Ádebı orta búginde elimizdiń birqatar óńirlerinde synshy, jazýshy, dramatýrg Asqar Súleımenovtyń týǵanyna 80 jyl tolýyna oraı eske alý keshteriniń kýási bolýda. Ulttyq ádebıetke jarq etip kelgen jasyn tulǵany eske alýǵa jınalǵan qaýym Ulttyq kitaphanada bas qosyp, «Parasat padıshasy» taqyrybymen ultyna degen zor súıispenshiligi arqyly qalyń oqyrmannyń júrgende qalǵan ultjandy beınesi haqynda saǵynyshqa toly estelikterin ortaǵa saldy.
Eske alý keshiniń kirispe sózinde kitaphananyń derekqorynda jazýshynyń 300-den astam kitaptary saqtalǵandyǵyn ári oqyrmandardyń deni jastar tarapynan «Kek», «Besatar», «Adasqaq», t.b. shyǵarmalary kóp oqylatyndyǵy jaıynda aıtyp ótken Ulttyq kitaphana dırektorynyń orynbasary Baqytjamal Ospanova eske alýdyń retin jazýshy Beıbit Qoıshybaevqa usyndy.
«Ádebıetke sonaý alpysynshy jyldary kelgen Asqar Súleımenov óziniń aıshyqty oılary, pikirlerimen zııaly qaýymdy eleń etkizgen-di. Syndy ótkir jazatyndyǵymen kózge tústi. Bul erkindik ańsaǵan, jańalyqqa qumar jastardyń ádebıetke jańasha qaraýǵa kirisken kezi bolatyn. Ol ádebıetke jańashyldyǵymen keldi. Ǵabıt Músirepov kezinde Asqardy túsinip, túısinip oqý kerektigine asa mán bergen bolatyn. Asqar Súleımenov shyǵarmalary sol kezdegi jazalaýshylardyń, kóterilisshilerdiń áreketteri arqyly ulttyq sanany oıatýǵa zor eńbek sińirdi. Ilııas Esenberlınniń «Qahary», Ánýar Álimjanovtyń «Mahambettiń jebesi», t.b. týyndylardyń ulttyq sanany serpiltýge áseri myqty boldy. Bul shyǵarmalar jastar qozǵalysyn rýhanı turǵydan daıyndady. Asqar Súleımenov shyǵarmashylyǵy áli de zerttep, zerdeleýdi qajet etedi, dep atap ótti jazýshy.
Al akademık О́mirzaq Aıtbaıuly bolsa, alysta qalǵan saǵynyshty jyldarǵa sheginis jasady. Ásirese, qazaqtyń qara dombyrasymen tańdy-tańǵa uryp án aıtyp, kúı shertetin kezder-aı... «Kún demeı, tún demeı telefon soǵyp, «Saǵyndym, «Qosbasar» men «Temirtasty» tyńdaǵym keledi dep, tań bozyna deıin jalyqpaı tyńdaýshy edi ǵoı... Asqar Súleımenov qazaqtyń ǵana emes, jalpy mýzyka álemine tereńdegen jan edi. Eýropanyń klassıkalyq shyǵarmalaryn taldaı biletin erekshe daryny bolatyn. Kez kelgen kúıshiniń taǵdyry, bolmysy turǵysynda tereńnen shertetin sheshendigi de, kósemdigi de ózine tán qasıeti edi. Men qazaqtyń dombyrasyna, kúıine osynshama ǵashyq jandy alǵash kezdestirýim. Ol qazaqtyń án-kúıin tili jetkenshe saırap ketti. Qazaqtyń qasıetin, bolmysyn óziniń mýzykasy, óneri, dombyrasy arqyly tereńdep zertteı bildi», dep Asqardaı dara tulǵamen dostastyq qatynastarynyń erekshe kezeńderin esine aldy.
