Temirdi qamyrsha ıleıtin sheberdiń bul jolǵy kóz maıyn taýysqan eńbegi jaýgershilik kezderde bes qarýy saılaýly, tulpary baılaýly qazaq batyrlary kıgen, salmaǵy 10 kelige jýyq temir saýytty jasap shyǵarýǵa arnalypty. Oǵan qajetti 560 plastınanyń árqaısysy qolmen qıylyp, ornalastyrylǵan.
Saýyttyń qalyńdyǵy 4 mıllımetrge deıin jetetindikten, jebe tese almaıdy, qylysh ótpeıdi. Saýyttyń túri kóp. Meniń jasaǵanym – kóbe saýyt. Qazaq saýyttarynyń omyraýy ashyq kelgendikten, ol tusty «baq orny» dep ataǵan. «Baǵyń bolsa, aman qalasyń» degen sóz osydan shyqqan, deıdi Erǵalı Shámiluly.
Keıingi 10 jyldyń ishinde 7 saýyt jasap shyǵarypty. Onyń úsheýi sheberhanada saqtaýly. Bireýi bylǵarydan, ekinshisi temir shyǵyrshyqtardan istelipti. Qalǵandaryn syıǵa taratypty.
Ol jyldar boıy jınaqtaǵan tájirıbesin shákirtterine úıretýden jalyqqan emes. Qandaı da bir zatty jasamas buryn tarıhyna úńilýdi daǵdyǵa aınaldyrǵan. Onyń paıymdaýynsha, qara temir saýytty jer betinde alǵash ret Altaı ólkesindegi avar taıpasy jasaǵan degen tarıhı boljam bar. Osyndaı torǵaýyl saýyttar avarlardyń áskerlerinde ǵana emes, jylqylarynyń ústinde de bolǵan. Muny eýropalyqtardan buryn III-IV ǵasyrlarda paıdalanǵan kórinedi.
Soltústik Qazaqstan oblysy