«Alataýdy» asqaqtatqan ónerpazdar

Sekseninshi jyldary Chehoslovakııa, Bolgarııa, Úndistan, Bangladesh, Germanııa, Polsha memleketterine án saparymen baryp, Ermek Serkebaev, Nurǵısa Tilendıev, Bıbigúl Tóle­genova, Álibek Dinishev sııaq­ty qazaq óneriniń nar tul­ǵalarymen birge óner kórsetý már­tebesine ıe boldy. Bir aıta keterligi, «Alataý» qazaq dalasynda qurylǵan alǵashqy trıo bolatyn. Sondyqtan da qazaqqa burynda tańsyq dúnıe kórermenniń kóńiline kórkemdik uıalatyp, tyńdarman talǵamyn tánti etti. Onyń quramynda sol kezdegi jas ónerpazdar Altynbek Qorazbaev, Muhtar Rahmanqulov jáne Altynbek Bekmuratov úsheýi óner kórsetken. 

Jetpisinshi jyldardyń orta sheninen bastap qazaq saharasyn ánmen áldılegen trıonyń taǵdyry búginde kópshilikke beımálim dese de bolǵandaı. Ke­zinde halqymyzdyń án ónerin bıik beleske kóterýge talpynǵan tuń­ǵysh trıo óziniń negizgi min­detin oryndap ta úlgerdi. Keńes dáýiriniń ózinde halyq áni «Áláýlim-áı», Kenen Ázirbaevtiń «Kóksholaq» ánderin halyqqa keńi­nen tanystyrdy. «Alataý» trıosy óziniń shyǵarmashylyq jolyn Altynbek Qorazbaevtyń «Ágýgáı, dombyra» ánimen bas­taǵan.

Búginde áıgili ánshi, kompozıtor Altynbek Qorazbaev sol bir aıaýly jyldardy saǵynyshpen eske alady. Bala kúninen qazaq­tyń qara dombyrasyn janyna serik etken ol «Alataý» trıo­­sy ar­qyly halyqqa tanyldy. Jambyl jerinde júr­gen ónerpaz jigitterdiń úshtik qu­ryp, úlken úmitpen uly jolǵa qa­dam basqany kimdi de bolsyn qyzyq­tyrmaı qoımaıdy. Aıta keterligi, sol «Alataý» trıosy Al­tynbek Qorazbaevtyń ıdeıasymen qurylǵan eken. 

О́tken ǵasyrdyń jetpisinshi jyly Jambyl jerine Reseıden «Iаroslavskıe rebıata» trıosy­ ke­lip, jergilikti teatrda óner kór­setedi. Balalaıka tartyp,­ orys­tyń halyq ánderin, ataq­ty kompozıtorlarynyń shyǵar­malaryn oryndaǵan toptyń óneri jas ónerpazdarǵa erekshe áser etedi. Arada biraz ýaqyt ót­ken soń «Alataý» trıosy qu­rylady. Sóıtip olar Qadyr Myr­zalıevtiń sózine jazylǵan Nur­ǵısa Tilendıevtiń «Alataý» ánin toptyń gımni etip alady. Bul ýaqytta Altynbek Qoraz­baev Jambyl oblystyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy Ǵaınıken Bıbatyrovanyń shaqyrýymen osy qaladaǵy má­denı-aǵartý ýchılıshesinde qyz­met atqarady. Al trıo múshesi Muhtar Rahmanqulov «Alataý» án-bı ansamblinde óner kórsetse, Altynbek Bekmura­tov Jambyl tehnıkalyq ınstıtý­tynyń stý­denti eken. 

«Ol kezde Jambyl tehnıka­lyq ınstıtýtynyń úıirmesinde ónerli qyzdar men jigitter kóp bolatyn. Trıo múshesi Altyn­bek Bekmuratovty ınstıtýt qa­byr­ǵasynan izdep taptyq. Shyny kerek, sol jyldary ansambl men trıo juptasyp, elimizde ǵana emes, shetelderde de óner kórsetý baqytyna ıe boldy», deıdi Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Muhtar Rahmanqulov. 

Jalpy, «Alataý» trıosy jaı­ly áńgime bolǵanda, «Ala­taý» án-bı ansambli týraly da aıt­paı ketýge bolmaıdy. Jet­pisinshi jyldary kompozıtor Sa­dyhan Áýbákirov, sol kezde Jambyl oblystyq halyq shy­ǵar­mashylyǵy ortalyǵynyń dı­rektory qyzmetin atqaryp júrgen aqyn Jaqsylyq Sáti­bekov syndy azamattardyń bas­tamasymen qurylǵan ansambl quramynda otyzǵa tarta ónerpaz qyzmet atqarady. Al­maty qalasyndaǵy «Gúlder» ansamblinen Áýlıeataǵa arnaıy kelip, óner kórsetken baletmeıs­ter Eldos Ýsın, «Gúlder» an­samblinen kelgen rejısser Serik Eleýsizov, vıolonchel aspa­byn­da oınaǵan sheber Sheker Ah­metjanov, ánshi, Talastyń týmasy, Manarbekshe shyrqaıtyn marqum Altynbek Orazbekov, Quttybaı Tileýmuratov, Gúlnár О́tepova, Asylbek Janǵarın sııaqty ónerpazdardy halyq áli kúnge deıin izdeıdi. Al kópshilik úshin kúıshi Saqyp Ábdirásilov, qobyzshy Beket Jetpisov, syrnaıshy Áýesbaı Baqbergenuly sııaqty azamattardyń orny bir­ bólek. Saǵyndyrǵan sahna sań­laqtarynyń keıbiri búginde taǵ­dyrdyń jazýymen ómirden ótip ketken bolsa, keıbiri tirshiliktiń buıryǵymen ózge salada qyzmet atqarýda.

Osylaı «Alataý» trıosynyń jul­dyzdy shaǵy sharyqtap kete berdi. Áýlıeata aımaǵynan án bulaǵy aǵytylyp, áýen qudireti sharyqtap turdy. Ázilderi jarasqan ónerpazdar Altynbek Qoraz­baevty «Sary Altynbek», al Altynbek Bekmuratovty «Qa­ra Altynbek» dep ataıtyn boldy. Sonymen qatar ansamblde óner kórsetip júr­gen Altynbek Bekmuratovty qos­qanda, kópshilik arasynda «Úsh Altynbek» degen uǵym qalyp­tasty. Deı turǵanmen, ómir bir ornynda turmaıdy. О́zgeristiń ózi ýaqyt talaby. 1979 jyly Altynbek Qorazbaev Jambyl oblys­tyq fılarmonııasynyń dırektory bolyp taǵaıyndaldy. 1978 jyldan bastap Jambyl gıdromelıoratıvtik ıns­tıtý­tynyń stýdenti bolyp júrgende «Alataý» án-bı ansambline ju­mysqa qabyldanǵan Asylhan Shúńi­rekov trıo quramyna alyndy. Sol ýaqyttarda «Alataý» trıosy halyqaralyq, respýblıkalyq túrli konkýrstarǵa qatysyp, júldeger atandy.

Jyl ótken saıyn «Alataý» aty asqaqtap, onyń quramynda ár jyldary Pernebek Ospanov, Berik Qalıev sııaqty ónerpazdar óner kórsetti. Bul sekseninshi jyl­­­dardyń orta sheni edi. Al toq­sa­nynshy jyldary elimizde oryn alǵan qıyndyqtarǵa baılanysty taratylǵan óner ujymdarynyń qatarynda «Alataý» án-bı an­sambli men trıo da bar edi. Ta­raz qalasynyń 2000 jyl­­dyq toıy­nyń qarsańynda baıyr­ǵy «Alataý» trıosy «Taraz» bolyp ózgertilip, onyń quramynda Asyl­han Shúńirekov, Berik Qa­lıev, Noıan Seıdildaev óner kór­se­tedi.  Búgingi tańda mádenıet sala­syna tıisti deńgeıde qarajat bó­linedi. Deı turǵanmen, kezinde qazaq ónerin áıgilegen ataqty «Alataý» ansambliniń jáne qazaq dalasyndaǵy tuńǵysh trıonyń taǵ­dyry kópshilikti oılantpaı qoımaıdy. Tipti osy salaǵa jet­kilikti deńgeıde qarajat bólinip jatsa da, ansambldyń jabylyp qalýy kóńil kónshiterlik kórinis emes. Búginde óńirimizde talaı­ mádenı sharalardyń ótýine muryndyq bolyp kele jatqan oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasy ta­rapynan ansambldy qaıta qu­rýǵa, oǵan qarajat bólýge nıeti bolsa durys bolar edi. Kezinde asqaqtaǵan «Alataýdyń» aryny qazaq dalasynan jarqyraǵan juldyzdaı kóptegen elderge qazaq óneriniń rýhyn shashqan sáýle sııaqty kóringeni de ras. Sol rýhanı sáýleniń synyǵy Áý­lıeata óńirinde áli de saqtal­ǵan.

Sýrette: «Alataý» trıo­synyń músheleri: sol jaqtan birinshi Altynbek Bekmuratov, Muhtar Rahmanqulov, Altynbek Qorazbaev

Hamıt ESAMAN,

«Egemen Qazaqstan»

Jambyl oblysy