Jazýshy bólmeni jalǵyz ózi árli-berli kezip, shabyttanǵanda ǵana qolyna qalam alady degen uǵym budan bylaı eskirip qalmaq. Robın Sloan óziniń kitabyn úıindegi kompıýterdiń kómegimen jazyp jatyr. Aqyldy qural jazýshynyń sóılemderin ózi aıaqtap otyrady.
Jazýshylyqty jasandy ıntellekt atqara alatyn isterdiń qataryna qosýǵa áli erte. Biraq mıster Sloandy jumys kezinde kórseńiz, baǵdarlamanyń múmkindigine tańǵalǵanyńyzdy jasyra almaısyz.
«Mıster Penýmbranyń 24 saǵattyq kitap dúkeni» atty týyndysymen kópshiliktiń marapatyna bólengen mıster Sloan mátinniń basyn jazyp, ózine habarlama retinde jiberedi. Keıin ony úlken áńgimege aınaldyrady. Onyń jańa shyǵarmasy keleshektegi Kalıfornııada órbıdi. Oqıǵa jelisi boıynsha Kalıfornııa tabıǵaty qaıta jańǵyrypty-mys. Avtor «Bızondar qaıtyp keldi» dep taqyryp qoıady.
Bul oıyn odan ári órbitý úshin: «Bızondar shatqalda jaıylyp júr» dep jazyp, kompıýter pernetaqtasyn basyp qalady. Aqyldy mashına sońǵy birneshe sóılemdi saralap, «ashyq aspan astynda» degen sózderdi qosady.
Sloan myrzaǵa bul oı unady. «О́zim osyny qosar ma edim? Ekitalaı, árıne» deıdi ol. Ári qaraı: «Bızondar eki jyl boıy árli-berli júrdi» degen sózderdi túsiredi. «Jasandy jazýshy» sóılemdi damytyp, «Jaıylym men qala arasynda» degen bólikti usynady.
«Bul týra meniń oılaǵanymdaı bolmaýy múmkin, degenmen qyzyq», deıdi jazýshy. Onyń mashınasy jasandy ıntellekt sııaqty úlken ataýǵa ıe emes. Bul – avtor sózin úırenip, saralap, damytatyn, onyń oıyn jetildiretin mashına. Basqasha aıtqanda, jazýshyǵa kómekshi ári baqtalas qurylǵy.
«Talaı jyl kóptegen kitap oqydym. Sonyń bári mıyma qattalyp, jazyla bergeni anyq. Keıinirek sol oılar qorytylady. Sońǵy nátıje naqty bolǵanmen, oǵan jetetin jol árqıly bolýy múmkin», deıdi jazýshy.
Nátıjege jetý joly túrli baǵytqa ketýi yqtımal. Skott French esimdi elektrondy baqylaý jónindegi keńesshi 25 jyl buryn qýatty «Mak» qurylǵysyn qoldanyp, Jaklın Sıýzannyń áńgimelerine uqsas týyndy jazýdy kózdedi. Ol Sıýzan shyǵarmalarynyń keıipkerlerine qaıta jan berý úshin myńdaǵan baǵdarlama kodyn jazdy.
Mıster French kompıýter arqyly shyǵarmany aıaqtaýǵa segiz jyl jumsady. Onyń «Bary osy» shyǵarmasy basylyp shyqqanymen, Jaklın Sıýzannyń «Qýyrshaqtar alqaby» sııaqty bestsellerler atanǵan joq.
Shyǵarma jazýda jasandy ıntellektiniń kómegine júgingender qatary munymen shektelmeıdi.
Botnik Studios stýdııasy áıgili «Garrı Potter» kitabynyń tórt paraǵyn qaıta jazý úshin mátindik baǵdarlama qoldanady. Qytaılyq elektrondy kommersııalyq kompanııasy «Alıbaba grýp» qańtarda álemdik oqý-túsiný testinde adamdardy basyp ozatyn qurylǵy jasaǵanyn málimdegen bolatyn. Eger mashınalar oqı alsa, demek jaza da alady.
Mıster Sloan buǵan ózi kóz jetkizgisi keldi. Internetten «Galaktıka máseleleri» men «Eger» atty 1950, 1960 jyldardaǵy eki ǵylymı jýrnaldyń arhıvin jınaqtady.
Bul túpnusqalar taptaýryn ári syńarjaq bolatyn. Sondyqtan mıster Sloan qurylǵyny Djon Steınbek, Deshıel Hammet, Djoan Dıdıon, Fılıp Dıktiń romandarynyń Sılıkon alqabynyń aýyzsha tarıhynyń, Djonnı Kesh poemalarynyń sıfrly mátinimen tolyqtyrdy.
Mıster Sloannyń paragrafy: «Bızondar elý metr jerde shatqalda ashyq aspan astynda jaıylyp jatty. Olar eki jyl boıy qala men alqap arasynda árli-berli jaıylyp júrgen» degen joldarmen aıaqtaldy.
«Bul áli de qarabaıyr, degenmen maǵan unaıdy. Aldaǵy ózgerister muny ótken ǵasyrdaǵy radıo qurylǵylar sııaqty jolda qaldyrýy múmkin», deıdi jazýshy.
Maqalany aýdarǵan Svetlana Ǵalymjanqyzy,
«Egemen Qazaqstan»