Shırek ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde Qazaqstan sportshylary birneshe Olımpııa oıyndaryna, álem jáne Azııa chempıonattaryna qatysyp úlgerdi. Osylardyń ishindegi eń abyroılysy – Olımpııa oıyndary ekeni barshaǵa belgili.
Tórt jylda bir ret uıymdastyrylatyn, myqtylardyń myqtysy ǵana synǵa túsetin dodaǵa elimizdiń sportshylary táýelsiz memleket retinde eń alǵash 1994 jyly Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda aq qar, kók muz ústinde ótken Qysqy Olımpııa oıyndaryna qatysty. Al Jazǵy Olımpıadany 1996 jyly Atlantadaǵy dodadan bastady. Jerlesterimiz búginge deıin tórt jyldyqtyń basty básekesine jalpy sany 13 ret qatysyp, 67 júlde oljalady. Onyń 60-yn jazǵy, jeteýin qysqy olımpıadashylar ıelendi.
Qazaqstan quramasyna Olımpıadadaǵy alǵashqy altyndy 1994 jyly Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda ótken Qysqy Olımpııa oıyndarynda shańǵyshy Vladımır Smırnov saldy. О́kinishke qaraı, ázirshe bul altyn Qysqy Olımpıadadaǵy alǵashqy jáne sońǵy altyn medal bolyp tur. Eki jyldan keıin AQSh-tyń Atlanta qalasynda ótken Jazǵy Olımpııa oıyndarynda otandastarymyz 11 medal ıelendi. Onyń úsheýi altyn júlde bolatyn. Sol jyly boksshy Vasılıı Jırov, bessaıysshy Aleksandr Parygın jáne grek-rım balýany Iýrıı Melnıchenko tuǵyrdyń birinshi satysynan kórindi.
2000 jyly Sıdneı tórinde jalaýy jelbiregen baıraqty básekede eki qazaq boksshysynyń baǵy jandy. 20 jastaǵy boksshy Bekzat Sattarhanov fınalǵa deıin qarsylastaryn bir demmen jeńip shyǵyp, Olımpıadanyń altyn júldesin oljalady. Ekinshi altyn medaldi elimizdiń kók baıraǵyn Olımpıadanyń ashylý saltanatynda ustap shyqqan Ermahan Ybyraıymov el qorjynyna saldy. Al Sıdneıdegi úshinshi altyn júldeni jeńil atlet Olga Shıshıgına saldy.
2004 jyly Afınyda boksshy Baqtııar Artaev barlyǵynan oza shaýyp, 69 kılo salmaqta Olımpıada chempıony atandy. Bul joly Baqtııardyń jalǵyz altynyn kóńilge medet tuttyq. Aradan tórt jyl ótkende Beıjiń Olımpıadasynda bokstan dál osy salmaqta Baqyt Sársekbaev oza shaýyp, sózin Elbasy men Jumeken Nájimedenov, ánin Shámshi Qaldaıaqov jazǵan Ánuranymyzdy Olımpıada tórinde tuńǵysh ret shyrqatty. Sonymen qatar tap osy táýelsizdiktiń arqasynda Baqyt Sársekbaev pen sol jyly Qytaı quramasynyń atynan shyqqan qandasymyz Qanat Islam tuǵyrdyń bıik satysyna shyǵyp, qazaqtyń kók týyn jamylyp turdy. Bir qyzyǵy, Olımp shyńyn baǵyndyrǵan Baqyt Sársekbaev pen Qanat Islam ózge elde týyp, tarıhı Otanyna oralǵan sportshylar.
2012 jyly Londondaǵy XXX Olımpııa oıyndarynda qazaq sportshylary úsh birdeı altyn júlde oljalap, burynǵy bıigine qaıta shyqty. Bir qyzyǵy, bokstan 69 kılo salmaqta synǵa túsken Serik Sápıev chempıon atanyp, Artaev pen Sársekbaevtyń jeńisti jolyn jalǵady. Al araǵa 12 jyl salyp Olga Rypakova jeńil atletıkadaǵy ekinshi altyn medaldi el qorjynyna saldy. Sonymen qatar veloshabandoz Aleksandr Vınokýrov Olımpıadanyń alǵashqy kúninde altyn medal oljalap, el mereıin asyrdy. Osydan eki jyl buryn Rıo tórinde ótken dodada qazaq oǵlandary taǵy da úsh altyn medal enshiledi. Rıoda boksshy Danııar Eleýsinov Olımpııa oıyndarynda «qazaq salmaǵy» atanyp ketken 69 kılo salmaqta qarsylastaryn qoǵadaı japyryp, altyn medaldi aldy. Aýyr atlet Nıdjat Rahımov el qorjynyna ekinshi altyn medal salsa, Dmıtrıı Balandın sýda júzý sporty boıynsha Qazaqstannyń Olımpıada tarıhyndaǵy alǵashqy altyn medaldi ıelendi.
Mine, táýelsiz Qazaq eli sańlaqtarynyń Olımpııa oıyndaryndaǵy nátıjesi osyndaı. Qazirgi tańda kez kelgen álemdegi sport derjavasy Olımpıada jáne álem chempıonattarynda elimizdiń sportshylarymen sanasatyn jaǵdaıǵa jetti. Qazaq sportshylarynyń Olımp tórindegi jeńisi men jetistigi sońdarynan ergen oǵlandardyń býynyn bekitip, bolashaǵyn nyǵaıtýǵa qyzmet etip keledi.
Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan»