Jambyl oblysyna jumys sapary aıasynda Baqytjan Saǵyntaev Elbasynyń shaǵyn nesıe berýdi keńeıtý, salyq amnıstııasyn júrgizý, halyq tabysynyń ósýi, ákimshilik kedergilerdi qysqartý, óńdeý ónerkásibi kásiporyndaryn qoldaý, tarıf qalyptastyrý aıqyndyǵyn qamtamasyz etý boıynsha bergen tapsyrmalaryn iske asyrý, bıznes júrgizýdiń ózekti máselelerin jáne aldaǵy perspektıvalardy talqylaý maqsatynda óńirdiń kásipkerler qaýymymen kezdesti, dep habarlaıdy primeminister.kz.
Kezdesýdiń maqsaty — óńirdegi jaǵdaı týraly halyq aýzynan estip-bilý, memlekettik baǵdarlamalardyń oryndalý barysyn talqylaý jáne olardy odan ári iske asyrýdyń birlesken josparlaryn belgileý. Elbasy Qazaqstan halqyna Joldaýynda kásipkerlikti damytýǵa erekshe kóńil bólip, bıznesti qoldaý men damytýdyń «Bıznestiń jol kartasy–2020» memlekettik baǵdarlamasy bızneske qoldaý kórsetýdiń tıimdi quraly ekenin aıtyp, oǵan jyl saıyn qosymsha 30 mlrd tg bólýmen 2025 jylǵa deıin uzartý týraly sheshim qabyldady.
Úkimet búginde Prezıdent alǵa qoıǵan mindetterdi sheshý boıynsha júıeli jumystar júrgizip jatyr. Máselen, Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń 2025 jylǵa deıingi memlekettik baǵdarlamasy ázirlenedi. 2019–2021 jyldar aralyǵynda óńdeý ónerkásibin jáne shıkizattyq emes eksportty qoldaý úshin qosymsha 500 mlrd tg jáne ındýstrııalyq jobalardy nesıelendirýge keminde 600 mlrd tg bólinedi.
Sonymen qatar, Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda shaǵyn jáne orta bıznes úshin eseptelgen ósimaqy men aıyppuldar boıynsha «salyqtyq amnıstııa» júrgiziledi, sondaı-aq, salyqtyq quqyq buzýshylyqtardy odan ári dekrımınalızasııalaý, kásipkerlik qyzmettiń jaǵdaılaryn jaqsartý, júıe qurýshy kásiporyndardy sıfrlandyrý jáne t.b. boıynsha jumystar bir ýaqytta júrgiziledi.
Prezıdent Joldaýynda 01.01.2019 j. bastap shaǵyn jáne orta bıznes úshin «salyq amnıstııasyn» júrgizýge kóshý tapsyrylǵan. 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha 89 myńnan astam ShOB sýbektisiniń 331,8 mlrd teńge kólemindegi qaryzy bar. О́simpul somasy 121,2 mlrd teńge, aıyppuldar — 6,9 mlrd teńge. Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda negizgi qaryzdy 2019 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin ótegen jaǵdaıda ósimpuldar men aıyppuldardy alyp tastaý boıynsha tıisti jumystardy júrgizetin bolady.
Premer-Mınıstr kásipkerlerdiń nazaryn qarapaıym zattar ekonomıkasyna, óńirdegi áleýmettik ekonomıka máselelerine aýdardy. B. Saǵyntaev Jambyl oblysy úshin mańyzdy bolatyn jobalardy taýyp, olardy damytý qajettigin aıtty. Bul másele oblys deńgeıinde sheshilýi tıis.
«Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary E. Jumaǵazıev óz kezeginde óńirdegi ShOB-tyń damýy týraly baıandady. О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy aıasynda Jambyl oblysynda bıyl 2000 adam oqytýdan ótken. Oqytýdy aıaqtaǵandardyń 98% óz bıznes-jobalaryn qorǵaǵan. E. Jumaǵazıevtiń aıtýynsha, bul baǵdarlama halyqtyń tabysyn arttyrýda jaqsy serpin bola alady.
Kezdesý barysynda sonymen qatar óńirdegi kásipkerler sóz sóılep, Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan bastamalardyń mańyzdylyǵyn atap ótti, oǵan qoldaý bildirdi. О́ńirlik Kásipkerler palatasy keńesiniń tóraǵasy, «Qazfosfat» JShS bas dırektory M. Eskendirov Prezıdent Joldaýyn qoldaý aıasynda kásiporyn jumyskerleriniń jalaqylary 13,5%-ǵa kóterilgenin habarlady.
«Biz 01.01.2019 j. bastap barlyq qyzmetkerlerimizdiń jalaqysyn taǵy 10%-ǵa kóterý týraly buıryq shyǵardyq, osylaısha, ortasha jalaqy 140 myń teńge bolady.Sonymen qatar biz taldaý júrgizip, tómen jalaqy alatyndardy anyqtadyq, olar: 55myń teńge kóleminde jalaqy alatyn 36 adam, ıaǵnı, jýyp-jınaýshylar, qoımashylar jáne t.b. 1 qańtardan bastap olardyń jalaqysyn 20%-ǵa kóteretin bolamyz», — dedi M. Eskendirov.
Ol sonymen qatar óńirdegi bıznes qaýymy tarıf túzý salasyndaǵy jańalyqtardy muqııat qadaǵalap otyrǵanyn, ásirese, elektr energııasyna tarıftiń tómendeýin asyǵa kútetinin atap ótti.
Jambyl oblysynyń Kásipkerler palatasynyń dırektory M. Shákerbek oblystaǵy ónerkásiptik keshen jalpy óńirlik ónimniń 17%-dan astamyn quraıtynyn atap ótti. Prezıdent Joldaýynda óńdeý ónerkásibin damytýǵa aıryqsha kóńil bólingen. Osyǵan baılanysty, óńirde óńdeý ónerkásibiniń barlyq nysandarynda skrınıng júrgizildi – jumys istep turǵan 596 óndiristik kásiporyn qamtyldy. Taldaý nátıjesi boıynsha óndiristik kásiporyndardy qoldaýdyń Jol kartasy ázirlendi. Bul karta aıasynda oblys ákimdiginiń qurylymdyq bólimsheleri men aýdandyq ákimderdiń tarapynan qarjylaı emes qoldaý kórsetý kózdelgen.
«Jalpy, kásiporyndardyń kirisin 20%-ǵa arttyrý, eńbek ónimdiligin bir jarym esege ósirý, óndiris ónimdiligin eki esege kóterý, jabdyqtardy jańartý jáne jańǵyrtý tárizdi sharalar josparlanǵan. Boljam boıynsha, óńdeý sektoryndaǵy ónerkásiptik ónim óndirisiniń kólemi 2020 jylǵy qaraı 50 mlrd teńgege artyp, 305 mlrd teńgeni quraıtyn bolady. Jalpy óńirlik ónimdegi óńdeý ónerkásibiniń úlesi 6%-ǵa kóterilip, 205,2 mlrd teńgeni quraıdy dep kútilip otyr, oblys bıýdjetine salyq túsimderi 1,1 mlrd teńgege artady, jıyntyq kólemi 3,2 mlrd teńgege jetedi, 800 jańa jumys orny ashylady», — dedi M. Shákerbek.
Kásipkerler palatasynyń óńirlik keńesiniń múshesi E. Saýryqov bıznestiń salyq amnıstııasy máselelerin kóterdi. Onyń aıtýynsha, bul sharanyń shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa múmkindik bereri sózsiz jáne osylaısha elimizdiń ekonomıkasyn jáne áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa óz úlesterin qosýǵa yqpal etedi.
Kásipkerler palatasynyń Isker áıelder keńesiniń tóraıymy A. Aqshalova óz sózinde áleýmettik jaýapkershilikti arttyrý jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne tabıǵı monopolııalar qyzmetteriniń tarıfterin retke keltirý boıynsha atqarylyp jatqan jumys máselelerin qozǵady. Máselen, kommýnaldyq qyzmetter tarıfteriniń qatańdaýy, shyǵyndardyń bosatylýy, kásipkerlerdiń pikirinshe, qyzmetkerlerdiń jalaqysyn kóterý úshin qarajattardy qaıta baǵyttaýǵa múmkindik beredi, al bul bilikti jáne adal qyzmetkerlerdiń tartylýyn arttyrady.
«Goodmaker» JShS dırektory Á. Qaınazarova eksportqa baǵyttalǵan aýyl sharýashylyǵy kásiporyndaryn memlekettik qoldaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Jyl basynan beri oblysta 753 sharýa qojalyǵy sýbsıdııa alýǵa ótinim berdi, onyń ishinde 373-i 1,6 mlrd tg somasyna sýbsıdııa aldy, osy aıda jergilikti bıýdjetten qosymsha 511 mln teńge bólý josparlanyp otyr. Jalpy, asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýǵa, mal sharýashylyǵy ónimdiligi men aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń sapasyn jaqsartý úshin oblystyq bıýdjetten 3,5 mlrd teńge bólindi.
