Jaqynda Dohada sporttyq gımnastıkadan álem chempıonaty óz máresine jetti. 10 kúnge sozylǵan báseke barysynda 80-nen asa memleketten kelgen 550 úmitker 14 júlde jıyntyǵyn sarapqa saldy. Jarys qorytyndysy boıynsha 17 eldiń sportshylaryna medal buıyrdy. Eń ókinishtisi, jeńis tuǵyryna kóterilgender qatarynda Qazaqstannyń birde-bir ókili joq.
Kezinde sporttyq gımnastıka Qazaqstanda óte jaqsy qarqynmen damyǵanyn kózi qaraqty kórermender umyta qoıǵan joq. Dál osy sport túrin serik etken jerlesterimizdiń túrli dúbirli dodada talantymen oqshaýlanǵany da esimizde. Jalǵyz Nellı Kım erliginiń ózi nege turady?! Monreal men Máskeýde alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda 5 altyn jáne 1 kúmis medaldy oljalaǵan otandasymyz 1974-1979 jyldar aralyǵynda Varna, Strasbýrg jáne Vort-Fordta ótken álem chempıonattarynda 5 altyn, 4 kúmis jáne 2 qola júldeni ıelenip, mereıimizdi ósirdi. Shymkenttik sulýdyń esimi erkin jáne qol tirep jasalatyn jattyǵýlarynda 10 upaıdy enshilegen jer jahandaǵy tuńǵysh gımnasshy retinde sporttyq shejirege altyn áriptermen jazyldy.
Sekseninshi jyldardyń aıaǵy men toqsanynshy jyldardyń basynda Valerıı Lıýkınniń dańqy dúrkiredi. Aqtóbe qalasynyń týmasy Seýl Olımpıadasynda eki altyn men eki kúmisti qanjyǵasyna baılasa, dúnıejúzilik dodalarda eki márte top jaryp, bir ret ekinshi orynǵa taban tiredi.
Almatynyń qos óreni – Iýrıı Sapenko men Vladımır Novıkovtiń da ataǵy shartarapqa tarady. Sapenko – 1964 jylǵy Tokıo Olımpıadasynyń eki dúrkin júldegeri. Novıkov – 1988 jylǵy Seýl Olımpıadasynyń jeńimpazy, álemniń eki dúrkin chempıony. Bizdiń elge Qıyr Shyǵystan qonys aýdarǵan Natalıa Ilenko dúnıejúzilik dodada birneshe ret altynnan alqa taǵyndy. Basqa da baıraqty básekelerde jeńis tuǵyryna kóterildi. KSRO dáýirinde Qazaqstannyń gımnasshylary osyndaı orasan zor tabystarǵa qol jetkizgen edi.
Toqsanynshy jyldardyń basyndaǵy elimizdegi ekonomıkalyq daǵdarys sport salasyna da keri áserin tıgizdi. Sol bir aýmaly-tókpeli zamanda maıtalman mamandardyń deni shetelge ketti. Atap aıtsaq, Vladımır Ýfımsev, Valerıı Lıýkın, Iýrıı Alekseev, Pavel Sadovskıı, Konstantın Brodeskıı – AQSh-qa, Alık Iаkımıdı – Grekııaǵa, Natalıa Ilenko men Aleksandr Shırıaev Anglııaǵa attandy. Valerıı Lıýkındeı dara tulǵanyń tomaǵasyn sypyryp, baǵyn ashqan qazaq bapkeri Edige Jarov áýeli Fransııaǵa, odan keıin Kanadaǵa qonys aýdardy. Taǵy basqalary irgedegi Reseıdi tańdady. Sonyń saldarynan sporttyq gımnastıkadaǵy nátıjemiz kúrt tómendedi.
Táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńdegi tabysymyz kóńil kónshiterlik emes. Olımpııa oıyndary men álem chempıonattaryn aıtpaǵanda, qatardaǵy halyqaralyq jarystarda jeńis tuǵyryna kóterilýdiń ózi muńǵa aınaldy. 1997 jyly Lozannada Sergeı Fedorchenko qol tirep jasaıtyn jattyǵýda álem chempıony atanyp, 2000 jylǵy Sıdneı Olımpıadasynda besinshi orynǵa jaıǵasty. Álem kýbogi jáne Azııa oıyndarynda júldeli oryndardy oljalap, Izgi nıet oıyndarynda top jardy. Alekseı Dmıtrıenko «brýsıa» jattyǵýy boıynsha álem kýbogin ıelendi. Odan keıin Ernar Erimbetovtiń asyǵy alshysynan tústi. Qazaq gımnasshysy álem kýbogi jolyndaǵy jarystarda birneshe márte jeńis tuǵyryna kóterildi. Dúnıejúzilik Ýnıversıadada eki altyn men bir kúmisti qanjyǵasyna baılady. Qurlyqtyq básekelerde talaı márte top jardy. 2003 jylǵy álem chempıonatynda tórtinshi oryn alsa, 2004 jylǵy Afıny Olımpıadasynda segizinshi satyǵa taban tiredi. Odan keıin sanaýly ǵana saıypqyrandarymyz álem kýboginiń kezeńdik saıystarynda júldeli oryndardy ıelengenimen, olardyń eshqaısysy tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi bas qosqan dodada jeńis tuǵyryna kóterile alǵan joq. Sol bir jaman úrdis búginge deıin jalǵasýda.
Byltyr Kanadanyń Monreal qalasynda ótken álem chempıonatynyń jekelegen saıysynda Qytaı men Japonııa sportshylarynyń qarqyny óte kúshti boldy. Aıtýly qos komandanyń músheleri úsh altynnan oljalady. Ulybrıtanııa, Grekııa, Horvatııa, AQSh, Reseı jáne Germanııanyń ókilderi bir-bir retten jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Júlde alǵandar qatarynda Izraıl, Ýkraına, Nıderlandy, Kanada, Ońtústik Koreıa, Shveısarııa jáne Belgııanyń sportshylary bar. Al qazaqstandyqtar arasynan eń úzdik kórsetkishke Mılad Karımı qol jetkizdi. Ol erkin jattyǵýdy 9-orynmen qorytyndylaǵan edi.
Bıyl Dohada uıymdastyrylǵan dúnıejúzilik dodada AQSh pen Qytaıdyń asyǵy alshysynan tústi. Qos memlekettiń ánurany Parsy shyǵanaǵynda tórt retten shyrqaldy. Reseı eki altyn alsa, Belgııa, Grekııa, Nıderlandy jáne Soltústik Koreıanyń ókilderi bir márte top jardy. Sonymen qatar Japonııa, Kanada, Brazılııa, Ulybrıtanııa, Ýkraına, Germanııa, Italııa, Meksıka, Taıpeı jáne Fılıppın quramasynyń qorjynynda keminde bir júlde bar.
Katarǵa sapar shekken Qazaqstan qurama komandasy músheleri arasynan jalǵyz Narıman Qurbanov fınaldyq saıysta kúsh synasý qurmetine ıe boldy. «Atta» jasalatyn jattyǵýda ol 13,400 upaı jınady. Jarys qorytyndysy boıynsha qytaılyq Sıao Joten, ulybrıtanııalyq Maks Ýıtlok, taıpeılik Lı Chı Kaı jáne amerıkalyq Sem Mıkýlaktan qalyp qoıyp, besinshi orynǵa taban tiredi. Mine, jerlesterimizdiń eń úzdik nátıjesi osy. О́kinishke qaraı, ózge gımnasshylarymyz myqtylarmen kúsh synasýǵa jaramady...
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»