Baıandamada baısaldy baılam bar

Baıandamada baısaldy baılam bar

Beısenbi, 20 qyrkúıek 2012 7:47

Ata Zańymyzda bizdiń elimiz ózin demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyryp, onyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary bolyp tabylatyndyǵy taıǵa tańba basylǵandaı jazylǵan. Mine, osy uly qaǵıdalardyń ómirsheńdigin dáleldeýdiń bir sharasy retinde keshe Memleket basshysy janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń «2011 jyly Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy adam quqyqtarynyń ahýaly týraly» baıandamasynyń tusaýkeseri ótti.

 

Beısenbi, 20 qyrkúıek 2012 7:47

Ata Zańymyzda bizdiń elimiz ózin demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyryp, onyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary bolyp tabylatyndyǵy taıǵa tańba basylǵandaı jazylǵan. Mine, osy uly qaǵıdalardyń ómirsheńdigin dáleldeýdiń bir sharasy retinde keshe Memleket basshysy janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń «2011 jyly Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy adam quqyqtarynyń ahýaly týraly» baıandamasynyń tusaýkeseri ótti.

Munda eń basty qundylyq – adam ómiri men onyń quqyqtary memleket tarapynan qalaı, qandaı deńgeıde qorǵalyp jatqandyǵy ár sala boıynsha barynsha naqty ta­razyǵa salynady. Aıta keter jáıt, bul baıandama Elbasynyń, halyq­aralyq jáne ulttyq sarap­shy­lar­dyń oń baǵasyn alǵan soń Qa­zaq­standaǵy Ulybrıtanııa el­shiligi men Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yn­tymaqtastyq uıymynyń Asta­nadaǵy Ortalyǵynyń tehnı­kalyq qoldaý kórsetýimen shy­ǵa­ryldy.

Atalǵan tusaýkeserge ortalyq memlekettik organdardyń basshylary, bıliktiń zań shyǵarý, at­qa­rý­shy jáne sot tarmaqtarynyń, qu­qyq qorǵaý jáne quqyq qoldaný organdarynyń ókilderi, quqyq­ta­nýshy-ǵalymdar, elimizde akkredıttelgen halyqaralyq uıymdar men dıplomatııalyq ókildikterdiń jetekshileri, advokatýra, notarıat, bilim jáne ǵylym, densaýlyq saq­taý, mádenıet, bıznes jáne t.b. me­kem­elerdiń ókilderi qatysty.

Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıs­sııa­nyń «2011 jyly Qazaqstan Res­pýb­lıkasyndaǵy adam quqyqtary­nyń ahýaly týraly» baıandama­sy­nyń tusaýkeserine jınalǵandarǵa Prezıdent Ákimshiligi Basshy­sy­nyń orynbasary Baǵlan Maılybaev, Syrtqy ister mınıstri Erjan Qazyhanov, Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Qýanysh Sultanov, Ulybrı­ta­nııa­nyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń se­nim bildirilgen ókili Djon Terloý jáne t.b. quttyqtaý sóz arnady.

Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnde­ri­nen bastap adam quqyǵy máse­lesi eldiń eń basty baǵyttarynyń birine aınaldy, dep bastady óziniń quttyqtaý sózin Prezıdent Ákim­shiligi Basshysynyń orynbasary Baǵlan Maılybaev. Osydan týra on jyl buryn Prezıdenttiń bas­tamasymen Ombýdsmen ınstıtýty qurylǵan edi. Sodan beri elimizdiń Ombýdsmeni 1200-den astam aza­mat­tardyń quqyqtaryn qalpyna keltirýge naqty kómek kórsetti. Beldi halyqaralyq uıym­darmen yntymaqtastyq ornatyldy. Sonymen qatar, dedi odan ári sheshen, Elbasy janyndaǵy Adam qu­qyq­tary jónindegi komıssııa ulttyq júıeniń eń basty bólik­teriniń birine aınaldy. Tek ótken jyldyń ózinde ǵana komıssııanyń tikeleı qatysýymen 200-den astam Qazaq­stan azamattarynyń quqyq­tary qalpyna keltirildi. Bul eli­mizdiń demokratııa men adam qu­qy­ǵyn úz­diksiz nyǵaıtýdyń barysyn kór­setedi.

Adam quqyqtaryn qorǵaý salasyna Memleket basshysy árqa­shan­da basa nazar aýdaryp otyrady. Mu­nyń naqty kórinisindeı halyq­aralyq adam quqyqtary sala­syn­daǵy birqatar mańyzdy qujattar ratıfıkasııalandy. BUU aldyn­da­ǵy mindettemeler satylap oryndalýda. Odan ári B.Maı­­ly­baev Adam quqyqtary jónin­degi ko­mıssııanyń «2011 jyly Qa­zaqstan Respýblıkasyndaǵy adam quqyqtarynyń ahýaly týraly» baıandamasy Memleket basshy­sy­nyń, oǵan qosa, halyqaralyq jáne ulttyq sarapshylardyń oń baǵa­syn alǵandyǵyn, sóıtip, usy­nys­tardy júzege asyrý úshin Úki­met­ke joldanǵanyn jetkizdi.

Jyl saıynǵy jaqsy dástúrge aınalǵan adam quqyǵyna qatysty osy mańyzdy oqıǵaǵa elimizdiń úkimettik emes uıymdary men mem­lekettik organdardyń, halyq­ara­lyq uıymdardyń tikeleı qaty­nasy bar. Adam quqyǵy Qazaq­stan­nyń basty baǵyty, joǵary qundylyǵy, dedi Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Qýanysh Sultanov. Ol qazaq hal­qy ejelden halyqtyq demokratııany ustanǵanyn, adamnyń bos­tan­dyqtary men quqyqtaryn joǵary qurmettep jáne bul tetikterdi el basqarýdaǵy úrdisterde ishki jáne syrtqy saıasatta aıryqsha us­tam­dylyqpen qoldanǵandyǵyn aıtty. Táýelsizdik alǵan sátten bastap Qazaqstan Respýblıkasy adam qu­qyqtary men bostandyqtaryn qur­metteýge, saqtaý men qorǵaýǵa min­detteme alyp, BUU adam qu­qyq­taryna qatynasty negizgi ha­lyq­aralyq kelisimderdi ratıfıkasııalady. Qazirgi kezde Qazaq­standa Adam quqyqtaryn saqtaý jáne qorǵaýdyń ulttyq júıesi qalyptasty. Osy júıeniń mańyz­dy quramdas bóligi bolyp tabylatyn Elbasy janyndaǵy Adam qu­qyqtary jónindegi qoǵamdyq komıssııa elimizdegi adam qu­qyq­ta­ryn qorǵaýdyń ulttyq jáne ha­lyqaralyq tetikterin jetildire túsýde óz úlesin qosyp keledi.

Tusaýkeserge jınalǵandarǵa arnaǵan quttyqtaý sózinde Syrt­qy ister mınıstri Erjan Qazy­ha­nov dástúrge aınalǵan osy mań­yzdy oqıǵaǵa memlekettik organ­dardyń, úkimettik emes jáne halyqaralyq uıymdardyń ókil­de­riniń qatysýy úlken mártebe, dedi. Odan ári mınıstr osy qujattyń negizgi daıyndaýshysy bolyp tabylatyn Elbasy janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıs­sııa­nyń eńbegin joǵary baǵa­laı­ty­nyn aıtty. Sondaı-aq, atalǵan baıandamanyń aýdarmasyna jáne jarııalanýyna qoldaý kórsetken Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy elshiligi men Eýropadaǵy qaýip­siz­dik jáne yntymaqtastyq uıy­my­nyń Astanadaǵy Ortalyǵynyń erek­she úles qosqanyn atap ótti.

Usynylyp otyrǵan baıandama esepti kezeńdegi Qazaqstandaǵy adam quqyqtaryna qatysty ahýaldy taldaýǵa arnalǵan. Onda Qa­zaqstanda Islam Ynty­maqtas­ty­ǵy Uıymyna (IYU) tóraǵalyq etý jylyndaǵy adam quqyq­tary­nyń ahýalyna jalpy baǵa berilip, adam quqyqtaryn qorǵaýdyń túı­indi problemalary men ony sheshý joldary aıqyndalǵan. Baıandama adam qu­qyq­tary jónindegi ko­mıs­sııa­nyń óziniń quqyq qorǵaý qyz­metiniń ná­tı­jelerine jáne onyń ótken ýa­qyt kezeńindegi arnaıy zert­teý­le­rine negizdelgen. Onda Qazaqstan Respýblıkasynyń mem­lekettik organdary men úkimettik emes uıym­darynyń, halyqaralyq uıym­dar­dyń málimetteri keńinen tar­tyl­ǵan. Qujat Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2012 jylǵy 21 mamyrdaǵy qararymen maqul­dan­ǵan. Onda adam quqyq­tary jó­nin­degi ulttyq zańnamany salystyrmaly taldaý, mem­le­ket­tik organ­dar­dyń qyzmetine baǵa berý, adam quqyqtary sala­syn­da­ǵy ahýal jó­nindegi qory­tyn­dy­lar, sondaı-aq Adam quqyqtary jónindegi komıs­sııanyń quqyqtyq saıasatty, ult­tyq zańnamany jáne quqyq qol­da­ný praktıkasyn Qa­zaqstan ratı­fı­kasııalaǵan adam quqyqtary sa­la­syndaǵy halyq­ara­lyq paktiler men konven­sııa­lardyń talaptaryna sáıkes odan ári jetildirý jó­nin­degi usy­nym­dary engizilgen. Ko­mıssııa baıan­da­ma­synyń is-sha­ra­lary Adam qu­qyq­tary sala­syn­daǵy Ulttyq is-qımyl jospa­ry­nyń, Quqyqtyq saıa­sat tujyrym­da­masynyń, son­daı-aq Qazaqstan­nyń adam qu­qyq­tary salasyndaǵy halyqaralyq mindettemeleri máli­metteriniń ne­gizinde tańdalǵan bir­neshe basym baǵyttar boıynsha naqty ná­tı­je­lerge qol jetkizýge baǵyttalǵan.

Budan keıin de sóz alǵandar Qa­zaqstan memleketiniń adamdy jáne adamnyń ómirin, quqyqtary men bostandyqtaryn eń qymbat qazynasy dep tanýy memlekettiń adamǵa únemi qamqorlyq kórsetip, adam jaqsy ómir súrýi úshin oǵan qajetti barlyq jaǵdaıdy jasaıtynyn, onyń densaýlyǵyn qorǵaý úshin qajetti sharalar qabyl­daı­tynyn jáne memleket adamnyń ómirin qol suǵýshylyqtan qor­ǵaı­tynyn bildiretindigin atap ótti. Sóz sóılegen sarapshylar sondaı-aq Elbasy janyndaǵy Adam qu­qyqtary jónindegi komıssııanyń baıandamasyna joǵary baǵa berip, onyń usynymdaryn Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Úkimeti men Par­lamenti is júzinde iske asyra bastaǵanyn jetkizdi.

Aleksandr TASBOLATOV,

«Egemen Qazaqstan».