«Máskeýden oralǵan árqaısymyzda dombyra bolǵanyn qalady» dep jalǵady áńgimesin mádenıettanýshy ǵalym Murat Áýezov. - Al Máskeýde júrgen kezimizde «Jas tulparlyqtarǵa» yqpaly zor boldy. Sol kezeńde Ábish Kekilbaev, Zeınola Serikqalıev, Asqar Súleımenov syndy qalamgerler ádebı úrdiske tyń oılar ákeldi. Sol bir kezeńde ádebıettiń ózi ózgeristerge úlgere almaı jatty. Asqardaı tulǵa shyǵarmashylyq daryny, aǵartýshylyq kózqarastarymen erekshelendi. Qazaqshaǵa shorqaqtaý azamattar bir ortaǵa toǵysqanda úlken demeý bolyp, rýhanı kósemimizge aınaldy. Elge oralǵanda keýdemizden ıtermeı, qazaqylandyrý úrdisin sanaly túrde júrgize bildi. Asqar Súleımenovtyń alǵashqy jazǵandaryna Ǵabeńniń qandaı pikirler bildirgeni kópshilikke málim. Birde osyndaı talantty inisine pildiń súıeginen jasalǵan qylyshyn syılaǵanynyń kýási boldyq. Bul áreketi Asqardyń erekshe qasıetterin baǵalap, ish tartqanynyń belgisi dep qabyldadyq...Ol bir keremet kezeńder edi,- deıdi Murat Muhtaruly.
Jazýshy Smaǵul Elýbaev «Qyzyl ımperııanyń qazaqty orystandyrý kezeńinde bir jylymyq kezeń beleń aldy. Mine, osy sátte qazaqtyń oıynan qursaý sheshile bastady... Alaıda shyǵarmashylyǵy 60-jyldarmen tuspa-tus kelgen ıntellıgensııada úreı basym boldy. Qazaqtyń qarsylyq qozǵalysynyń Asqar Súleımenov sııaqty ókilderi óz únderin qaǵaz arqyly bildirýge májbúrli edi. Ol «Besatarda» kórinis berdi. «Besatar» ımperııaǵa qarsy atylǵan oq bolatyn. Asqar boıyna danalyqty da, batyrlyqty da, Abaıdyń abyzdyǵy men Mahambettiń minezin darytqan ultshyl azamat boldy», dep eske alsa, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Mámbet Qoıgeldi «Besatar» ult ádebıetinde Aımaýytovtyń «Aqbileginiń», Jumabaevtyń «Júsip hanynyń», Áýezovtyń «Qorǵansyzdyń kúniniń» jalǵasy. Osy úsh arys salǵan tujyrymdamany aıaǵynan turǵyzǵan «Besatar» boldy. Asqar Súleımenov ult-azattyq kóterilistiń taby el jadynan kómeskilene qoımaǵan kezde ómirge keldi de osy rýhanı keńistikten tárbıe alyp, qalyptasty. Sozaqtaǵy kóteriliste jasalǵan qııanat eldiń aýzyndaǵy áńgime arqyly balań shaǵynda sanasyna enip, keıingi ómirinde yqpaldy bolyp, shyǵarmashylyǵynda zor silkinis týdyrdy, dep atap ótti.
Al elimizge belgili rejısser Satybaldy Narymbetov, jazýshy Zákir Asabaev, ádebıettanýshy ǵalym Temirhan Tebegen, ónertanýshy Ásııa Muhambetova, qyzy Qaragóz Asqarqyzy, jazýshy Dıdar Amantaı, t.b. Asqar Súleımenovtaı tulǵany ulttyq muratynan adaspaǵan, qazaqtyń dombyrasyna, áni men kúıine, tipten álemdik mýzykaǵa joǵarydan qaraǵan erekshe talanty men yntasyna, qazaq dalasynyń kórki jylqy malyna qatysty erekshe yqylasy haqynda fılosofııalyq oılarmen, erekshe saryndaǵy saǵynysh sazymen órilgen estelikterin, júrekjardy yqylastaryn bildirdi.
Elvıra Serikqyzy,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY