Túrki keńesi dıaspora isterine jaýapty mınıstrler men mekemeler basshylarynyń úshinshi kezdesýi ótti

Kezdesýdi Túrki keńesiniń Bas hatshysy Baǵdad Ámireev pen Túrkııa Respýblıkasynyń Mádenıet jáne týrızm mınıstri Mehmet Nýrı Ersoı ótkizdi. Jınalysqa Qazaqstan Respýblıkasy qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qaletaev, Ázerbaıjan Respýblıkasy dıaspora isteri jónindegi memlekettik komıtetiniń tóraǵasy Fýad Mýradov, Qyrǵyz Respýblıkasy kóshi-qon qyzmeti basqarmasynyń tóraǵasy Bolotbek Ibraımjanov, Qazaqstan Respýblıkasy «Otandastar» qorynyń prezıdenti Nurtaı Ábiqaev, TÚRKSOI-dyń Bas hatshysy Dúısen Qaseıinov, Sheteldegi túrikter jáne aǵaıyn qaýymdastyqtar basqarmasynyń tóraǵasy Abdýllah Eren jáne Túrkııadan túrli mekemelerdiń ókilderi qatysty.

Múshe memleketterdiń BAQ ókilderiniń úlken kóńil bólip júrgen kezdesý barysynda Túrki keńesi múshe memleketteri dıasporalarynyń qazirgi jaǵdaıy talqylandy. Taraptar sondaı-aq múshe memleketterdiń dıaspora mekemeleri men sheteldegi dıasporalar arasynda yntymaqtastyq pen úılestirýdi nyǵaıtý joldary týraly pikir almasty.

Múshe memleketterdiń tıisti mekemeleri álemdegi jáne aımaqtaǵy sońǵy oqıǵalar týraly aqparat bergen soń Túrki keńesi dıaspora isterine jaýapty mınıstrler men mekemeler basshylary «Túrki keńesi túrkitildes dıasporasynyń ortaq áreket strategııasyna» qol qoıyp bekitti. Taraptar buǵan qosa túrkitildes dıasporalar arasyndaǵy yntymaqtastyq aıasynda 2019 jylynda júzege asyrylatyn jáne naqty qadamdardy qamtıtyn «Birlesken is-qımyl josparyn» bekitti.

Dıaspora isterine jaýapty mekemeler jáne túrkitildes dıasporalar arasynda birlik pen biregeılikti nyǵaıtý, shet elderde turatyn otandastarmen baılanystardy damytý jáne ortak qundylyqtar arqyly sana-sezimin qalyptastyrý maqsatynda taraptar, búkil álemdegi múshe memleketterdiń dıaspora ókilderiniń úlken qatysýymen, 2019 jyly Túrkııada Túrki keńesi ekinshi dıaspora forýmyn uıymdastyrý týraly sheshim qabyldady.

Túrki keńesiniń Bas hatshysy Baǵdad Ámireev aıtqan sózinde, memleket basshylarynyń búkil sammıtterde, sonyń ishinde 2018 jylynda ótken Cholpon-Ata sammıtinde de, dıaspora salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń mańyzdylyǵyn atap ótip, osy ýaqytqa deıin atqarylǵan jumystardy quptady. Bas hatshy dıaspora isterine jaýapty mekemeler men túrkitildes dıasporalar arasynda ornatylatyn yntymaqtastyq bizdiń elderimizdiń shet elderdegi tıimdiligin arttyratynyn jáne shet elderde turatyn qandastarymyzdyń kúsh-qýatyn nyǵaıtatynyn atap ótti.

Túrki keńesi múshe memleketteri arasyndaǵy qarym-qatynastardyń nyǵaıta túsetinin jáne osy elderdiń jahandyq deńgeıde ýles qosa alatynyn jetkizgen Túrkııanyń Mádenıet jáne týrızm mınıstri Mehmet Nýrı Ersoı, Túrki keńesi múshe memleketteri - Túrkııa, Ázerbaıjan, Qazaqstan jáne Qyrǵyzstannyń 15 mıllıonǵa jýyq dıaspora bar ekenin, sondaı-aq, Túrki keńesiniń yqtımal músheleri - О́zbekstan men Túrikmenstandy qosa alǵanda, elderimizdiń dıasporalarynyń álemdegi sany men áleýeti eleýsiz qalmaıtynyn aıtty.

