Elbasy halyqaralyq bırjanyń alǵashqy saýda-sattyq rásimin bastap berdi

Prezıdent is-sharada sóılegen só­zin­de «Astana» halyqaralyq qarjy orta­lyǵynyń bırjasyndaǵy alǵashqy saýda-sattyqty bastaý rásiminiń ulttyq valıýtamyz – teńgeniń 25 jyldyq mereıtoıy qarsańynda ótýiniń sımvoldyq máni zor ekenin aıtty.

Nursultan Nazarbaev tól teńge­miz­di engizý óz qarjy júıemizdi qalyp­tas­tyryp, memleketimizdiń ekonomıkalyq derbestigin qamtamasyz etýge múmkindik bergenin atap ótti.

– Sodan beri Qazaqstan ekonomıkasy edáýir ósip, halyqtyń turmys deńgeıi de artty. Aýqymdy reformalar júrgizilip jatyr. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń iske qosylýy – elimizdi odan ári ornyqty damytýdyń mańyzdy qadamy, – dedi Elbasy.

Qazaqstan Prezıdenti rásimge qaty­sý­shylarǵa álemdik ýran naryǵynyń 20 pa­ıyzǵa jýyǵyn qamtıtyn «Qazatom­óner­kásip» ulttyq kompanııasy búgin IRO-ǵa alǵash ret shyǵyp otyrǵanyn aıtty.

– Keleshekte biz «Qazaqtelekom», «Eır Astana», «QazMunaıGaz» jáne ózge de ulttyq kompanııalardyń aktıvterin sa­tylymǵa shyǵarýdy josparlap otyrmyz. «Astana» halyqaralyq qarjy or­­ta­lyǵy elimizge shetelderdiń kapıtalyn tartýdyń quralyna aınalyp, qor naryǵyn damýdyń jańa deńgeıine shyǵarýǵa tıis. Munda álemniń úzdik tájirıbeleri jappaı qoldanylyp, táji­rıbeli seriktester men sarapshylar tartylǵan, sondaı-aq onyń jumysyna qatysýshylar úshin teńdessiz jaǵdaılar jasalǵan, – dedi Memleket basshysy.

Nursultan Nazarbaev keleshekte «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy óńirdiń basty qarjy habyna aınalyp, Azııanyń úzdik qarjy ortalyqtarynyń qataryna qosylýǵa tıis ekenin atap ótti.

– Qarjy ortalyǵy qazirdiń ózinde elordamyzǵa «qarjy astanasy» degen jańa mártebe berdi. Jahandyq qarjy ortalyqtarynyń reıtınginde bas qalamyz tek sońǵy jyldyń ózinde 

27- satyǵa kóterildi. Astana turǵyndary men elorda qonaqtary úshin meılinshe qo­laı­ly jaǵdaı jasalatyn «aqyldy qala» retinde odan ári damı beredi, – dedi Elbasy.

Sońynda Qazaqstan Prezıdenti memle­ke­timizdiń barlyq bastamalary halqy­myz­dyń ál-aýqaty men elimizdiń jahan­dyq básekege qabilettiligin art­tyrýǵa baǵyttalǵanyn aıtty.

Mıllıondaǵan otandasymyz aksıoner atandy

Sonymen «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy bırjasynyń alańyn­da «Qazatomónerkásip» ulttyq kompa­nııa­synyń jaı aksııalaryn shartsyz satý, sondaı-aq jahandyq depozıtarlyq qolhattardy shartty satý bastaldy. 

Osy oraıda saltanatty rásim aıasyn­da Memleket basshysyna esep bergen «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ basqarma tóraǵasy Ahmet­jan Esimov osydan birer jyl buryn EKSPO-2017 qurylysy bastalǵan tusta El­basynyń endi salyna bastaǵan ǵımarat­tar bolashaqta «Astana» halyqaralyq qar­jy ortalyǵyna beriledi degen sózderin eske saldy. Sonymen qatar El­ba­sy­nyń osy turǵydaǵy josparynyń tolyq júzege asqandyǵyna toqtaldy. 

A.Esimov, sondaı-aq jekeshelendirýdiń keshendi josparynyń aıasynda «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorynyń» alty kompanııasy IPO/SPO-ǵa shyǵatyndyǵyn atap ótti.

– Bul – Qazaqstannyń kvazımem­le­ket­tik sektorynyń damýyndaǵy jańa kezeń. Qordyń 2018-2028 jyldarǵa arnal­ǵan damý strategııasyna sáıkes bizdiń maqsatymyz – kompanııalardyń tıimdi­ligin arttyrý jáne aktıvter portfelin basqarýdy jaqsartý. Jekeshelendirý osy maqsatqa jetýdegi quraldardyń biri, – dep atap ótti A.Esimov. 

