Sanaǵa serpilis qajet

Táýelsizdik alǵaly elimizdegi ishki, syrtqy saıasatqa qatysty negizgi má­se­lelerdi jolǵa qoıýǵa, memleket­tilik­ti ornyqtyryp, udaıy damý joly­na túsýge, damý dınamıkasyn turaq­tan­dyrýǵa jıyrma jeti jylda, árıne az qaı­rat jumsalǵan joq. Atqarylǵan ister­diń nátıjeli bolǵanyn sanamyzǵa ser­pi­lis bergen jańa elordamyz – As­ta­nan­yń ósýi men gúldenýine, adam­dar­­dyń ómir súrý uzaqtyǵynyń 72,5 jasqa jetkenine, EKSPO-2017 kór­mesi sekildi álem elderiniń nazaryn aýdar­ǵan úlken sharalardy óz eli­mizde ótkize al­ǵanymyzǵa, iri qala­lary­myz­dy Eýra­zııa óńiriniń qarjylyq, is­ker­lik, ınno­vasııalyq jáne mádenı ort­a­lyǵyna aınaldyra bilgenimizge, mem­leket­terdiń damý kórsetkishi jaǵynan Orta­lyq Azııa boıynsha kósh bastap kele jat­qanymyzǵa qarap ta aıtýǵa bolady. 

2050 jylǵa qaraı álemdegi ozyq da­myǵan 30 eldiń qataryna qosylý stra­­te­gııalyq maqsatymyzǵa aınaldy. Al eldiń damý kórsetkishi, árıne, halyq­­tyń turmysy, ál-aýqaty jaqsar­ǵany­men ólshense kerek. Demek, jańa Jol­daýyn Prezıdentimiz Nursultan Nazar­baevtyń halyqtyń ál-aýqatyn ósirý, tabysty molaıtyp, turmys sapasyn arttyrý máselesine arnaǵany zańdy edi. Bul oraıda Elbasy Joldaýdyń «ómir súrýge jaıly orta qalyptas­tyrý» de­gen bóliminde: «Jaılylyq degeni­miz eń aldymen, turǵyn úıdiń qoljetim­di­ligi, aýlanyń ádemiligi men qaýipsiz­digi, tirshilikke jáne jumys isteýge qo­laı­ly eldi mekenniń jáne sapaly ınf­ra­qu­ry­lymnyń bolýy» dep atap kórsetti.

Azamattardy turǵyn úımen qamta­ma­syz etý máselesi sońǵy on bes jyl­da udaıy nazarǵa alynyp keledi. 2014 jyldan beri elimizdiń ınfraqurylymyn jaq­sartatyn «Nurly jol» keshendi baǵ­dar­lamasy qolǵa alynsa, bertinde tur­ǵyn úı qurylysyna zor serpin bergen «Nurly jer» baǵdarlamasy tabys­ty iske asyrylýda. Qazirgi tańda turǵyn úı ıpotekasynyń qoljetimdiligin art­ty­­ratyn jańa aýqymdaǵy «7-20-25» baǵ­dar­lamasy da júzege asy­ryla basta­dy. Prezıdent bul oraı­da, ákim­derge jer­­gilikti bıýdjet esebi­nen jeńil­de­til­­gen ıpoteka boıynsha alǵashqy jar­na­ny ishinara sýbsıdııalaýdy tapsyrypty. 

Ras, qazir bul baǵdarlamaǵa qatysty ártúrli pikirler, usynystar aıtylýda. Sonyń birinde memlekettik baǵ­dar­lamamen páter alǵan kópbalaly otbasylardyń úıin keńeıtýine múm­kindik berý, memlekettik baǵdarla­mamen úı alǵannan keıin otbasynda sábı dúnıege kelip, bala sany artyp jatsa, qosymsha jeńildikter jasaý týraly aıtyldy. Ony qaraý, árıne, sala mamandarynyń enshisinde. 

Qalaı bolǵanda da, elimizdiń barlyq aı­maqtary boıynsha dárigerler, polı­seı­ler, muǵalimder, qysqasy áleý­mettik sala qyzmetkerleri atalǵan baǵdarlamanyń arqasynda baspanaǵa qol jetkizetin bolady. Injenerlik ınfraqurylymmen qosa alǵanda memleket aldaǵy bes jylda 650 myń otbasyǵa nemese 2 mıllıonnan astam azamatqa qoldaý kórsetkeli otyr. 

Elbasy Joldaýynda toqtalǵan taǵy bir ózekti másele – elimizdiń aýmaq­tyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý.  Statıstıka boıynsha, qazirgi kúni Astana men Almaty elimizdegi ishki jalpy ónimniń 30 paıyzdan astamyn qam­tamasyz etip otyr. Elbasymyz aıt­qandaı, álemdik ishki jalpy ónimniń 70 paıyzdan astamy qalalarda túziletini ras. Demek álemdik úrdisten qalys qalmaı kele jatqan elimizde halyqtyń jappaı qalaǵa kóshýin, ıaǵnı jedel qarqynmen júrip jatqan qalalaný pro­sesin tıimdi paıdalanýǵa bolady. Bul oraıda, Prezıdent 2019 jyl­dyń 1 qyrkúıegine deıin elimizdiń bas­qarylatyn ýrbanızasııasynyń kartasyna aınalatyn 2030 jylǵa deıingi aýmaqtyq-keńistiktik damýynyń boljamdy shemasyn ázirleýdi tapsyrdy. Munda zııaly tulǵalar, eldiń aqsa­qaldary aıtyp júrgendeı, aýyldaǵy eldi qalaǵa ákelip, «óz kúnińdi óziń kór» dep qoıa salmaı, qarapaıym halyqqa jaıly ómir qalyptastyrý úshin ınfra­qurylymdy damytý, kommýnaldy jáne turǵyn úı qurylysyndaǵy min­det­terdi sheshý paryz. Elbasynyń aýyl­dardan bastap respýblıkalyq mańy­zy bar qalalarǵa deıingi túrli eldi mekender úshin óńirlik standarttar júıesin ázirleýdi tapsyrǵany da sondyqtan. 

Adam resýrsyn damytý, olardy memleket ıgiligine paıdalaný, ár­bir azamattyń óz arman-maqsatyna je­te otyryp, eldiń de damýyna, gúl­denýi­ne úles qosýyna múmkindik týdy­ra bilý – tıimdi basqarýdyń bir­den bir kór­set­kishi bolar edi. Bul oraı­da, sóz joq, aı­maqtyq basqarý organ­dary­nyń jetek­shi­lerine serpilis qajet. Jergilikti basqarý organdary jańa mektepter, aýrýhanalar, balabaqshalar salýǵa ózdiginen jol izdep, ınves­torlar tartýy kerektigin aıtqan El­basy laýazymdy qyzmetke ıe árbir azamatqa, ákimderge eski tá­sil­ge súıene bermeı jańashyl bolý kerektigin, izdený qajettigin meńzepti. 

Qoryta aıtqanda, jańa Jol­daýda kóńilge medeý bolatyn jaqsy jetistikterimiz de aıtyldy. Bul turǵyda biz osy bir mazmun­dy qujattyń oqyrmany, tuty­ný­shysy ǵana emes, ondaǵy basym­dyqtardy júzege asyrýshy bola alsaq, nur ústine nur. 

Aızada QURMANOVA,

Májilis depýtaty