Zııaly qaýym ókilderi Joldaýǵa pikir bildirdi

Turǵyn úı sertıfıkatyn berýdiń biryńǵaı tetigin jasaǵan jón

Bıylǵy Joldaýynda Elbasy N.Nazarbaev Úkimet qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa basa nazar aýdarýy kerek ekenin, sonyń ishinde tabys pen ómir sapasynyń ósýin naqty ataı kele, halyqtyń turǵyn úımen qamtylýy birinshi kezekte qarastyryl­ǵany jón ekendigin aıtty.  

Osy tapsyrmanyń oryndalýyna Memle­ket basshysynyń 2018 jylǵy 5 naýryzdaǵy «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty Úndeýiniń oryndalýy múmkindik berer edi dep aıta alamyz. Onda Elbasy árbir otbasynyń ıpotekalyq nesıemen turǵyn úı satyp alýyna múmkindik týdyratyn «7-20-25» baǵdarlamasyn usynyp, ol naqty iske qosyldy. Osy baǵdarlama boıynsha ekinshi deńgeıdegi bankterge 3,8 myń ótinish (45 mlrd teńgege jýyq) túsip, onyń 2,5 myńy (30 mlrd teńgeden artyq) maquldanǵan bolatyn. 

Alaıda, aımaqtarda bolǵanymyzda turǵyn­dar tarapynan osy máselege qatysty kóptegen suraq qoıyldy. Aıtylǵan máseleler qatarynda ákimderdiń jergilikti bıýdjet esebinen alǵashqy jarnany sýbsıdııalandyrýy birinshi kezekte tur. Osy máseleniń tolyq sheshilmeýi aımaqqa qajetti pedagogtar, dárigerler, polısııa qyzmetkerleri jáne t.b. mamandyq ıeleri úshin turǵyn úı sertıfıkatyna qoljetimdilikti qıyndatyp jibergen kórinedi. Sondyqtan atalǵan máse­leni ákimderdiń yńǵaıyna qaraı sheshý­­ge qaldyrmaı, jalpy el boıynsha bir­yń­­ǵaı tetik jasap shyǵarý qajet dep sanaı­­­myz. Onda alǵashqy jarna kimder­ge beri­­letin­digi, somanyń kólemi, aımaqtar­dyń erekshelikterine sáıkes turǵyn úı sertı­fıkat­tarynyń kólemi sııaqty máseleler qarastyrylǵany jón bolar edi. 

Sonymen qatar «7-20-25» baǵdarlamasyna sáıkes satyp alynýǵa tıisti turǵyn úıler de jetimsiz bolyp otyr, sondyqtan bul máseleni «Nurly jer» baǵdarlamasy sheńberinde turǵyzylyp jatqan úılerdiń esebinen sheshýdi usyndyq. 

Turǵyndardyń taǵy bir máselesi – HQO bergen anyqtamalardyń tek bir kúnge jaraıtyny. Ekinshi deńgeıli bankterden nesıelik ótinish rásimdeý prosesi kezinde azamattar bir kúnge úlgere almaı qalatyndyqtan, problemalar týyp jatatyny. Sondyqtan «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes osy prosedýrany jetildirý máselesin de qarastyrý kerek dep sanaımyz.

Olga PEREPEChINA,

Senat depýtaty 

Kitaphana isi kóńil bólýdi qajet etedi

Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵ­darla­ma­lyq maqalasynda jáne «Sıfrly Qazaqstan» baǵ­dar­­la­masynda atap ótken min­det­terin oryndaý úshin qoǵam­nyń tu­raqty damýyndaǵy jáne jeke tulǵanyń básekege qabilet­tiligin qalyptastyrýdaǵy kitap­hana­lar­dyń alatyn orny erekshe. 

Kitaphana salasynyń aǵym­daǵy jaǵdaıynda onyń qyzmet­terine keri áser etetin jáne sheshi­min talap etetin birqatar júıeli máseleler bar. Atap aıtqanda, kitaphana salasynyń normatıvtik-quqyqtyq baza­sy­nyń jetilmegendigi, kitap­hana qoryn tolyqtyrý ózek­tiligi men jańarýynyń álsiz­­di­gi, res­pýblıkanyń kitap­­h­ana sa­lasyndaǵy bilikti maman­dardyń jetispeýshiligi, kitap­hana qyz­met­­kerleri jal­aqy­sy­nyń tó­men­­­digi, kitaphana­lardyń materıal­­dyq-tehnıka­lyq, teh­no­lo­g­ııa­lyq bazasynyń qana­ǵat­tan­dyr­ǵysyz jaǵdaıy jáne t.b.