«Taraz metallýrgııa zaýyty» JShS bas dırektory N. Rabatov «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasyn 2025 jylǵa deıin uzartý sheshimine, sondaı-aq, tarıf qalyptastyrý turǵysynan tabıǵı monopolııalar salasyndaǵy reformalarǵa túsinikteme berip ótti. Buǵan qosa, N. Rabatov zaýyt qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn arttyrý sharalaryna toqtalyp ótti.
«Bizde kásiporynda bes adam 60 myń teńgeden alady. Osy jyldyń qarasha aıynda biz olardyń jalaqysyn kóterdik. 336 adam 80 myń teńgege jýyq eńbekaqy alady. Kelesi jyly olardyń jalaqysyn 10%-ǵa ósirýdi kózdep otyrmyz. Atalǵan baǵyttaǵy jumys jalǵasyn tappaq», — dep zaýyttyń bas dırektory, óńirdiń kásipkerler qaýymy Elbasynyń Bıznestiń jol kartasyn taǵy 5 jylǵa uzartý týraly sheshimin tolyqtaı qoldaıtynyn jetkizdi.
Jambyl oblysynyń ShOB damýymen tanysý «Bıznestiń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasy aıasynda iske asyrylǵan «Sáýle kondıterlik fabrıkasy» JShS azyq-túlik ónerkásibi kásipornyn aralaý barysynda jalǵasyn tapty. Munda Premer-Mınıstr tehnologııalyq úderispen jáne shyǵarylatyn ónim túrlerimen tanysty.
Kásiporyn dırektory S. Janabekovanyń aıtýynsha, osy jyldyń jeti aıynda 16,2 mln teńgege 30 tonna ónim shyǵaryldy. Qazirgi tańda fabrıkanyń ekinshi kezeńiniń qurylysy júrgizilip jatyr: bıylǵy jeltoqsanda sehty rekonstrýksııalaý jumystary aıaqtalady, 2019 jyly jańa korpýs qurylysy men jańa óndiristik jelilerdi satyp alý kózdelgen. Zamanaýı jabdyqtardy iske qosý kásiporyn qýattylyǵyn 4500 tonnadan 12 000 tonnaǵa deıin ulǵaıtýǵa, sondaı-aq, ónimderdi eksportqa shyǵarýǵa jol ashady. Sonymen qatar qosymsha 170 jańa jumys orny ashylady.
Jambyl oblysy ákiminiń orynbasary T. Janke jańa ósim modelin qurý, oblys ekonomıkasyn ártaraptandyrý, sonyń ishinde qarapaıym zattar ekonomıkasyn damytý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady. Osy jyldyń 10 aıynda 26,9 mlrd teńgege tórt iri ınvestısııalyq joba iske asyryldy, jyl sońyna deıin 13,8 mlrd teńgege taǵy 4 joba iske qosylady. Keler jyly 62,3 mlrd teńgege 13 ınvestısııalyq jobany iske asyrý kózdelgen. Atalǵan jobalar oblys úshin dástúrli sanalatyn ónerkásip, AО́K jáne otyn-energetıka kesheni sekildi salalardy kúsheıtýge baǵyttalǵan. Sondaı-aq, olar ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyna kiredi. Ákimdik derekterine sáıkes, jalpy ınvestısııalar kólemi 673,6 mlrd tg bolatyn 10 joba JО́О́ jyl saıynǵy ósimin 3-4% ornyna, ótken jylǵa qaraǵanda 6-7% deńgeıinde qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Prezıdent Joldaýyn oryndaý aıasynda oblystyń barlyq aýdandaryna taldaý jasalǵan (373 eldi meken) jáne ShOB 228 nysanyna qurylys jumystaryn júrgizýdiń qajettigi anyqtaldy. Bul — naýbaıhanalar, tigin sehtary, jún daıyndaý pýnkteri, saýda, tamaqtaný jáne t.b. qyzmetter nysandary. Atalǵan bastamalar О́nimdi jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy, sondaı-aq, «Bereke» jáne «Aýylda shaǵyn nesıe berý» óńirlik baǵdarlamalary aıasynda iske asyrylady. Nátıjesinde JО́О́ qurylymyndaǵy ShOB úlesi 1-2% ulǵaıady.