Mádenıet jáne týrızm mınıstri Ersoı «Túrki keńesi túrkitildes dıasporasynyń ortaq áreket strategııasy» jáne «Birlesken is-qımyl josparyna» toqtalyp, eki qujattyń qabyldanýy osy maqsatqa qatysty mańyzdy qadamdar ekenin atap ótti. Ortaq baǵyt-baǵdar men ortaq úılesimdi áreket jasaýdyń mańyzyna toqtalǵan mınıstr Ersoı kelesi baǵalaýdy jasady: “Sheteldikter men ımmıgranttarǵa qatysty dushpandyq barǵan saıyn qaýipti fakt retinde qalyptasqan dúnıede, bizdiń qandastarymyzdyń yntymaǵy men seriktestigin qamtamasyz etý - mańyzdy másele. Bul turǵyda, Túrkııa, álemniń 155 elinde turatyn 6,5 mıllıonǵa juyq qandas jáne Túrkııada 3,5 mıllıonǵa jaqyn sırııalyq bosqyndardan turatyn Sırııa dıasporasynan alǵan tájirıbesin Túrki keńesiniń qundy múshelerimen bóliskisi keledi.”

Qazaqstan Respýblıkasynyń qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qaletaev sóılegen sózinde qazaqtardyń HH ǵasyrda jaqyn jáne alys elderge kóshýge májbúr bolǵanyn aıtyp, 1991 jyldan bastap qazaq qandastardy óz eline qaıtarý jáne basqa elderde turatyn qazaq halqynyń quqyqtary men ál-aýqatyn qorgaý baǵytynda aýqymdy jumys atqarylǵanyn málimdedi. Mınıstr Qaletaev Qazaqstannyń qoǵamdyq damý mınıstrligi retinde dıaspora isterinde Túrki keńesiniń jumysyn qoldaıtynyn málimdep, osy salada uıymnyń barlyq is-sharalaryna qatysýǵa daıyn ekendigin bildirdi.

Ázerbaıjan Respýblıkasy dıaspora isteri jónindegi memlekettik komıtetiniń tóraǵasy Fýad Mýradov bul kezdesýdiń jáne jıyn barysynda qabyldanǵan sheshimderdiń Túrki álemindegi birlik pen biregeılikti damytatynyna, sondaı-aq, О́zbekstannyń Túrki keńesine qatysýymen bul birliktiń odan ári nyǵaıtatynyna senim bildirdi.

Qyrǵyz Respýblıkasy kóshi-qon qyzmeti basqarmasynyń tóraǵasy Bolotbek Ibraımjanovtyń aıtýynsha, Qyrǵyzstannyń 1 mıllıonǵa juyq azamaty basqa elderde jumys isteıdi jáne bul elderdiń mańyzdy jumys kúshin quraıdy. Ol, sondaı-aq, Túrki keńesi aıasynda kópjaqty yntymaqtastyqtyń barlyq túrki dıasporalarynyń tıimdiligin arttyratynyn aıtty.

Qazaqstan Respýblıkasy «Otandastar» qorynyń prezıdenti Nurtaı Ábiqaev qazaq halqynyń basynan ótken qıynshylyqtary, jappaı kóshi-qon qozǵalystary jáne Túrkııanyń sonaý qıyn kezeńde qazaq halqyna qoldaý kórsetkenin atap ótip, «Otandastar» qorynyń Túrki keńesimen yntymaqtastyqty jalǵastyratyndyǵyn bildirdi.

Sheteldegi túrikter jáne aǵaıyn qaýymdastyqtar basqarmasynyń tóraǵasy Abdýllah Eren Túrki keńesi múshe memleketteriniń dıaspora mekemeleri jáne shetelde jumys isteıtin túrki dıasporasy uıymdary arasyndaǵy yntymaqtastyq pen úılestirýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Ol, Túrki keńesi aıasynda atqarylǵan jumystyń osy salada mańyzdy ornyn alatynyn jáne basqarmanyń qurylǵan sátinen bastap Túrki keńesiniń dıaspora isterine baılanysty is-sharalarynda Túrkııa atynan belsendi ról atqaratynyn jetkizdi.

Taraptar túrkitildes dıasporalar arasyndaǵy yntymaqtastyqty jáne úılestirýdi jetildirý maqsatynda Túrki keńesi aıasynda birlesken onlaın portaldy ázirleýge kelisti. Taraptar, túrkitildes elderdiń dıasporalary týraly tolyq aqparat beretin «Túrki keńesi dıasporasynyń atlasyn» daıyndaýǵa qatysty jumysyn bastaý týraly sheshim qabyldady.

Túrki keńesi dıaspora isterine jaýapty mınıstrler men mekemeler basshylarynyń úshinshi kezdesýine oraı qatysýshy mınıstrler men mekemeler basshylary Túrkııa Respýblıkasynyń vıse-prezıdenti Fýat Oktaımen kezdesti.

Sonymen qatar kezdesýdiń aıasynda Ázerbaıjan, Qazaqstan jáne Túrkııanyń tıisti mekemeleri arasynda dıaspora isteri salasynda eki jaqty yntymaqtastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandýmdarǵa qol qoıyldy.