Osyǵan oraı, kitaphanalar qyzmetiniń tájirıbesin zertteý negizinde Úkimetke birqatar is-sharalardy júzege asyrý jóninde usynystar joldandy. Atap aıtqanda, kitaphana isin damytý tujyrymdamasyn jasaý qajet. Sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasynyń «Kitaphana isi týraly» zańyn ázirleý de ózekti. Qazirgi tańda qoldanystaǵy zań­namalyq jáne normatıvtik aktiler kitaphanalarǵa aqparat­tyq, mádenı jáne bilim berý qyzmet­terin tolyq túrde júze­ge asyrýǵa múmkindik bermeı­di. Taǵy bir mańyzdy máse­le – «Sıfr­ly Qazaqstan» baǵdar­lama­syn júzege asyrý úshin eli­mizdegi barlyq kitaphana qoryn sıfrly júıege kóshirý, kitaphanalyq-aqpa­rat­tyq resýrstardy biryńǵaı ınte­gra­sııalanǵan júıege biriktirý.

Respýblıkanyń zaǵıp jáne nashar kóretin azamat­tar­ǵa ar­­­nalǵan arnaýly kitap­ha­na­­­­­­lary qyzmetiniń model­di stan­­­­dartyn jasaý da ózekti. Qazirgi tańda elimizde múmkin­digi shekteýli paıdalanýshylar úshin kitaphanalyq-aqparattyq qyz­met kórsetý jaǵdaıyn jasaý­dyń tıisti deńgeıi qarastyrylmaǵan.

Buǵan qosa elimizdiń kitap­ha­na­shylar qaýymdastyǵy­men bir­le­se otyryp oqýdy qoldaý jáne kitaphanalardy nasıhattaý maqsatynda «Oqı­tyn Qazaq­stan» memlekettik baǵdarlamasy jasalyp júzege asyrylsa jón bolar edi.

Kitaphanalardyń qorlaryn tolyq­tyrýdy JOO men kol­ledj­derdegi granttar sanyn art­tyrý jolymen kitap­hana kadr­laryn daıarlaýdy memlekettik qol­daý, kitaphana maman­dary­­nyń bilikti quramynyń turaq­ty­lyǵyn qamtamasyz etý úshin kitap­­hana qyzmetkerleriniń eń­bek­aqysyn kezeń-kezeńmen ósi­rý múmkindigin qarastyrý da kókeı­kesti. Kásiptiń bedeli men ımıdjin kóterý úshin res­pýb­lıkalyq kásibı mereke – «Kitaphanashy kúni» belgilense quba-qup bolar edi.

Atalǵan usynystar elimizde­gi kitaphana salasynyń odan ári damýyna jáne qazirgi qoǵam órkendeýiniń irgetasy sanalatyn sapaly adam kapıtalyn qalyptastyrýda oń nátıjesin berer edi dep sanaımyz.

Dınar NО́KETAEVA,

Senat depýtaty

«QazAgroQarjynyń» jaǵdaıy qalaı bolmaq?

Jekeshelendirýdiń ke­shen­di baǵdarlamasy boıyn­sha «QazAgroQarjy» AQ báse­ke­lestik ortaǵa shyǵarylý úshin jeltoqsan aıyna satýǵa qoıyldy. 

 Osyǵan baılanysty biz depýtattyq saýal joldap, eger sheteldik ınvestorǵa satylyp ketetin jaǵdaı týa qalsa, aýyl sharýashylyǵyna arnal­ǵan jer qorynyń qomaqty bóligin basqarýdyń táýekelin Úkimettiń qanshalyqty esker­genin suraǵan bolatynbyz. Bul ásirese Prezı­denttiń Jer kodeksindegi keıbir baptar­dyń oryndalýyna moratorıı jarııalaǵanyna qatysty. Jal­py, bul baǵytta nazar aýdaratyn birqatar másele bar.

 Búgingi tańǵa deıin 24 nysan Qazaqstannyń rezıdenti bolyp tabylmaıtyndarǵa satyldy, al satylýǵa qoıylǵan 100-ge jýyq nysan satyp alýshy tabylmaǵandyqtan joıyl­dy. «QazAgroQarjyǵa» osy eki nusqa da bizdińshe qol emes, óıt­­­keni ony satý tutas aýyl sharýa­­­shylyǵy salasyna óziniń keri áserin tıgizetin bolady. Qa­zir «QazAgroQarjy» teh­­nı­ka­lar­­dyń qarjylyq lızınginde eń iri oıynshy bolyp otyr. So­­­laı bolsa da qazaq­stan­dyq aýyl­­­sharýashylyq tehnıkalary par­kiniń jańalanýy jylyna 1,5 paıyzdan aspaıdy, al aýyl­­­sharýashylyq teh­nı­ka­­­lary­­­nyń jalpy elimiz bo­ıyn­­sha 87 paıyzynyń tozy­ǵy jetken. Sonymen birge «QazAgroQarjydan» zaım alǵan­da kóptegen sharýa jáne fermerlik qojalyqtar ózderi­niń aýyl sharýashylyǵyna qol­danatyn jerlerin kepildikke qoıǵanyn da umytýǵa bolmaıdy. Qazir «QazAgroQarjynyń» portfelinde 1 mln 300 myń gek­tar jer kepilde, ssýdalyq portfel 239 mlrd teńge, sonyń ishinde Ulttyq qor aldyndaǵy ınvest jobalar boıynsha qa­ryz 60 mlrd teńgeden artyq! Osy kepil jáne qarjylyq qaryz­dardyń jaıy ne bolatynyn Úkimet esepke aldy ma eken? 

