Úkimet Elbasy tapsyrmalaryn oryndaýǵa kiristi

Premer-Mınıstr B.Sa­ǵyn­taev aldaǵy táýlikterde birqatar óńirde kúnniń qatty sýytatynyna oraı, ákimdikterdiń, órt sóndirý jáne tótenshe jaǵdaılar qyzmetteriniń nazaryn órt qaýipsizdigi máselesine aýdardy. О́ıtkeni jylý jelilerinde jylý berý temperatýrasy artady, jeke úılerde pesh jaǵý da kúsheıe túsedi. Sondyqtan qaýipsizdik tehnıkasynyń saqtalýyna erekshe nazar aýdarý tapsyryldy. 

Munan keıin Úkimet otyry­synda Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bıyl 30 qańtarda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý boıynsha usynylatyn sharalar týraly jaýapty mem­lekettik organdardyń baıandamalary tyńdaldy.

Jalpy, Úkimettiń jumysy qa­naǵattanarlyq dep baǵalandy. Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev Elbasynyń bul joǵary baǵalaýy osy jylǵa belgilengen mindetter men tapsyrmalardy oryndaý úshin burynǵydan da kóp kúsh-jiger jumsaýdyń qajettigin kórsetetinin atap ótti.

Úkimet aldyna ekonomı­ka­nyń ornyqty ósý qarqynyn qamtamasyz etý úshin ártúrli sse­narııge daıyn bolý mindeti qoıyldy. Bul jerde eki kór­set­kishke erekshe kóńil bólý kerek – halyqtyń tabysy men turmys sapasy. Memleket basshysy taǵy birqatar kórsetkishke arnaıy toqtalyp ótti, olar – shaǵyn jáne orta bıznes úlesin kóbeıtý, shıkizattyq emes ta­ýarlar men qyzmetterdiń kólemin ulǵaıtý, eńbek ónimdiligin arttyrý. Ár mınıstr men ákimniń jumysy osy kórsetkishke qaraı baǵalanatyn bolady.

Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov shaǵyn já­ne orta bıznestiń (ShOB) ekonomı­ka­daǵy úlesin ulǵaıtý boıynsha júıeli jumys jalǵasatynyn, ekono­mıkany odan ári jekeshe­len­dirý jáne memleket ıeliginen alý, kóleńkeli aınalymmen kúres, Aýmaqtardy damytý baǵ­dar­lamasyn odan ári túzeý bo­ıynsha sharalar qabyldanatynyn, sondaı-aq mınıstrlikke beril­gen ókilettikter aıasynda ınves­tısııalardy tartý boıyn­sha tıimdi memlekettik saıasat­ty qalyptastyrýǵa kúsh jumyl­dyrylatynyn atap ótti.

ShOB-tyń ekonomıkadaǵy úlesin ulǵaıtý boıynsha júıeli jumys ótken jyly zańnamalyq deńgeıde qabyldanǵan reformalardy jergilikti deńgeıde iske asyrý arqyly bıznes úshin kedergilerdi tómendetý, bólingen 600 mlrd teńge boıynsha óńdeý ónerkásibinde, agroónerkásip kesheninde qaıta óńdeý jáne óndirýde, sondaı-aq qyzmet kórsetý salasyndaǵy jeke ká­sip­kerlik sýbektileriniń basym jobalaryn nesıelendirý bo­ıynsha jumysty is júzine asyrý negizinde júrgiziledi. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda osy qarajattan beriletin nesıelerdi arzandatý maqsatynda syıaqy mólsherlemesiniń bir bóligin sýbsıdııalaý 3 jyldyq bıýdjette kózdelgen. 

Ulttyq bank tóraǵasy Da­nııar Aqyshev bank Memleket bas­shysynyń tapsyrmalaryn oryn­daý aıasynda qarjy sektoryn qalypqa keltirý saıasatyn, qadaǵalaý boıynsha úzdik ha­lyq­aralyq praktıkany, onyń ishinde táýekelge baǵdarlan­ǵan negizde engizýdi jalǵasty­ratynyn aıtty. Bul baǵyttaǵy mańyzdy sharanyń biri – kepildi kredıtorlardyń absolıýtti basymdyǵy boıynsha zańnamalyq túzetýler. Bul kredıtorlardyń kásiporyndar bankrottyǵyna múddeliligin arttyrýǵa, naqty sektordy qalypqa keltirýge, ekonomıkalyq aınalymǵa kepil múlkin tartýǵa múmkindik beredi.

2019 jyly Ulttyq bank bank aktıvteriniń sapasyn jan-jaqty baǵalaý boıynsha da­ıyndyq jumysyn bastaıdy, qarjy retteýshisi bul máse­le­lerdi banktermen talqylaı bastady. Sondaı-aq «7-20-25» baǵdarlamasynyń úlgisimen aza­mat­tarǵa otandyq avtomobılder satyp alýǵa nesıe berý baǵdarlamasyn egjeı-teg­jeıli ázirleýge daıyn. Bul usynys­ty Ulttyq bank múddeli memle­kettik organdarmen jáne bank­termen osy jyldyń I jarty­jyl­dyǵynda jan-jaqty pysyqtap, baǵdarlamany II jartyjyldyqta iske qosýdy kózdeıdi.

Memleket basshysynyń ag­ro­ónerkásiptik keshendi damytý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev baıandady.

Et eksportyn arttyrý úshin etti mal sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasyn iske asyrý jalǵasady. Oǵan qarjy bólindi jáne naqty ındıkatıvter aıqyndaldy, ol úshin: 1,2 mln bas iri qara maldy tuqymdyq túr­lendirý; bordaqylaý alańdaryna 353,6 myń bas buqashyq jetkizý; 100 myń bas iri qara mal jáne 415,75 myń bas usaq mal satyp alý qajet. 2019 jyly 30 myń tonna sıyr etin eksporttaý jos­parlanyp otyr. Otarly mal sha­rýashylyǵyn damytý maq­satynda 2018 jyly 1873 (jos­pardyń 259%-y) qudyq salyndy, onyń ishinde 1369 qudyqty sa­lýǵa 6082 mln teńge sýbsıdııa berildi. Nátıjesinde 2244,4 myń gektar jaıylym, onyń ishinde 186,5 myń bas iri qara mal, 531,6 myń bas usaq mal, 57,4 myń bas jylqy, 34,3 myń bas túıe sý kózimen qamtamasyz etildi.

Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń qym­bat­taýyna jol bermeý úshin kóter­me-taratý ortalyqtaryn salý jos­parlanǵan. Kóterme-taratý ortalyqtary aldymen Qara­ǵandy qalasynda iske qosylady. 

Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov ekonomıkadaǵy memleket úlesin tómendetý maqsatynda bıyl jekeshelendirýdiń ke­shen­di jospary boıynsha res­pýb­lıkalyq, kommýnaldyq men­­shik pen kvazımemlekettik sek­­tordyń 123 nysanyn satý min­deti turǵanyn atap ótti. Pre­zıdenttiń jeke tulǵalarǵa ar­nalǵan salyq amnıstııasy týra­ly tapsyrmasyn oryndaý aıasyn­da jol kartasy ázirlengen. Par­la­mentke túzetýler engizýdiń jos­par­lanǵan merzimi – 2019 jyl­ǵy naýryz; maýsym aıynda zań­dy qa­byldaý jáne jyl sońy­na deıin amnıs­tııany aıaqtaý kózdelgen.

Kedendik ákimshilendirýdi túbegeıli jaqsartý boıynsha tapsyrmalardy oryndaý aıasynda QHR-men aradaǵy kedendik statıstıkanyń alshaqtyǵyn tómendetý maqsatynda almasatyn aqparat quramyn keńeıtý turǵysynan ózgerister engiziledi.

Indýstrııa jáne ınfra­qu­ry­lymdyq damý mınıstri Jeńis Qasymbek jergilikti jelilerdegi avtomobıl joldaryn jaqsy jaǵdaıdan 90%-ǵa deıingi deń­geıge jetkizý boıynsha jumys­ty belsendi júrgizý aıasynda mı­nıstrlik qymbat kúrdeli joba­lardan resaıklıng ekono­mı­kalyq ortasha ádisine kóshetinin atap ótti. 2019 jyly parıtetti negizde respýblıkalyq jáne jer­gilikti bıýdjetten 150 mlrd teńge bólý qarastyrylǵan. Osy­laısha 2025 jylǵa qaraı jer­gilikti jelilerdiń jaǵdaıy 90%-ǵa deıin jaqsartylady. Sondaı-aq bıyl AQSh, Japonııa, Qytaı jáne álemniń basqa da iri qalalary baǵyttary boıyn­sha tikeleı áýe qatynasyn ashý jóninde tıisti sharalar qabyldanady.

Bıýdjettik uıymdardyń qyz­metkerleri úshin baǵdarlamanyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý úshin turǵyn úı sertıfıkattaryn berý máseleleri jóninde turǵyn úı zańnamasyna túzetýler engizý boıynsha jumys júrgizilýde. «7-20-25», «Nurly jer» baǵ­dar­lamalaryna túzetýler engi­zildi, Turǵyn úı-qurylys jı­naq bankiniń qaryzdarynyń bastapqy jarnasynyń mól­sher­lemesi 30%-dan 20%-ǵa deıin tó­men­detildi. «Nurly jer» baǵdar­la­masynyń sheńberinde birin­shi qabattarda áleýmettik obek­tilerdi ornalastyra otyryp, turǵyn úı qurylysyn salý kóz­del­gen. Astana, Almaty jáne Shym­kent qalalarynda jumys isteı­tin jastar úshin 1 myńnan kem emes jalǵa beriletin páter­lerdiń qurylysy bastalady.

О́z kezeginde Syrtqy ister mı­nıstri Beıbit Atamqulov vedomstvo elimizde ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne qazaq­standyq eksportty ilgeriletý jó­nindegi jańa sharalardy ázir­leý jumystaryna kiriskenin atap ótti.

«Memlekettiń syrtqy ba­ǵyt­taǵy saıası mindetteriniń mańyzdylyǵyn tómendetpeı, SIM Qazaqstannyń halyqaralyq-eko­nomıkalyq keńistiktegi ult­tyq múddelerin qamtamasyz etýge qaıta baǵyttalǵan. Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynyń qory­tyn­dysy boıynsha Memleket basshysynyń «ınvestısııalardy tartýdyń kúrdeli ekojúıesin qu­rý» tapsyrmasyn júzege asy­­rý bastalǵan bolatyn: ınves­­­tı­sııa tartý úshin 40 basym el anyqtaldy, tıimdilik kórset­kish­­teri ázirlendi», dedi B.Atamqulov.

Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev óz baıandamasynda «Jas maman» baǵdarlamasy «Jastar – el tiregi» ult joba­sy­nyń bir bóligine aınalady jáne «100/200» qaǵıdasy bo­ıynsha iske asyrylady dedi. Iаǵ­nı 200 oqý orny jańa qural­darmen jabdyqtalady, bul – 3 jyl ishinde 100 suranysqa asa ıe mamandyqtar boıynsha 20 joǵary oqý orny jáne 180 kolledj. Osylaısha, 210 myńnan astam bilikti maman daıarlanady. Atalǵan oqý oryndary bilim berýmen qatar, basqa oqý oryndary úshin quzyrettilik ortalyǵyna aınalady. Ol – 1-2 mamandyq bo­ıynsha ja­ńa jabdyqty, sheteldik árip­testermen koope­rasııany, jańa oqý baǵdarlamalaryn kóz­deıdi.

Eńbek jáne halyqty áleý­met­tik qorǵaý vıse-mınıstri Svet­lana Jaqypova Memleket basshysynyń Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory­nan beriletin áleýmettik tólem­der­diń mólsherin arttyrý boıyn­sha tapsyrmasyn oryndaý úshin mınıstrlik áleýmettik tólem­derdiń parametrlerin qaıta qa­raý boıynsha jumys júrgizilip jatqanyn aıtty. Qazirgi ýaqytta áleýmettik saqtandyrý júıesinde áleýmettik qaterdiń úsh túri boıynsha parametrlerdi qaıta qaraý usynylady. Áleýmettik tólemderdiń mólsheri mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótiline baılanysty bel­gi­lenedi.

Densaýlyq saqtaý vıse-mı­nıstri Alekseı Soı Memleket basshysy tapsyrmalary boıyn­sha birneshe baǵytta jumys júr­gizip jatqanyn, sonyń biri dárilik zattardyń qoljetimdiligin art­ty­rý sheńberinde dárilik zattardy ortalyqtandyrý júrgi­zil­genin, elektrondy satyp alý arqyly satyp alý júıesiniń ashyq­tyǵy qamtamasyz etilgenin, tegin dárilerdi berýdi elektrondy esepke alý jolǵa qoıylǵanyn aıtty. Buǵan qosa, SMS arqyly azamattardyń dári-dármekterdi alýy týraly habarlandyrý prosesi iske qosyldy. Sáýir 

aıynda dárilik zattardyń shekti baǵalary bekitiledi.

Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyn­taev Elbasy tapsyrmasy bo­ıynsha atqarýshy bılik organ­­darynyń aldynda turǵan min­det­terdi naqty belgilep, suraý­dyń qatań bolatyndyǵyn eskertti.

Medısına jumyskerleriniń praktıkalyq daıarlyǵyn kúsheı­tý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi praktıkalyq daǵdy­landyrýǵa nazar aýdarýy tıis.

Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstrligi Ult­tyq ekonomıka, Qarjy, Bilim já­ne ǵylym mınıstrlikterimen birge: jumys istep júrgen adam­dardy úzdiksiz oqytýdyń keshen­di júıesin iske qosýdy (life-long learning) qamtamasyz etýi tıis; jumys berýshilermen ynty­maqtasa otyryp, salyqtyq she­ge­rimderdi kásiporyndardyń personalyn oqytý shyǵystaryna qol­daný múmkindigin zerdeleýi qajet.

Aqparat jáne kommýnıkasııa­lar mınıstrligi múddeli memle­ket­tik organdarmen birge: memle­kettik organdarda qazirgi bıznes-prosesterdi túbegeıli qaıta qa­raý jónindegi sharalardy ázir­lesin, eń aldymen qaǵazdan bas tartyp, 2020 jyldan bastap tolyq elektrondy qujat aınaly­myna kóshýi qajet; halyqqa júr­gizilip jatqan reformalar týraly únemi aqparat berip, keri baılanysty qamtamasyz etýi qajet.

Ulttyq ekonomıka mınıs­tr­ligine Qarjy mınıstrligimen bir­ge áleýmettik tólemderdi esep­­teý jáne eńbekaqy tóleý qo­ry­­nan biryńǵaı tólem túrinde tó­leý tártibin ońaılatý tapsyryl­dy.

Indýstrııa jáne ınfra­qu­ry­lymdyq damý mınıstr­ligi Den­saýlyq saqtaý, Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstr­lik­terimen jáne «Atameken» ulttyq kásip­ker­ler palatasymen birge 2019 jyldyń ortasyna deıin «Sapaly Qazaqstan» keshendi josparyn ázirlep qabyldasyn.

Sonymen qatar Premer-Mınıstr Prezıdent belgilep bergen mindetterdiń bári naq­ty oryndalýy tıis ekenin atap ót­ti. Memlekettik organ­dar­dyń bas­shylaryna Memleket bas­shy­synyń tapsyrmalaryn iske asy­rý boıynsha usynystardy Úki­mettiń aǵymdaǵy jylǵy jumys josparyna qosý úshin Ulttyq ekonomıka mınıstrligine úsh kún merzimde engizý tapsyryldy.

Suńǵat ÁLIPBAI,

«Egemen Qazaqstan»