy irgeli oqý ornyna aınaldy. 1965-1980 jyldary jańadan bas oqý ǵımaraty, 444 oryndyq eki jataqhana paıdalanýǵa berildi. Ýchılısheniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy jaqsarǵan kezeń edi. 30 jylǵa jýyq ǵumyryn kolledjdiń damýyna arnaǵan Sara Tólegenqyzy sol jyldary joǵarǵy sanattaǵy ustaz dáriger, «Qazaqstanǵa eńbegi sińgen dáriger», «Qazaqstan densaýlyq saqtaý úzdigi» atanyp, «Qurmet belgisi» ordenimen, «Ereń eńbegi úshin» medaldarymen marapattalǵan bolatyn. Sara Tólegenqyzy respýblıkalyq dárejedegi zeınetker bolyp, qurmetti demalysqa shyqqannan keıin de ómiriniń sońyna deıin óziniń qutty shańyraǵynan qol úzgen joq. Qara shańyraq kolledjdiń 90 jyldyǵy Sara Tólegenqyzynyń 85 jyldyǵymen qatar kelip otyrǵandyǵyn basa aıtqymyz keledi.
Al 1991 jyly Raısa Ábdeshqyzy Kózdenovanyń medısına ýchılıshesiniń dırektory bolyp taǵaıyndalýy elimizdiń táýelsizdigimen tuspa-tus keldi. Bul kezeńniń qýanyshymen qatar qıyndyǵy da az bolǵan joq. Sebebi naryq qyspaǵy eldiń turmysyna ǵana emes, jalpy bilim sapasyna da óz áserin tıgizdi. О́zine deıingi oqý orny dırektorlarynyń izgi dástúrin odan ári jalǵastyrǵan dáriger, uıymdastyrýshy Raısa Ábdeshqyzy 17 jyl balaýsa túlekterdi oqýǵa qabyldap, sanaly mamannyń eńbek jolyna joldama berdi. Osy rette Raısa Ábdeshqyzy 15-ke tarta oqýlyq jazǵan jáne eńbekteri respýblıka kólemindegi oqý oryndarynda paıdalanylatyn ulaǵatty ustaz ekenin aıta ketken jón.
Kolledjdiń erekshe jańǵyrý kezeńi 2007-2013 jyldar aralyǵyna tuspa-tus keldi. Osy kezeńderde ordaly bilim oshaǵyn búginde oblystyń densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy qyzmetin atqaryp otyrǵan, medısına ǵylymynyń doktory Aqmaral Sháripbaıqyzy Álnazarova basqardy. Ǵalym-basshy eń birinshi oqýdyń sapasyna basymdyq berdi. Jańadan fakýltetter ashylyp, jumys jasaıtyndar úshin keshki oqý júıesi engizildi. Stýdentterdiń jan-jaqty bilim alý negizderin qalyptastyryp, «Oqý sımýlııasııalyq» ortalyǵyn ashty. Elbasymyz «HHI ǵasyrda bilimin damyta almaǵan eldiń tyǵyryqqa tireleri anyq» dep aıtqanyndaı, bilimsiz alǵa jyljý qıyn. Al oqý quralynsyz sapaly bilim alý, bilikti maman daıarlaý múmkin emes. Sol jyldary kolledj oqytýshylary ózderiniń bar kúsh jigerlerin oqýlyqtar men oqý-ádistemelik quraldaryn memlekettik tilge aýdarý men daıyndaýǵa, ana tilimizdiń mártebesin kóterýge jumsady. Sonyń nátıjesinde «Balalar aýrýlary», «Ishki aýrýlar», «Ishki aýrýlar propedevtıkasy», «Júıke aýrýlary», «Dermatovenerologııa», «Farmakologııa», «Mıkrobıologııa» sııaqty oqýlyqtar qazaq tilinde jaryq kórdi. Bul oqýlyqtar qazirgi kúni elimizdegi joǵary jáne orta bilim beretin oqý oryndarynda qoldanylýda. Sondaı-aq atalǵan kolledjde respýblıkada alǵashqylardyń biri bolyp 24 myńnan asa qory bar kitaphana jasaqtalǵan bolatyn.
Joǵarǵy medısınalyq kolledjdiń dırektory Saltanat Seıitqalıqyzy Tasmaǵambetova bolsa oqý prosesiniń zamanaýı baǵytqa kóshýin qadaǵalaýda. Oqý ornynyń halyqaralyq standarttar deńgeıinde akkredıtasııalaýyna alyp keldi. Bilim ordasy sapaly bilim men básekege qabilettilikti arttyrý jolyna tústi. 2014 jyly kolledjdiń oqý prosesine meıirger isiniń qoldanbaly bakalavrıat bilim baǵdarlamasy eksperıment tártibinde engizildi. 2017 jyly «Meıirger isi» mamandyǵynyń qoldanbaly bakalavr biliktiligimen alǵashqy 69 túlek eńbekke aralasty.
Elbasynyń «Dýaldy kásiptik bilim berýdi damytýdyń mańyzy zor» degen sózin árqashan basty nazarda ustaǵan jón. Dýaldy oqytýdyń bolashaq medısına mamandaryn daıarlaýdaǵy mańyzdylyǵyn eskere otyryp, toqsan jyldyq tarıhy bar kolledj «dýaldyq júıeniń elementterin engizý konsepsııasyn» qabyldady. Dýaldy oqytý júıesiniń elementterin paıdalana otyryp, emdik profılaktıkalyq mekemelermen tyǵyz baılanysty arttyrý, básekege qabiletti, óndiriske naqty qajet, eldiń damýyna úles qosatyn bilikti maman daıyndaý isin jolǵa qoıdy. Ǵasyrǵa jýyq tarıhy bar kolledjdiń tarıhyn jańǵyrtý Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda atqarylyp jatqan is-shara dep bilemiz. Oqý ornynda «Rýhanı damý ortalyǵy» ashylyp, 90 jyldyq tarıh jas urpaqtyń sanasynda jańǵyrýda. Kolledjdiń 90 jyldyǵyna «Maqtan tutar túlekterimiz «100 esim» atty jınaǵy ázirlenip shyǵaryldy.
Qyzylorda joǵarǵy medısınalyq kolledjiniń búgingi tynysy týraly kóp aıtýǵa bolady. Ǵasyrǵa jýyq ýaqytta 30 myńnan astam densaýlyq salasynyń orta býyn bilikti mamandardy túletip ushyrǵan oqý ornynyń alar asýy áli alda dep oılaımyz. Qazaqstandaǵy alǵashqy kásibı medısınalyq bilim beretin Qyzylorda joǵary medısınalyq kolledjiniń ujymy Elbasynyń «Bolashaqtyń kilti bilimdi urpaqtyń qolynda» degen ulaǵatty sózin basshylyqqa ala otyryp, bilimdi, kásibı deńgeıi joǵary maman daıarlaýda yntymaq jáne birlikpen joǵary jetisterge jetetinine senemiz.
Ahmet ShARAPATOV
Qyzylorda medısınalyq joǵary kolledjiniń «Rýhanı damytý» ortalyǵynyń meńgerýshisi