Budan buryn, byltyrǵy 18 mamyrda Májilis depýtattary «QazAgroQarjyny» báseke­lestik ortaǵa shyǵarýdyń qan­daı tıimdiligi bar degen depý­tattyq saýalyn Úkimetke jol­daǵan bo­latyn. Oǵan beril­gen jaýapta jekeshelendirý prose­sine táýelsiz konsýltant retinde «Deloıt TSF» kompanııasynyń tar­­tylǵany aıtylyp, onyń stra­­­te­gııalyq ınvestorǵa naq­ty sa­­ty­lý kerek­tigi týraly usy­­nys ber­­geni jetkizilgen. Sony­­men bir­­ge «QazAgroQarjy» hol­dın­gi­­niń aqparatyna qara­ǵanda, atal­mysh kompanııa Eýro­pa, Azııa já­ne Ame­rı­kanyń 86 kompanııa­sy­­­men kelis­­sóz­der júrgizip, stra­­t­e­­g­­ııa­­­lyq ınves­tordy taba al­­ma­­­­­ǵa­ny belgili boldy. Endi «QazAgroQarjyny» joıý táýekeli kútip tur. 

Qoryta aıtqanda, búgingi kezeńde «QazAgroQarjyny» saqtaý arqyly biz Memleket basshysy aldymyzǵa qoıǵan mindet­terdi oryndaýǵa múmkin­dik alar edik, aýyl sharýashylyǵy óndi­risiniń eńbek ónimdiligin 2,5 ese arttyrýǵa da ol tıimdi yqpal etken bolar edi. 

Murat TEMIRJANOV, 

Májilis depýtaty

Talap-aryzdyń merzimin qysqartý – ómir talaby

Memleket basshysy óziniń sońǵy Joldaýynda, basqa sharalardyń qatarynda, salyq boıynsha negizgi qaryzdaryn ótegen shaǵyn jáne orta bıznes sýbekti­leriniń ósimder men aıyppuldaryna salyqtyq amnıstııa jasaýdy tapsyrdy.  

Bul tapsyrma salyq talastary bo­ıynsha jasalyp kelgen talap-aryzdar merziminiń uzaqtyǵynda da artyq ýaqyt bary jónindegi baıyrǵy problemanyń betin ashty. Másele bizdiń elimizdegi talap-aryz merziminiń uzaqtyǵy 5 jyl bolýynda jáne ol qaryzdy qoldan ósire beretindiginde. Bizde bes jyl bu­ryn­ǵy, birneshe ret tekserilgende tabyl­ma­ǵan salyq esebindegi aldamshy jetim­sizdikterge zańnamaǵa sáıkes qarjylyq sank­sııalar salynady. Sóıtip bolmashy soma bes jyldyq aıyppuldar men ósim­niń arqasynda qomaqty qaryz­ǵa aınalady. Osynyń saldarynan je­tim­sizdikke qo­sy­la­tyn aıyppuldar men ósimniń kólemi qaryzdyń ózinen áldeqaıda asyp ketip, kásiporyndy tyǵy­ryqqa tireı­di. BAQ derekterine júginetin bol­saq ShOB-tyń osyndaı qaryzdary 2018 jy­ly 257 mlrd teńgege jetken, onyń ishin­degi aıyp­puldar men ósimder 122,5 mlrd teńgeni quraǵan. Prezı­dent­tiń tap­syr­ma­sy naq osy jónsiz­dik­ti joıýǵa baǵyt­ta­lyp otyr. Son­dyq­tan Má­ji­lis­t­egi «Aq jol» fraksııa­sy­nyń múshe­leri bul she­shimdi qýana qoldaı­myz jáne osyn­daı­dyń aldaǵy ýaqytta bolmaǵanyn qalaımyz. 

Bizdiń fraksııa bul máseleni 2013 jyl­dan beri kóterip, Úkimetten talap-aryzdyń merzimin Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq­qa múshe basqa elderdegi sııaqty 5 jyl­dan 3 jylǵa azaıtýdy usynyp kelgen edi. Sońǵy ret 2017 jyldyń 19 qańtary men 15 naýryzyndaǵy saýaldarymyzda usyndyq. Biraq árbir joly Úkimetten «mem­leket pen bıznes teńgerimine sáıkes emes» degen sııaqty ózimizdi qoldamaǵan jaýap alǵanbyz. Biraq 2017 jyldyń kú­zinde Salyq kodeksine engiziletin ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar týraly zań jo­ba­syna ony Úkimet ózi engizgen bola­tyn. Bizdiń usynysymyz engizildi dep bór­­ki­miz­di aspanǵa atýdan aýlaqpyz, biraq áı­­teýir budan bıznes pen memleket utsa boldy. 

Prezıdenttiń Joldaýyndaǵy amnıs­tııa osy istiń oryndalýyna jol ashyp otyr. Endi Úkimet te talap-aryzdyń mer­zimin 5 jyldan 3 jylǵa shegerer degen úmitimizdi aıtyp, biz Premer-Mınıstrdiń atyna taǵy da saýal joldadyq.

Azat PERÝAShEV, 

Májilis depýtaty