Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek «Nur Otan» partııasy qalalyq fılıalynyń kezekten tys konferensııasynda turmysy tómen kóp balaly analarǵa memlekettik járdemaqy, ataýly kómek, áleýmettik tólem, demeýshilik kómek, eńbekpen qamtý syndy qoldaý kórsetý júıesiniń birqatar sharalaryn atap ótti. Shahar basshysy qoldaýǵa zárý turǵyndarǵa ataýly tikeleı jáne janama áleýmettik kómek kórsetý partııanyń basty mindetteriniń biri ekenin jetkizdi.
«Qysqa merzim ishinde kómekti qajet etetin jandardyń barlyǵyn anyqtap, ár otbasyn aralap, olarǵa birinshi kezekte ne qajet ekenin bilgen jón. Sonymen qatar turmysy tómen kóp balaly otbasylarǵa qoldaý kórsetýdiń jol kartasyn jasaý kerek. Bul bir rettik aksııa emes, bul ispen biz júıeli túrde aınalysamyz. Sondaı-aq ataýly kómekke, belgili bolǵandaı, jumyspen qamtý jáne oqytý formasy enedi. Sondyqtan turmysy tómen otbasylar úshin áleýmettik jumys oryndaryn ulǵaıtyp, stıpendııa tóleıtin qysqa merzimdi oqý kýrstaryn uıymdastyrǵan jón», dedi B.Baıbek.
Kóp balaly otbasylarǵa zańnamalyq jáne psıhologııalyq keńesterdiń, reabılıtasııalyq kómektiń, qarapaıym adamı júzdesýdiń qajet ekenin eskere otyryp megapolıs basshysy «Baqytty otbasy» qalalyq jobasyn iske asyrýdy jáne kóp balaly analardyń osy attas ortalyǵyn qurýdy usyndy. Bul bir tereze qaǵıdasy boıynsha jumys isteıtin servıstik ortalyq bolmaq. Osy arqyly kóp balaly analar jumyspen qamtylady.
Turǵyn úı kóp balaly analar úshin eń ózekti másele. Qoljetimdi turǵyn úı baǵdarlamalaryna qatysyp, alǵashqy jarnalyq qarjyny tóleýge olardyń múmkindikteri joq. Sondyqtan 4 jáne odan kóp kámelettik jasqa tolmaǵan balalary bar otbasylar úshin alǵashqy jarna tólemin sýbsıdııalaý qarastyrylady.
«Kóp balaly otbasylardyń ótkir problemalarynyń biri – kommýnaldyq qyzmet tólemi. Qalada qoldaý kórsetý boıynsha túrli tólemderdiń keń spektri qalyptasqan. Degenmen, kóp balaly otbasylarǵa kórsetiletin túrli ótemaqylar kólemin taǵy bir qarap shyǵyp, olardyń úılerine ystyq jáne sýyq sý eseptegish qondyrǵylaryn ornatýǵa ketetin shyǵyndardy da nazarǵa alǵan jón», dedi Baýyrjan Baıbek.
Megapolıs basshysy múgedek balalardy úıde oqytý jáne qıyn jaǵdaı týǵan kezde bir rettik kómek retinde beriletin ataýly áleýmettik tólemderdiń kólemin ulǵaıtý máselesin qarastyrýdy tapsyrdy. Turmysy tómen kóp balaly otbasylardyń ekinshi balasynan bastap balabaqshaǵa jumsalatyn shyǵynǵa tólemaqy berý máselesin zertteýdi de usyndy.
Áleýmettik ál-aýqat, Strategııa jáne bıýdjet basqarmalaryna jáne basqa da quzyrly organdarǵa bir apta ishinde osy másele boıynsha naqty usynystar engizý tapsyryldy.
Aıta keterligi, Almaty qalasynyń bıýdjeti áleýmettik baǵytqa negizdelgen jáne halyqty áleýmettik jaǵynan qamtýǵa bólinetin qarjy jyl sanap arta túsýde. Qazirgi kezde bıýdjettiń 50%-dan astamy nemese 200 mlrd teńgeden astam qarjy densaýlyq saqtaýǵa, bilimge, turmysy tómen jandarǵa kómek kórsetýge, kommýnaldyq shyǵyndardy sýbsıdııalaýǵa, túrli járdemaqylardy tóleýge jumsalýda.
«Nur Otan» fraksııasy máslıhatta túrli áleýmettik máselelerdi kóteredi. Usynystardyń barlyǵy jergilikti atqarý organdarynda oń sheshimin taýyp, qalada iske asýda.
Mysaly, 2016 jyldan bastap partııa fraksııasynyń bastamasy boıynsha balabaqsha tólemi 27 myńnan 15 myń teńgege azaıdy. Bul úshin bıýdjetten jyl saıyn 3 mlrd teńgeden astam qarjy bólinedi, munda 60 myń otbasy qamtylǵan. Sońǵy tórt jyl ishinde memlekettik tapsyrys esebinen balabaqshadaǵy oryndar sany 3 esege artty nemese 4,7 myńnan 15,5 myńǵa ósti. Jalpy, balabaqsha oryndaryn sýbsıdııalaý úshin jyl saıyn 18 mlrd teńgeden astam qarjy bólinedi. Bul sıfr úsh jyl ishinde 2 ese ósti.
Turmysy tómen kóp balaly otbasylardyń 11 synypqa deıingi balalary tegin tamaqtanady jáne mektep formasymen qamtamasyz etiledi. Mundaı qajettilikterge qala jyl saıyn 800 mln teńgeden astam qarjy bólýde. Turmysy tómen otbasylardaǵy 4 myńnan astam balanyń tegin demalysyn uıymdastyrýǵa jyl saıyn 230 mln teńge qarastyrylǵan.
Budan ózge, sońǵy 4 jyl ishinde partııa usynysy boıynsha kóp balaly otbasylardyń músheleri, mektep, kolledj oqýshylary, JOO stýdentteri men zeınetkerler jolaqynyń jeńildetilgen 50 paıyzyn ǵana tóleıdi, oǵan jyl saıyn 5 mlrd teńgeden astam qarjy jumsalady. Jeńildikpen 350 myńnan astam adam qamtylǵan.
Partııa usynysy boıynsha túrli ótemaqylar tólenýde. Mysaly, 2,3 myń otbasyna kommýnaldyq qyzmet shyǵyndary óndirilip berildi. Onyń ishinde kóp balaly otbasylar da bar. Osy sanattaǵylardyń úılerine eseptegish kommýnaldyq qondyrǵylardy ornatý shyǵyny ótelýde. Búginde 1 myńnan astam otbasyna 50 mln teńgeden astam qarjylaı kómek kórsetildi.
О́tken jyly partııanyń qalalyq bıýrosynda monopolısterdi teksergen prokýratýranyń qujattary kópshiliktiń qatysýymen qaralǵan bolatyn. Nátıjesinde zańsyz eseptelgen 4,5 mlrd teńge tutynýshylarǵa qaıtaryldy.
Jalpy, úsh jyl ishinde tarıfterdi kótermeı, ustap turý úshin 6 mlrd teńge bólindi, 800 shaqyrym jeli jóndeldi. Qazirgi kezde 1,5 mln adam nemese qala turǵyndarynyń 80%-y kommýnaldyq qyzmetti tómengi tarıf boıynsha tóleýde. Eger qala ákimdigi sýbsıdııa bólmegende turǵyndar úsh jyl boıy jylýdyń ózine ǵana 35% kóp tóleıtin edi.
«Nur Otan» partııasy qalalyq fılıaly fraksııasynyń jetekshisi Murat Ádilhanovtyń Almatyda áleýmettik múmkindigi shekteýli toptarǵa qoldaý kórsetý qoryn qurý jónindegi usynysyna ún qosqan almatylyq bıznesmender búginde 35 mıllıon teńgege jýyq qarajat jınady.
Bastamashy óz sózinde «Baqytty otbasy» jańa qoǵamdyq qorynyń kómekke zárý jandarǵa ataýly kómek demeýshiler qarjysynan qaralatynyn aıtty.
«Árıne, qazir álem boıynsha bıznes úshin kúrdeli jaǵdaı qalyptasqan. Degenmen, árkim kómek qolyn sozýǵa daıyn dep oılaımyn. Men ózim kóp balaly otbasynda óstim, sondyqtan olardyń jaǵdaıyn jaqsy bilemin. Biz qazir jeke kómek kórsetýdemiz, biraq bul az. Demek, birigip, qalalyq úlken qor qurý qajet, sonda ǵana biz kóp otbasylardy qamtı alamyz», dedi M.Ádilhanov.
О́z kezeginde almatylyq bıznesmender usynysqa qoldaý bildirdi. M.Ádilhanov qordyń barynsha ashyq bolatynyn aıtty. Barlyq shyǵyn kólemi quramyna depýtattar, qoǵam belsendileri, jýrnalıster, blogerler men turmysy tómen otbasylardyń ókilderi engen baqylaý keńesiniń nazarynda bolady. Jýrnalıst ári kóp balaly analardyń quqyǵyn qorǵaýshy Sáýle Ábedınovaǵa Qordyń baqylaý keńesiniń múshesi bolý usynyldy.
Budan ózge, qala ákimi 4 jáne odan kóp kámelettik jasqa tolmaǵan balalary bar otbasylar úshin alǵashqy jarna tólemin sýbsıdııalaýdy jergilikti bıýdjet esebinen júrgizý múmkindigin qarastyrýdy tapsyrdy. Turmysy tómen kóp balaly otbasylardyń ekinshi balasynan bastap balabaqsha shyǵyndaryn tóleý de qarastyrylady.
Qala ákimi múgedek balalardy úıde oqytý men ómirlik qıyn jaǵdaı kezinde beriletin bir rettik ataýly áleýmettik kómek kólemin ulǵaıtý sharalaryn qarastyrýdy tapsyrdy.
Iá, Almatydaǵy ár shańyraqta shattyqtyń lebi esetin bolady.
Saparbaı PARMANQUL,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY