Kóp balaly otbasylarǵa naqty qoldaý jasalýda

Sonymen qatar óńirdegi áleý­­mettik turǵydan az qam­tyl­ǵan jáne kóp balaly otbasylardyń kolledjde oqıtyn balalary (4200) tamaqpen jáne shákirt­aqymen tegin qamtylady. Buǵan 

3 mıllıard teńge kóleminde qar­­jy bólinedi. Aımaqtaǵy az qam­tylǵan jáne kóp balaly otba­sy­lardyń mektep jasyndaǵy balalaryna forma satyp alýǵa 500 mıl­­lıon teńge kóleminde jár­dem kór­setilmek. Osy sanat­taǵy otba­sy­lardyń balalary jazǵy demalyspen, saýyqtyrýmen 100 paıyzǵa qamtylady. Oblys ákimi Danıal Ahmetov osyndaı ja­ǵym­dy jańalyqty 15 aqpanda О́s­kemende ótken «Nur Otan» par­tııasy oblystyq fılıalynyń HHII konferensııasynda jetkizip, munyń bári Elbasy tapsyrmasy aıasynda júzege asyrylatynyn aıtqan-dy. 

Búginde Shyǵys Qazaqstanda 26149 kóp balaly otbasy bar. Osy otbasylardyń 1736 balasy balabaqshaǵa (shaǵyn ortalyqqa) baratyn bolsa, sonyń 188-i jekemenshik balabaqshalarda tár­­­bıe­lenýde. Bul balalar jo­ǵa­­rydaǵy jeńildikterge qol jet­kize ala ma? Máselen, Se­meı­­de bıznestiń áleýmettik ja­ýap­­­kershiligi aıasynda 18 jeke- men­shik balabaqshada kóp balaly otba­sydan shyqqan 49 bal­ǵyn tamaq­taný tóleminen bosa­tylǵan eken. Aımaq basshysy jıynda kásipkerlerdi Semeı úlgisinde kóp ­balaly ot­basylarǵa qamqorlyq tanytyp, jeńildik jasaýǵa shaqyrdy.  

Kóp balaly, tek kóp balaly emes, kez kelgen otbasyny kúz jaqyndaǵanda tolǵandyratyn máseleniń úlkeni – mektep formasy. Endi oblystaǵy qalalar men aýdandar ákimdikteri kóp balaly otbasylardan shyqqan mektep oqýshylaryna forma satyp alý úshin 500 mıllıon teńge kóleminde qarjy bóledi. D.Ahmetov konferensııada jappaı oqý qorynyń jıyntyq kólemin 3 paıyzǵa kóterýdi tapsyrdy. Oblysta jappaı oqý qorynyń kólemi búgingi tańda 2,2 paıyzdy nemese 1,4 mıllıard teńgeni quraıdy. Osy qarajattyń 85 paıyzy, ıaǵnı 1,21 mıllıard teńgesi mektep oqý­shylaryn ystyq tamaqpen qamtýǵa jumsalady. Demek, 500 mıllıon teńge kóleminde bóli­netin qarjy ata-analar úshin aıtar­lyqtaı járdem ári únem bolmaq. 

Kolledjderde tegin oqýǵa bolady

О́ńirdegi áleýmettik tur­ǵy­dan az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardyń kolledjde oqıtyn balalaryn tamaqpen jáne shákirtaqymen tegin qam­­tý úshin 3 mıllıard teńge kó­le­minde qarjy bólinetinin jo­ǵaryda aıttyq. 3 mıllıard degenińiz – 4200 bala tegin bilim alady degen sóz. Oblystyq bilim basqarmasynyń usynǵan málimetterine sensek, óńirde jumysshy mamandyqtary boıynsha kadrlardy daıyndaý úshin ekinshi jyl qatarynan jergilikti bıýdjet esebinen mem­lekettik tapsyrys kólemi 10 pa­ıyzǵa ulǵaıypty. 2018 jyly 5560 bıýdjettik oryn bólinse, sonyń 47,4 paıyzy jumysshy, 52,6 paıyzy orta býyn mamandaryn daıyndaýǵa baǵyttaldy. Al bıyl 6200 bıýdjettik oryn (44,8 paıyzy jumysshy, 55,2 paıyzy orta býyn mamandary) qarastyrylyp otyr. «Bul degenińiz – az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardyń balalaryna úlken múmkindik. Te­gin oqý múmkindigi. Joǵaryda atap ótken memlekettik tapsy­rys­tan bólek Tıimdi eńbekpen qam­tý baǵdar­lamasy boıyn­sha­ oblysqa jyl saıyn respýb­lıkalyq bıýdjet esebinen 1730 oryn bólinedi. Qandaı da bir sebeptermen baı­qaýdan óte al­maǵan bala osy baǵdarlama arqyly kolledjde­ tegin oqı alady. Bıyl osy baǵdar­lama sheńberinde tuńǵysh ret orta býyn, ıaǵnı pedagog mamandardy daıarlaýǵa erekshe kóńil bó­linbek. Bul baǵdarlamanyń erek­sheligi, túlek oqýǵa konkýrssyz qabyldanady. Stýdenttiń sabaq úlgerimine qaramastan shákirtaqy tólenedi, ystyq tamaqpen, jol­aqysymen qamta­masyz eti­ledi. Kóp balaly otbasy­lar­dyń balalary, ásirese shal­ǵaı aýyldarda turatyndary osy múm­­kin­dikti paıdalansa deımiz», deıdi oblys ákiminiń orynbasary Ásem Núsipova. 

Birden eskerte keteıik, te­gin oqýǵa múmkindik alý úshin tú­lek jumysshy mamandyqtary (elektr dánekerleýshi, qury­lys jumystarynyń árleýshi she­beri, mal dárigeri, kólik jón­deý slesary) jáne orta býyn (peda­gogıkalyq, tehnıkal­yq já­ne medı­sınalyq) mamandyq­ta­ryn tań­daýy kerek.

Kóp balaly analar qaýymdastyǵy qurylady

D.Ahmetov konferensııa barysynda oblystyq jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵ­dar­lamalardy úılestirý basqar­masyna 1 aı ishinde qala-aýdan ákimdikterimen birlesip 2017 jyly jasalǵan áleýmettik kartany jandandyryp, óńirdegi az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardyń árqaısysynyń jaǵdaıyn jeke-jeke saralap, ási­rese baspana, turmystyq máse­lelerine jiti nazar aýdarýdy tapsyrdy. Másele de­m­ek­shi, aımaq basshysy 15 aq­pan­da О́skemende óńirdiń bir top kóp balaly analarymen kez­deskende analar tarapynan birqatar usynys aıtyldy. Biri «burynǵydaı qoǵamdyq kólik­terde, temir jolda jeńildik qa­ras­­tyryla ma?» dese, endi biri «kommýnaldyq tólemderge je­ńil­dik jasalsa» dedi.  Je­ti balanyń anasy Mádına San­baeva birneshe jyl buryn ob­lys­taǵy kóp balaly analarǵa ar­naıy kartochka berilip, basseınderge, mádenıet oryndaryna, saıabaqtarǵa jeńildik kór­­setilgenin aıtyp, osyny qaı­­ta qalpyna keltirse degen tile­gin jetkizdi. «Kóp balaly ot­basylardyń buǵan deıin kol­ledjge túsip, aqyly oqý oqyp júrgen balalarynyń ári qaraı tegin bilim alýyna jaǵ­daı jasaý máselesin de qaras­tyramyz. Bul úshin Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń buı­ryǵyna óz­geris engizý kerek. Ob­lystyq bas­qarmalarǵa tıisti tapsyrmalar berildi. Áleýmettik karta jasalady. Áleýmettik karta jasal­ǵannan keıin kóp balaly ana­lar qaýymdastyǵyn quryp, sizdermen birlese jumys isteı­miz. Bul ta­raptaǵy jumysty siz­der de qa­daǵalaıtyn bola­syzdar»,­ dedi oblys ákimi kóp ba­laly analarǵa.

Azamat QASYM,

«Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy