Qosbatyr-Qumaı kesheni

Atalmysh nysandy zert­teýshiler kóne túrki dáýirinen qalǵan óńirdegi birden-bir mura deıdi. О́ıtkeni keshenniń negizgi atrıbýty – sol qolyna shaǵyn qanjar qarý, oń qolyna ydys ustaǵan qos balbal. Bul músinder ejelgi túrkilerge tán belgi-beıne ekeni anyq. Keshenniń «Qosbatyr» atalýyna da qos balbaldyń qatar ornalasýy sebep bolǵan sııaq­ty. О́ıtkeni kezinde bul nysandardy kórip, belgileý jazba qaldyrǵan ataqty arheo­log Álkeı Marǵulan, bul já­digerler erlik jasap, aty ańyzǵa aınalǵan qos batyrdyń qurmetine qoıylýy múmkin degen ustanymyn aıtqan kóri­nedi. 

Joǵarydaǵy qos batyr es­kertkishi 2006 jyly Ereı­mentaý aýdandyq mýze­ıine qoıylypty. Keıin ta­rıhı jádigerler ǵalym ólke­taný­shylardyń aralasýymen bas­tapqy ornyna qaıta ornalas­tyrylǵan. 

2009 jyldan bastap ny­sanǵa barlaý, zertteý ju­mystaryn úzbeı júrgizip kele jatqan tarıh ǵylymdarynyń doktory, túrkitanýshy Aı­man Dosymbaeva bola­shaq­ta osyn­daǵy tarıhı ke­shen­ge ashyq aspan astyn­daǵy murajaı jasap, otan­dyq týrızm orta­ly­ǵyna aınaldyrý kerektigin alǵa tartady. О́ıtkeni sońǵy jyldary turaqty júrgizilgen qazba jumystarynyń arqasynda jańadan tabylǵan balbal tastar sany 15-ke jetipti. So­nymen qatar keshenniń ekinshi bir ereksheligi – shyǵys qa­byrǵasyna ornatylǵan mú­sinder men onyń ǵuryptyq qorshaýy. 

– Eskertkish keshen oblys aýmaǵyndaǵy ejelgi túr­ki dáýirine tán kóp kompo­nent­ti jalǵyz jádiger. Mun­daǵy muralardyń tarıhı ma­ńyzdylyǵy eskert­kishterdiń tıpteri men túrleriniń áleýet­ti aqparattylyǵynda jatyr. Ásirese, tas músinderde beder­lengen atrıbýttar, ydys, áshe­keı zattar men qarý jıyn­tyq­tary úlken ǵylymı qyzy­ǵý­shylyqty týdyrýda, – deıdi Aıman Medeýbaıqyzy.