Táýelsizdik jyldarynan buryn ana tilimiz esikten qarap qalǵan, asyl dinimiz aıaqasty bolǵan, ulttyq ónerge eshkim moıyn burmaǵan Qostanaıdyń hali neshik edi? Al qazir qalaı? Buryn qazaǵy eki paıyzdan aspaıtyn Rýdnyı qalasyndaǵy búgingi 3 qazaq orta mektebi ana tilimizdiń kesilgen daraǵynyń kóktegenin elesteter edi.
Oblys óńirindegi aýdandar men qalalardaǵy, iri eldi mekenderdegi meshitter ımandylyq sáýlesin tógedi. Qazaqtyń teatr óneriniń darabozdaryn bergen Qostanaı jerinde 2000 jyly Qazaq drama teatry otaýyn kóterdi. Oblystyq fılarmonııadaǵy «Aq jeleń» ult-aspaptar ansambli, qazaq ult-aspaptar orkestri, Qostanaı qalasyndaǵy «Mıras» ult-aspaptar ansambli qazaqtyń án-bıin shet jerge deıin tanytyp júrgen óner ujymyna aınaldy. Mine, sanamalaǵan osy istiń báriniń basynda áý basta «ultymnyń óneri – ómirim» degen patrıot adamdar júrdi. Sonyń biri dáýlesker kúıshi, ónerpaz Abaı Ámirhanov edi. Ol 90-jyldary Qostanaı qalalyq mádenıet basqarmasy janynan «Mıras» ansamblin qurdy. О́ner ujymy osy kúnge deıin sahnadan túsken joq, Abaı Ǵazızulynyń talantty shákirtteriniń biri Berik Orazalın ıgi isti laıyqty jalǵastyryp keledi. Oblys ortalyǵyndaǵy ótip jatatyn mádenı sharalarda ansambldiń ánshi-kúıshilerin tyńdaǵan kórermenniń kóńili jelpinip sala beredi.
Abaı Ǵazızuly ulttyq ónerdi nasıhattaýda munymen shektelip qalmady. Ol túrki tildes jastardyń basyn biriktirip, «Oral muńy» halyqaralyq festıval-baıqaýyn uıymdastyrýshylardyń biri bolǵan edi. Eki jylda bir ret Bashqurtstannyń astanasy Ýfa qalasynda ótetin bul óner jarysyna Qyrǵyzstan, Túrikmenstan, Qazaqstan, Reseıdiń Altaı Respýblıkasy, Cheshenstan, Daǵystan, Hakasııa, Týva, Tatarstan, Bashqurtstan respýblıkalary jáne basqa elderden ulttyq óner maıtalmandary jınalyp, dýmandy qyzdyratyn. Abaıdyń «Mırasy» sol óner báıgesinen júldeli oralatyn. Abaı Qostanaıda kásibı mýzyka mamandaryn daıarlaýda kóp ter tókti. Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyndaǵy óner fakýltetin basqara júrip shákirtter tárbıeledi. Keıinirek Astana qalasyna qyzmet aýystyryp, onda «Saryarqa» ansambline jetekshilik etti. Astana qalalyq fılarmonııasyn basqardy. Amal ne, ónerpaz nebári 47 jasynda ómirden ozdy.
Talaı daryndy bergen Torǵaıda týǵan Abaıdyń ónerin sol óńirde bilmeıtin jan joq shyǵar. Jastaıynan dombyranyń qulaǵynda oınaǵan kúıshiniń talantyn úlken-kishi qurmettedi. Jaqynda Qostanaı qalasynda ótken «Ǵasyrlar pernesi» oblystyq festıvali Abaı Ámirhanovty eske alýǵa arnaldy. Oǵan oblystyń Jangeldın, Amangeldi, Fedorov, Altynsarın aýdandary men Arqalyq qalasynan kelgen jeti óner ujymy qatysty.
– Qaısybir jyly oblystyq mádenıet saraıyn ashar kezde oǵan at qoıý kerek boldy. Sol kezde qalalyq ákimdiktegiler: «Mıras» ansambli eń birinshi osy ǵımaratta qurylǵan edi. Endeshe, mádenıet saraıynyń da aty «Mıras» bolsyn» dep, bizdiń ansambldiń atyn qoıǵan. Eger Abaı bolmasa, «Mıras» bolmas edi. «Mıras» bolmasa, óner otaýyna ondaı at qoıylmas pa edi, bálkim. Búgin talantty ónerpazdyń arýaǵy bir aýnap túsken shyǵar. Búgingi keshti uıymdastyryp otyrǵan oblystyq fılarmonııa men qalalyq mádenıet bólimine, «Mıras» mádenıet úıine alǵysym sheksiz, – deıdi belgili kompozıtor Qalıbek Deripsaldın.
Festıvalda orkestrler oryndaǵan qazaq kompozıtorlarynyń kúıleri, klassıkalyq shyǵarmalar júrek tebirentti. Sondaı-aq halyqaralyq baıqaýlardyń júldegerleri Manapbek Qadyrov, Azamat Muqatov, Kúnsulý Jaqaeva, Qydyrbek Qıysqan, Botagóz Dúbirbaeva, Baıdos Qojasaǵıev, Nursultan Qasym sekildi ánshiler kórermenin án qudiretine bóledi.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI