Osydan bir-eki jyl buryn Aqtóbe qalasyndaǵy kóp qabatty úılerdiń birinde paıdalaný merzimi áldeqashan ótip ketken lıftide adam ólimi bolǵany belgili. Osy qaıǵyly oqıǵadan tıisti sabaq alý úshin oblys ortalyǵynda tyń is-sharalar kesheni belgilengendi. Bul qadam lıft sharýashylyǵyna jańasha kózqaras qalyptastyrý qajettiginen týyndaǵany anyq edi. Mine, sodan beri arada taǵy da bir jyl ótipti.
Ne ózgerdi? Ne tyńdyryldy? Bul oraıda Aqtóbede «QazBelLıft» JShS Belarýs-Kazahstan birlesken kásiporny quryldy. Onyń basty qozǵaýshysy «Mogılev» lıft qurastyrý zaýyty AAQ bolyp otyr. Iаǵnı munyń ózi barlyq jınaqtaýshy materıaldar men bólshekter Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberine kiretin Belarýsııa memleketi qalalarynyń biri Mogılevten Aqtóbege jetkiziledi degen sóz. Sodan soń osy bólshekterden Qazaqstan qalasynda lıftiler qurastyrylady.
Osy arada aıta keterlik másele lıftilerdi alǵany men ornatqany jáne paıdalanǵany úshin oǵan jumsalatyn tólem turǵyndardyń ózderiniń esebinen júrgiziletini. Al kóp qabatty ǵımarattarda ornalasqan lıft quny buǵan deıin joǵary bolyp kelgeni eshkimge de qupııa emes. Tipti elimizdiń úlkendi kishili qalalarynda qurylǵan kondomınıýmdar men páter ıeleri kooperatıvteriniń de ony óz qarajattary esebinen satyp alýǵa múmkindikteri bola bermeıdi. Munyń basty sebebi joǵaryda aıtylǵandaı lıft qunynyń qymbattyǵy.
Aqtóbedegi birlesken Belarýs-Qazaqstan kásiporny osy joǵary qundy tómendetý úshin qurylǵanyn aıtqan jón. Mamandardyń málimdeýinshe lıft óndirisindegi eń qymbat qondyrǵy onyń kótergish tetikteri eken. Aıtaıyn degenimiz birlesken kásiporyn jaǵdaıynda onyń qunyn shamamen bir mıllıon teńgege deıin tómendetýge bolatyn kórinedi.
«QazBelLıft» ónimderin tutynýshylar ony qandaı jaǵdaıda tıimdi túrde paıdalana alady degen máselede naqtylandy. Bul úshin birneshe nusqalar usynylǵan edi. Sonyń ishinde lıftilerdi nesıege paıdalaný tásili utymdy dep tabyldy. Aıtalyq lıft kótergishiniń jalpy quny shamamen 6-8 mıllıon teńge turady desek nesıege berilgen jaǵdaıda bul somany 6-7 jyldyń ishinde ótep shyǵýǵa bolady eken. Dál osyndaı qarapaıym esep jaǵdaıynda turǵyndar oǵan ár aı saıyn 3-4 myń teńge tóńireginde tólem tóleıtini aıan. Aqtóbe qalasyndaǵy kondomınıýmdar men páter ıeleri kooperatıvteri jergilikti bılik tarapynan usynylǵan mundaı uıǵarymǵa qol qoıyp otyr.
Aqtóbe qalasynyń ákimi Ilııas Ispanovtyń aıtýyna qaraǵanda mundaǵy kóp qabatty ǵımarattarda 829 lıft bar. Prokýrorlyq tekserýlerden keıin onyń 34-niń qyzmeti toqtatylǵan. Iаǵnı paıdalanylmaıdy. Osyndaı jaǵdaıda Belarýs-Qazaqstan birlesken kásiporny tek jańa lıftilerdi ornatýǵa ǵana emes, sonymen birge eski ári paıdalaný merzimi asyp ketken kótergishterdi jóndeý men aýystyrýǵa da septigin tıgizbek. Bul úshin bıyl qaladaǵy kóp qabatty úılerde ornalasqan elý lıftini aýystyrý kózdelgen.
Mine, lıft sharýashylyǵyna jańasha kózqaras qalyptastyryp otyrǵan qaladaǵy keıbir oń qadamdar osyndaı.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»