Vengrııadaǵy ulttyq Opera úıinde Brams bir kezderi Malerdiń áıgili Mosarttyń shyǵarmasyn oınaǵanyna kýá bolǵan. Munda Bartoktyń áli kúnge deıin tańdaı qaqtyratyn shyǵarmasy bir ǵasyr buryn alǵash ret tyńdarmanǵa jol tartty. Bul – sýretshi Mettıý Barneıdiń «Kremaster» sıkliniń bóligi túsirilgen jer.
Bul kúnderi mádenıet ordasy memlekettegi óner taqyrybyndaǵy pikirtalastyń ortalyǵyna aınaldy.
Opera teatry qazir qaryshtaý kezeńinde. Mundaı qadam Premer-mınıstr Vıktor Orban basqaryp otyrǵan úkimettiń bastamasymen quıylǵan júz mıllıondaǵan ınvestısııanyń arqasynda júzege asýda. Ol ózi aıtyp júrgen «beılıberaldy demokratııasyn» quryp jatyr. Sonymen birge ol teatrlardy, opera teatrlary men konsert zaldaryn «ulttyń óner qazynasyna» balaıdy.
Qarajat Opera teatrynyń qyrǵıqabaq soǵystan bergi alǵashqy keshendi jóndeýi úshin bólindi. 2019 jyly bitýi josparlanǵan jańa keshen úsh jeke teatrǵa bólinedi.
«Bizdiń mýzykalyq muramyz árqashan baı bolǵan. Sondyqtan ony dáripteýimiz qajet», deıdi Opera teatrynyń bas dırektory Sılvester Okovak.
Memlekette ońshyldardyń qarymy arta bastaǵanda Opera ordasy nazarǵa ilindi. Konservatıvterdiń gazetteriniń biri teatr usynǵan «Bıllı Elıot» qoıylymy jat nárseni dáripteıdi degennen keıin, ornyna «Pordjı men Bess» týyndysy sahnalandy.
Majarstannyń kórnekti klassıkalyq mýzykanttary, ásirese álem sahnasyna tanylǵandar qazirgi jaǵdaıǵa kóńili tolmaıtynyn jasyrmady. Birtýar pıanıst Andrash Shıff týǵan jeri Majarstanda óner kórsetpeıdi. Adam Fısher 2010 jyly Opera úıiniń mýzykalyq dırektor mindetinen bas tartty. Onyń aǵasy Ivan áıgili «Býdapesht festıval» orkestriniń basshysy – adam quqyqtaryn jaqtaýshy. Biraq aǵaıyndylar áli de Majarstanda óner kórsetip júr.
Mıster Orban ónerdi ulttyń ereksheligi deıdi. Úkimettiń resmı saıty opera juldyzy Plasıdo Domıngo Premer-mınıstrdi qaıta saılanýymen quttyqtaǵanyn habarlady. Habarlamada opera juldyzynyń úkimet basshysyna «óner men mádenıettiń uly jaqtaýshysy» dep qurmet bildirgeni aıtylǵan.
Onyń Fıdes partııasy mádenıet salasyndaǵy taǵaıyndaýlarǵa kóbirek kóńil bólip, onǵa jýyq teatr basshylaryn saılady. Bul tizimde mıster Okovak ta bar.
«Bul qaı zamanda da memlekettik opera teatry bolyp qalady», deıdi mıster Okovak. «Sondyqtan munda eshqashan qysym jasalmady».
Majarstan ekinshi opera úıin qaıta ashty. Memlekettik opera ordasyn basqaratyn Erkel teatryna qarjy az ketedi. Kelesi qyrkúıekke deıin jóndeý jumysy aıaqtalady dep josparlanǵan. Úshinshi teatr eski temirjol ǵımaratynyń ornynda salynyp jatyr.
Memlekettik opera teatry sońǵy jyldary basqa teatrlarǵa qaraǵanda kóp qoıylym sahnalady. Pýchchını festıvali osy maýsymnyń eń jaqsy týyndylaryn qaıta usynbaq. Olardyń qatarynda áıgili «Edgar» da bar.
Belgili synshy Djon Elıson mamyrda júz jyldyq mereıtoıǵa arnalǵan «Kók saqal qamaly» qoıylymyn Opera jýrnalynda maqtady. «Eshqandaı orkestr mýzykany dál bulaı kórkem oryndaǵan emes», dedi ol.
Memlekettik opera teatrynda mańyzdy kóp qoıylym sahnalanady. Máselen, úısiz adamdardyń qonysyn izdeý jónindegi «Pordjı men Bess» qoıylymy 2015 jyly Býdapeshtiń poıyz stansasyn basyp alǵan bosqyndardy, mıster Orbannyń ımmıgrasııaǵa qatysty saıasatyn eske saldy.
Budan keıin úkimetti jaqtaýshy «Madııar Idok» gazetiniń Sofııa Horvat atty kolýmnısi «Bıllı Elıot» qoıylymyn synaǵan soń kompanııa 15 qoıylymdy baǵdarlamadan alyp tastady.
«О́mirde bolýy múmkin qubylystardy sahnalaýymyz ony dáripteý degendi bildirmeıdi» dep jaýap beredi mıster Okovak.
Jazda pikirtalas tyıylǵanda mıster Okovak kelesi jylǵy opera maýsymynyń taqyrybyn jarııalady. Bul joly ońshyl basylymnyń synyna ushyramaıtyn hrıstıandyq taqyryby tańdalypty.
Maqalany aýdarǵan Svetlana Ǵalymjanqyzy,
«Egemen Qazaqstan»