Qazir dıqandarda damyl joq. Qyrdaǵy qyzý qarbalas oblys aýmaǵynda keń qanat jaıyp, negizgi kúsh-jiger jaýapty naýqandy der kezinde aıaqtaýǵa jumyldyrylǵan. Bıyl 4,2 mıllıon gektar alqapqa dán sińirý belgilengen. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Qýandyq Shakýbaev bergen málimetterge qaraǵanda, kóktemgi dala jumystaryn atqarýǵa 540 myń tonna tuqym, 70 myń tonna janar-jaǵarmaı ázirlengen. 12,5 mıllıard teńgege ártúrli markaly 776 tehnıka birligi satyp alynǵan. О́simdik sharýashylyǵyn damytýǵa jergilikti qazynadan 13,4 mıllıard teńge baǵyttalǵan. Mıneraldyq tyńaıtqyshtardy sýbsıdııalaýǵa 5,4 mıllıard teńge bólingen.
О́ńir basshysy Qumar Aqsaqalov Ǵ.Músirepov aýdanynda bolyp, naýqan barysymen tanysty. Agrarshylarmen kezdesýde Úkimet tarapynan kórsetiletin qarjylyq kómektiń artqanyn, aýa raıy qolaıly, topyraq qunary jetkilikti ekinin, múmkindikterdi tıimdi paıdalaný tıistigin atap kórsetti. – Bıyl alǵash ret 15 myń gektar alqapqa soıa egip jatyrmyz. Tuqym jetkilikti. Arnaıy tehnıkalar ákelindi. 2020 jylǵa taman onyń mólsheri 150 myń gektarǵa jetkiziledi. Soıa topyraqty baıytady. Soıadan keıin bıdaı jaqsy ósedi. Baǵasy da joǵary. Dıqandarymyz agroónerkásiptik keshendi sıfrlandyrý jáne eginshilikke dálme-dál tehnologııany engizý boıynsha astyq shyǵymdylyǵyn kóbeıtý joldaryn tynbaı qarastyryp keledi. Máselen, Anatolıı Rafalskıı basqaratyn «Astyq-Taıynsha» JShS ǵaryshtan nemese kvadrokopterlerden egistikterdi baqylaý tájirıbesin engizgen. Agrarlyq salany sıfrlandyrý zaman talaby ekenin ózgeler de uǵynǵany jón, degen Qumar Irgebaıuly ortasha erte pisetin, aýrýlarǵa, tatqa tózimdi bıdaı suryptaryn aýdandastyrýdyń mańyzyna toqtaldy.
Aýdan 500 myń gektarǵa bıdaı, 160 myń gektarǵa maıly daqyl, 8 myń gektarǵa kartop, 1 myń gektarǵa kókónis egýdi josparlasa, Baqyt Qusaıynov jetekshilik etetin «Ádil» basqarýshy kompanııasy kesteden alda keledi. 16 myń alqaptyń 14 myńyna dán sińirip, qalǵanyn parǵa daıyndapty. Aqqaıyń aýdany «Tokýshı Grain» sharýashylyǵy «QazAgroQarjy» AQ-tyń qoldaýyn erekshe sezinip otyr. Odan 400 mıllıon teńge jeńildetilgen nesıe rásimdep, shetelden sý jańa egis keshenderin aldyrypty. Solardyń birin, atap aıtqanda, «Massey Ferguson» traktoryn 15 jyldyq jumys ótili bar Vıtalıı Kashenko urshyqsha úıirip júr. Ol úshin bir aýysymda 200 gektar jerge dán sińirý qalypty norma sanalady. Tapsyrmany artyǵymen oryndaǵandarǵa qosymsha aqy tóleý tetikteri oılastyrylǵan.
Ekologııalyq taza ónim ósirýge den qoıyp júrgen sharýashylyqtardyń biri Shal aqyn aýdanyndaǵy «Nıva-Kreshenka» JShS. «Organıkalyq ósimdik sharýashylyǵynyń qyr-syryn úıretken semınarǵa qatysqanymda Germanııa turǵyndary jalpy quny 10 mıllıard turatyn organıkalyq ónimdi tutynatyny mysalǵa keltirilgen edi. Osy taýarlardyń besten biri ózderinde shyǵarylatyn kórinedi. Osy ádis kóńilime qondy. Bıyldan bastap birtindep ekologııalyq taza astyq óndirýge kóship otyrmyz. Endi dárileýden góri organıkalyq ónim ósirýge paıdalanylatyn bıologııalyq preparattardy paıdalanýǵa basymdyq beremiz», deıdi jańashyldyqqa jany qumar Nıkolaı Sınenko. Qyzyljar aýdanynda «Shaǵala-Agro» sharýashylyǵy byltyr 200 gektar jerge dálme-dál eginshilik elementterin qoldanyp, gektar berekesin 44 sentnerge jetkizip, ár gektardan 15 myń teńge tabys túsirgen. Bıylǵy meje –1 0 myń gektar jerge osy tehnologııany engizip, kemi 30 sentnerden ónim alý.
Sol sııaqty Aqqaıyń aýdanynda teriskeıdiń klımatyna shydamdy, ónimdiligi joǵary, qysqa merzimde pisetin «Semenovka» dep atalatyn bıdaıdyń jańa surpy aýdandastyryla bastapty. Bul 7 birdeı jańa suryptyń shyǵýyna belsene qatysqan jergilikti seleksıoner ǵalym Olga Semenovnanyń qurmetine atalǵan. M. Jumabaev aýdanynda jaýapty naýqanǵa tartylǵan 62 seriktestik pen 269 sharýa qojalyǵy jumysty eki aýysymda uıymdastyryp, 376 myń gektar alqapqa dán sińirýge 51 egis kesheni, 2 myńnan astam tuqymsepkish tartylǵan.
S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary aýstrııalyq áriptesterimen birigip, Qazaqstannyń tabıǵaty men jer jaǵdaıyna beıimdelgen jańa egis keshenin shyǵaryp, «Soltústik Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy tájirıbelik stansasynda» synaqtan ótken bolatyn. Pettınger fırmasynda qurastyrylǵan keshenniń kóp artyqshylyǵynyń biri, sıfrly baǵdarlama arqyly tyńaıtqysh sebý mólsherin rettep otyrady. Elektrondy basqarý blogymen jabdyqtalǵan. Stansa dırektory Belgibaı Qanafınniń aıtýynsha, basqarý óte jeńil. Jer jyrtý, topyraq qopsytý, tyrmalaý, dán, tyńaıtqysh sińirý sekildi operasııalar bir mezgilde atqarylady. Janarmaı kóp únemdeledi. Qazir 800 gektar aýmaqqa dándi jáne maıly daqyldardy egýge qoldanylýda.
Mine ýaqyt talabymen úndes jańashyldyqtar agroónerkásip tiregi ekenin jaqsy túsingen teriskeılik dıqandar «aqyldy tehnologııalardy» kóktemgi, kúzgi dala jumystaryna da keńinen engizýdi basty baǵdar etken.
Soltústik Qazaqstan oblysy