Almaty qalasynda onkologııalyq naýqastarǵa arnalǵan alǵashqy pozıtrondy-emıssıondy tomografııa/kompıýterlik tomografııa ortalyǵy ashyldy. Buǵan deıin PET-dıagnostıkasy tek Astanada ǵana bolǵan edi.
Almatyda General Electric Healthcare Discovery IQ ozyq jabdyqtarymen jabdyqtalǵan pozıtrondy-emıssıondy tomografııa/kompıýterlik tomografııa PET/KT ortalyǵynyń ashylýy onkologııalyq dertti aýyzdyqtaýda asa mańyzdy oqıǵalardyń qatarynan oryn alady. Búginde onkologııalyq derttiń saldarynan bolatyn qaza júrek-qan-tamyrlary aýrýlarynan bolatyn ólim-jitimnen keıin ekinshi orynda tur. Jyl saıyn obyrdan Qazaqstanda 15 myńdaı adam kóz jumady.
Bul kúnderi elimizde ártúrli formada qaterli isikter men jańa óskinder anyqtalǵan 164 myń naýqas esepte tur. Tek ótken jyldyń 10 aıynda 26 myń adam osy dertke shaldyqqan. Sondyqtan otandyq densaýlyq saqtaý salasy onkologııalyq dertterdi der kezinde dıagnostıkalaý men aldyn alýǵa úlken mán berip, ozyq ınnovasııalyq tehnologııalarǵa qol jetkizýge kúsh salyp otyrǵany anyq.
Bul ádis pozıtrondy-emıssıondy tomografııa (PET) men kompıýterlik tomografııany (KT) biriktiredi jáne beıne arqyly joǵary dárejeli senimdilikpen qaterli isikterden bastap qatersiz isikterge deıin ajyratýǵa múmkindik beredi.
PET/KT tomografııasynyń ereksheligi sol, ýltradybys, rentgen, KT jáne MRT-men anyqtalmaıtyn isik toraptaryna dıagnostıka jasaı alady. Osy jabdyq endi Almatydaǵy Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǴZI bazasynda memleket-jekemenshik sheńberinde jumys isteıtin bolady. Joba «Orhun Medical» JShS-men birlesip júzege asyrylǵan.
Mamandar dıagnostıka barysynda ózgeriske ushyraǵan jasýshalardy anyqtaý úshin túrli radıofarmpreparattary qoldanylady. Iаǵnı, búkil aǵzaǵa kúre tamyr arqyly 18F-flıýorodoksıglıýkozasy jiberilip, osydan keıin pasıent denesi PET/KT apparatyna kirgiziledi. Bul radıofarmasevtıkalyq dármek árbir naýqastyń jeke erekshelikterin eskere otyryp, zerttelip baryp daıyndalady. Dıagnostıka molekýlıarlyq deńgeıdegi jasýshalardyń zat almasý jyldamdyǵyn baǵalaýǵa negizdelgen, sondyqtan ol tipti 4-5 mıllımetr mólsherli qaterli isikti kórýge múmkindik beredi. Bul prosedýranyń artyqshylyqtary jetkilikti deýge bolady. Tipti aýrý belgileri bilinbeı turǵan kezeńde-aq qaterli isiktiń bar ekendigin anyqtaýǵa múmkindik bar. Jáne tekserý barysynda aýyrsyný sezimin týǵyzbaıdy ári qaýipsiz. Eń bastysy, aǵzadaǵy qaterli isiktiń taralýynan tolyq aqparat bere alady.
Medısına mamandary 18FDG radıodármegi ámbebap ekendigin, ol barlyq jasýshalardy sińirip alatyndyǵyn alǵa tartady. Sebebi ol – qurylymy jaǵynan qarapaıym glıýkozaǵa jaqyn. Isik jasýshalary preparatty qalypty jasýshalarǵa qaraǵanda tez sińirip alatyndyqtan, olar skanerleý kezinde aıqyn kórinedi. Dármek naýqastyń aǵzasynan 24 saǵat ishinde shyǵady jáne jartylaı ydyraý kezinde (T1/2) 110 mınýt ýaqytty qamtıdy. PET/KT naýqastyń zaqymdalǵan isik kólemin baǵalaýǵa jáne derttiń qaı deńgeıde turǵanyn durys anyqtaýǵa múkindik beredi. Sol sııaqty radıoterapııa men hımıoterapııa kýrsynan ótken nemese ota jasalǵan naýqastardy tekserý, belgilengen em monıtorıng nátıjeleri úshin bul aýadaı qajet. PET/KT – skaneri isiktiń qalaı ózgergenin, jańa oshaqtardyń jáne qaıtalanýdyń paıda bolýyn kórsetedi.
Túsinikti tilmen aıtqanda, munyń barlyǵy bastapqy isik oshaqtary men metastazdardy anyqtaýda, isiktiń taralý kezeńin erte bilýde, qaterli jáne qatersiz isikterdi saralaýda, tıimdi emdeý ádisin taǵaıyndaýda asa mańyzdy.
18FDG-men qaterli isikter qańqasyn anyqtaýdan bólek, melanoma, hodjıkın emes lımfomalar jáne Hodjıkın aýrýy, jumsaq tinder sarkomasy, qalqansha bez qaterli isigi, sút bezi, moıyn jatyry, tımýs, ókpe, uıqy bezi, analyq bezi, asqazan jáne ishek aýrýlaryn anyqtaý kezinde júrgiziledi.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»