• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 05 Maýsym, 2019

Satıra barda – shyndyq batyl

1294 ret
kórsetildi

Jýyrda Almatydaǵy «Mereı» baspasynan jazýshy, fızık ǵalym Maǵrıpa Jylqybaevanyń «Jalǵasy bar utys» dep atalatyn kitaby jaryq kórdi. Kitapqa búkil ómirin ǵylym men qalamgerlikke arnaǵan Maǵrıpa Shójeǵulqyzynyń sońǵy elý jyl kóleminde jazǵan satıralyq týyndylary toptastyrylǵan.

Tereńge úńilip, tóńirekke oılana qarasańyz, jandy-jansyz dúnıeniń bárinde de dybys bar, olardyń aıtyp turǵan áńgimesi de jetkilikti. Biraq bizdegi kórer kóz ben solardy estıtin qulaqtyń kúsh-qýaty tómendeý. Osy kemshilikti ashyq moıyndap, qorshaǵan dúnıedeginiń tilin uǵýǵa tyrysyp kórelik. Sonda baryp shyndyqty sezinesiń. Shyndyq degeniń jikteýge kelmeıtin jalǵyz dana. Búkil ádebıette sol shyndyqtyń qorǵaýshysy satıra. Satıranyń kórkem ádebıette bolýy shyndyqtyń jalaýy zańǵar bıikte jelbirep turǵan sulý ekenin kórsetedi. Satıra sol sulý men bizdiń eki ortadaǵy baılanysshy. Satıra barda shyndyq batyl túrde adymdaıdy» dep jazǵan avtor kitaptyń alǵy sózinde.

Satırıktiń zaman shyndyǵyn ótkir de kórkem tilmen beınelegen syqaq áńgimeleri, ýytty qaljyń, maǵynasy tereń mysaldary bilim kókjıegińdi keńeıte túsedi. Kitap «Saıtannyń saqaly», «Bárińniń aıtqanyńa qosylamyn», «Sholaq myltyq» degen úsh bólimnen turady. «Bul kitapqa engen satıra jaıbaraqat ústel basynda otyryp jazylǵan emes, ushaqtyń qanatynda, kóliktiń qomynda, poıyzdyń vagonynda, kúre joldyń boıynda, jaýyn-shashyn astynda dúnıege kelgen shyǵarmalar. Sondyqtan da ýaqyt kezeńine qaraı taqyryptar da alýan túrli» dep eskertedi avtor.

Jazýshy jaıly ádebıetsúıer qaýym jaqsy bilýi tıis. M.Jylqybaeva fızıka-matematıka ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent. Esik qorǵanynan tabylǵan Altyn adam jazýlaryn 30 jylǵa jýyq ýaqyt zerttep, qupııasyn fızıka-matematıkalyq ádispen ashqan ǵalym retinde de otandyq ǵylymǵa qosqan úlesi zor. Eń alǵash 1986 jyly bir top satırık jazýshylardyń eńbekteri toptastyrylǵan «Qısyq shege» dep atalatyn jınaqqa Maǵrıpa Shójeǵulqyzynyń syqaq áńgimeleri men mysaldary engen. 1993 jylǵa deıin «Qazaq radıosynyń» ádebı habarlar, jastar redaksııasy arqyly ádebı, pýblısıstıkalyq áńgimeleri berilip turǵan. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń «Naızager» satırık qalamgerler qaýymdastyǵynyń múshesi bolǵan ǵalym-qalamgerdiń pýblısıstıkanyń satıra janry boıynsha jazǵan shyǵarmalary «Ara», «Qazaq ádebıeti», «Egemen Qazaqstan», «Jas Alash», «Qazaqstan-Zaman», «Qazaqstan muǵalimi», t.b. gazet-jýrnaldarda basyldy, qazir de respýblıkalyq aqparat quraldarynyń satıra qosymshalarynda jarııalanýda.

Jazýshy týraly osydan otyz jyldaı buryn belgili qalamger Úmbetbaı Ýaıdın bylaı dep jazady: «Jazýshy bolý degenimiz, bizdiń tájirıbemizde – azap, beınet: poıyz ishinde me, poıyz ústinde me – qaıda júrmesin, qaıda otyrmasyn, oıdyń tutqyny bolý. Synǵa talaný. Ýaqytty ma, uıqyny ma, uly óner jolynda áıteýir birdemeni qurban qylý. Úlkendi-kishili ár shyǵarmasy ústinde dúnıeden bólinip, jalǵyz qalý. Úlkendi-kishili ár shyǵarmasynan keıin sylynyp qalý. Jazýshynyń jaratylysy: shyn qýanyp, shyn kúlý, shyn kúızelip, shyn jylaý. Áýeli densaýlyq, sodan keıin osy «azap-beınettiń» bárin úıip-tógip, qurmetti Maǵrıpa qaryndas, ózińizge tileımin», deıdi Ú.Ýaıdın.