Basqarma tóraǵasynyń sózine qara­ǵanda, London jáne AHQO bırjalaryna «Qazatomónerkásip» UAK» AQ-ny shyǵarý tabysty bastalǵan. Álemdegi naryqtyń kúrdeli jaǵdaıyna qaramastan, sheteldik jáne otandyq ınvestorlar bul oqıǵaǵa asa mańyz bergen. Nátıjesinde IPO-ǵa 49 sheteldik jáne 16 otandyq zań­dy tulǵa, sondaı-aq Qazaqstannyń 2700 azamaty qatysqan. Osy arqyly eli­mizdiń mıllıondaǵan turǵyny «Qazatom­óner­kásip» AQ-nyń aksıonerine aınalyp shy­ǵa keldi. 

– Bul kompanııanyń tek ınvestısııalyq tartymdylyǵynyń nyshany ǵana emes, aldymen elimizde Siz júrgizip otyrǵan ekonomıkalyq saıasatqa senimniń belgisi, – dedi basqarma tóraǵasy A.Esimov Mem­leket basshysyna. 

«Qazatomónerkásip» AQ-nyń yqtımal ın­vestorlarynyń usynystary oıdaǵy jospardan da artyq nátıje bergen. Dálirek aıtqanda, aksııalarǵa suranys usy­nystan 1,7 esege artyp túsken. Máse­len, lıstıngtiń alǵashqy kúni-aq 45 mln AQSh dollary kóleminde tólem tús­ken jáne aldaǵy kúnderi taǵy 405 mln kútilýde. Sondaǵy jıyntyq 450 mln AQSh dollary Ulttyq qorǵa aýdarylmaq. Nátı­jesinde buǵan deıin Ulttyq qordan «Samuryq-Qazyna» AQ-ǵa bólingen qara­jat ýaqytynan buryn qaıtarylǵaly otyr. Oǵan qosa aksııalary bırjaǵa shyǵa­ryl­ǵan «Qazatomónerkásip» AQ-nyń tabysy arta túsip, kapıtal tartýǵa jáne bolashaqta tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik bermek. 

Ahmetjan Esimovtiń aıtýynsha, «Qaz­atomónerkásip» AQ-nyń úlgisi bolashaqta ózge kompanııalardy da bırjaǵa shyǵarýda zor tájirıbe bolmaqshy. О́z kezeginde, «Qazatomónerkásip» UAK»­ AQ basqarma tóraǵasy Ǵalymjan Pir­matov:

– Biz IRO-ny sátti ótkizip, ýran óner­kásibindegi álemdik kóshbasshy ekeni­mizdi dáleldedik jáne «Astana» halyq­aralyq bırjasynda lıstıngten ótken alǵashqy kompanııa boldyq. Jergi­likti jáne halyqaralyq ınvestorlar kompanııamyzǵa úlken qyzyǵýshylyq tanytty. Bizdiń jańa aksıonerlerimizdiń arasynda qazaqstandyq ınvestorlar men jetekshi halyqaralyq ınvestısııalyq qorlar bar. Biz kompanııanyń tabysy men bolashaǵyn jańa aksıonerlermen bólisýge jáne elimizdiń ıgiligi úshin kompanııany damýdyń jańa kezeńderine bastaýǵa daıynbyz, – dep málimdedi. 

Ulttyq atom kompanııasy basshy­synyń sózin AHQO basqarma tóraǵasy Tımotı Bennett te tolyqtyra tústi. 

Ol AHQO óz ınnovasııalylyǵyn kór­sete otyryp, halyqaralyq standarttar boıynsha jumys isteıtindigin jáne retteletindigin atap ótti. 

Munan soń sóz alǵan «Astana» halyq­aralyq qarjy ortalyǵynyń basqa­rý­shysy Qaırat Kelimbetov AHQO alańy­na «Qazatomónerkásip» AQ IRO-syn shyǵa­rý tek «Astana» halyqaralyq qarjy orta­lyǵy úshin ǵana emes, sonymen birge Qazaqstandaǵy kapıtal naryǵyn damy­tý úshin de aıtýly oqıǵa bolyp sana­la­tyndyǵyna toqtaldy. 

– Bul bizdiń alańymyzdaǵy ult­tyq kompanııalardyń memlekettik jeke­shelendirý baǵdarlamasynyń aıasynda birqatar ornalastyrýdyń birinshi IRO-sy bolyp tabylady, – dedi Q.Kelimbetov.

Kól-kósir tabystyń kózi

AHQO bırjasy bıyl «Astana» ha­lyqaralyq qarjy ortalyǵyn damytý sheńberinde qurylǵan bolatyn. 

Bırjanyń negizgi aksıonerleri – AHQO, GoldmanSachs, Jibek Joly qory, Shanhaı qor bırjasy jáne NASDAQ amerıkalyq bırjasy. Sońǵy atalǵan eki bırja álemdegi eń aýqymdy 5 bırjanyń qataryna kiredi.

Jalpy, AHQO bırjasynyń aldyn­daǵy negizgi mindet el ekonomıkasynyń ıgiligi jolynda ulttyq naryqqa qyzmet etý bolmaq. Onyń ishinde álemniń úzdik tájirıbelerine sáıkes keletin bırja ulttyq kompanııalardy jekeshelendirýge arnalǵan alańǵa aınalýy tıis. Sonymen qatar memlekettik jáne kvazımemlekettik sektordyń oblıgasııalaryn shyǵarý, jeke kompanııalardyń qundy qaǵazdaryn ornalastyrý mindeti de osy bırjaǵa júktelgen.

Qazirgi ýaqytta AHQO bırjasy eli­­­miz­diń qarjy naryǵyn damytý men tıimdi­ligin arttyrý arqyly bolashaqta jergi­likti kapıtal naryǵyn joǵary deń­geı­ge kóterý jumystaryna kirisip ketti. Al damyǵan kapıtal naryǵy búgin­de basym bóligin bank sektory quraı­tyn Qazaqstannyń qarjy júıesin tolyq­tyryp, tepe-teńdikti qalyptastyrýǵa yq­pal etpek. Demek, «Astana» ha­lyq­aralyq qar­jy ortalyǵynyń eli­mizdegi jáne óńir­degi ekonomıkalyq is-qımyldardy qar­jy­landyrýdyń tu­ǵyryna aınalar kúni jaqyn. 

О́z kezeginde «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń quqyqtyq már­te­besi Memleket basshysy 2015 jyly qol qoıǵan konstıtýsııalyq zańmen beki­tilgen, al jumys tili – aǵylshyn tili. Al qarjy ortalyǵynyń jumysyna qaty­sýshylarǵa 50 jylǵa deıin salyqtyq je­ńil­dikter qarastyrylǵan, sondaı-aq olar úshin jeńildetilgen valıýtalyq, vızalyq jáne eńbek rejimderi kózdelgen. Bul – qyzmeti aǵylshyn quqyǵyna negizdelgen óńirdegi birden-bir ortalyq. AHQO Nıý-Iork, Sıngapýr, London jáne Dýbaı qalalaryndaǵy qarjy orta­lyq­tarynyń úzdik modeli negizinde jumys júrgizedi. 

Búginniń ózinde AHQO-da Qytaıdyń Damý banki sııaqty ondaǵan halyqaralyq iri kompanııa tirkelgen. Sonymen qatar Sıngapýr, Gonkong jáne Batys Eýropanyń halyqaralyq brokerlik úıleriniń qyzyǵýshylyǵyn týdyrýda. Dálirek aıtqanda, qazirdiń ózinde Gonkong­taǵy eki iri broker – China Interna­tional Capital Corporation jáne Shenwan Hongyuan Securities «Astana» halyq­aralyq qarjy ortalyǵynyń múshesi mártebesin ıelengen. 

«Astana» halyqaralyq qarjy orta­ly­ǵynyń «jasyl», ıslamdyq jáne ınno­va­sııalyq qarjy quraldaryn damytýdyń óńirlik ortalyǵyna aınalýǵa tolyq múmkindigi bar.

Memleket basshysy Qazaqstan hal­qyna arnaǵan bıylǵy Joldaýynda: «Bız­nesti shetel ınvestısııasymen, kapı­talǵa qoljetimdilikpen qamtamasyz etý isinde «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy mańyzdy ról atqarýǵa tıis. Biz jeke sotty, qarjy retteýishin, bırjany arnaıy qurdyq. Barlyq memlekettik organdar men ulttyq kompanııalar osy alańdy belsendi paıdalanyp, onyń tez qalyptasýyna jáne damýyna atsalysýy kerek», degen bolatyn.

Demek, Astana – jasarý men jańǵyrý jolyndaǵy jasampaz ultymyzdyń jańa kelbeti bolsa, bul qarjy ortalyǵy onyń qarjylyq áleýetiniń nyshany bolmaq. 

Serik ÁBDIBEK,

«Egemen Qazaqstan»