Seısenbi, 19 naýryz 2013 1:55
«Eldestirmek – elshiden, jaýlastyrmaq – jaýshydan» ekenin bilgen atam qazaq erte zamannan ózimen jaqynnan jarasqan da, alystan arbasqan da jat jurtpen jappaı jaqsy bolýdyń qajettigin jaqsy uǵynǵan. Bul onyń sol kezeńderden beri-aq eńseli el, betegeli bel bolýdy ańsaǵanyn baıqatady. Ata-babalarymyzdyń ǵasyrlar boıy arman etken dál sondaı yntymaq jarastyrý úrdisiniń saltanatty rásimi keshe Fınlıandııada ótti.
Seısenbi, 19 naýryz 2013 1:55
«Eldestirmek – elshiden, jaýlastyrmaq – jaýshydan» ekenin bilgen atam qazaq erte zamannan ózimen jaqynnan jarasqan da, alystan arbasqan da jat jurtpen jappaı jaqsy bolýdyń qajettigin jaqsy uǵynǵan. Bul onyń sol kezeńderden beri-aq eńseli el, betegeli bel bolýdy ańsaǵanyn baıqatady. Ata-babalarymyzdyń ǵasyrlar boıy arman etken dál sondaı yntymaq jarastyrý úrdisiniń saltanatty rásimi keshe Fınlıandııada ótti.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysovtyń Fınlıandııa Respýblıkasyna naýryzdyń 18-i kúni bastalǵan jumys sapary negizinen osy maqsatty kózdedi. Munda ol Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen ashylyp otyrǵan Qazaqstan elshiliginiń tusaýyn kesý úshin keldi. Tusaýkeserdi elimiz syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy Fınlıandııa Eýropa isteri jáne syrtqy saýda mınıstri Aleksandr Stýbbtyń qatysýymen ótkizdi. Olar Qazaqstan elshiligi úıi aldynda onyń iske qosylǵanyn aıǵaqtaıtyn memorıaldyq taqtany birge ashty.Tusaýkeserge arnalǵan jıynda elimizdiń Fınlıandııadaǵy elshisi Ǵalym Qoıshybaev qysqasha sóz sóıledi. Munyń sońyn ala jınalǵandar eki mınıstrdiń quttyqtaý sózderine qulaq túrdi. Olar bul sharanyń Astana men Helsınkı arasyndaǵy qarym-qatynastyń qadamy men qarqynyn burynǵydan da arttyra túsýge yqpal etetinine senim bildirdi.Degenmen, bizdiń Sýomı elimen yntymaqtastyǵymyz dál búgin ǵana bastalyp otyrǵan joq. Buǵan deıin elimiz bul jaqpen barlyq tarapty baılanysyn Lıtvadaǵy elshiligi arqyly rettep turdy. Mine, fın baıtaǵynda irge kótergen jańa dıplomatııa korpýsy Vılnıýstegi sol elshilikten enshi alyp, bólek shyǵyp jatqan jas otaý ispettes. Al eki el arasyndaǵy múddelestik meziretiniń merzimi áride jatyr. Ol 1992 jyldyń aqpanynda fınderdiń bizdiń táýelsizdigimizdi moıyndaǵan kezinen bastaý alady. Sol qaltqysyz qarym-qatynas kúni búginge deıin syzat túspegen qalpynda jarasty jalǵasyn taýyp keledi.Bul baıyrqaly baılanys, sóz joq, 2009 jylǵy 15 qazanda Fınlıandııanyń Astanada óz elshiligin ashqan sátten ózgeshe qarqyn aldy. Álbette, fınderdiń kúlli Kindik Azııa elderi arasynan Qazaqstandy birinshi etip alystan at arytyp kelgeninde shylbyr baılaıtyn qara shańyraq tanýy aıryqsha qýantady. Osynyń ózi-aq elimizdiń jahan jurty aldyndaǵy mártebesin burynǵydan beter bıiktete tústi. Al úrkerdeı úmit artylǵan sol qaıyrly qarym-qatynastyń qazirgi aıaq alysy eki jaqtyń da kóńilinen shyǵady. Búginde Qazaqstan Sýomı eli úshin Ortalyq Azııadaǵy eń negizgi de mańyzdy saýda áriptesine aınalyp úlgerdi. Ekijaqty saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastyń barǵan saıyn qushaq ajyramas bola túsýin qazirgi tańda qazaq jerinde 40-tan astam fın kompanııasy jumys jasap jatqanynyń ózi ańǵartady. Munyń arǵy jaǵynda Almatyda 2007 jyldan beri Finpro saýda ortalyǵy jumys isteıdi.Taǵy bir derek, Fınlıandııanyń Eýropa isteri jáne syrtqy saýda mınıstri Aleksandr Stýbbtyń Qazaqstanǵa ótken jylǵy qazan aıyndaǵy jumys sapary bolashaqta bıznes salasynda atqarylatyn biraz ortaq oılardyń ordasyn ashyp berdi. Sol saparǵa óz elindegi 55 kompanııanyń ókilderin ala kelgen fın delegasııasy Almatyda bıznes-semınar ótkizdi. Joǵaryda atalǵan fın saýda ortalyǵy uıymdastyrǵan sharada elimizge fın ınvestısııasyn tartýdyń jańa joldary qarastyryldy. Budan keıin Astanada Qazaqstan-Fınlıandııa Saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵy jónindegi úkimetaralyq komıssııasynyń 7-shi otyrysy ótip, bıznes-semınarda kóterilgen máseleler odan ári pysyqtaldy. Sol saparda fın mınıstri óz eliniń Qazaqstandaǵy qazirgi tańdaǵy eń iri ınvestısııasy ekonomıkanyń telekommýnıkasııa sektoryna baǵyttalyp otyrǵanyn aıtqan edi. Onyń pikirinshe, sońǵy on jyldyń bederinde Qazaqstan men Fınlıandııa arasyndaǵy saýda-sattyq kólemi aıtarlyqtaı ósken. Bul rette ekijaqty saýda aınalymy 850 mln. eýroǵa jetken 2008 jylǵy kórsetkish ázirge rekordtyq nátıje bolyp tur. Álbette, sodan keıin álemdi jaılaǵan qarjy-ekonomıkalyq daǵdarys saýdaǵa da keri áser etpeı qalǵan joq. Bul, ásirese, aınalym aýqymy 500 mln. eýro bolǵan 2011 jyly aıryqsha bilindi. Degenmen, byltyrdan beri bul baǵytta qaıta órleý bastalyp kele jatqany baıqalady.Elshilik ashylý tusaýkeseriniń is-sharasynan keıin Erlan Ydyrysov pen Aleksandr Stýbb ózara kelissóz júrgizdi. Bul kezdesýge fın ókili ekinshi jaǵynan Qazaqstan-Fınlıandııa úkimetaralyq komıssııasynyń teń tóraǵasy retinde de qatysty. Múddeles eki jaq kelissóz barysynda Fınlıandııa prezıdenti Saýlı Nıınısteniń Qazaqstanǵa ústimizdegi jylǵy 16-18 sáýir aralyǵyna josparlanǵan memlekettik saparynyń aıasynda qaralatyn ekijaqty yntymaqtastyqtyń qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵyn talqylady.Osy kúni Erlan Ydyrysov sondaı-aq Fınlıandııanyń burynǵy prezıdenti Mattı Aahtısarımen kezdesti. Ol keshke qaraı Helsınkı ýnıversıteti janyndaǵy Aleksandr ınstıtýtyna baryp, ondaǵy professorlyq-oqytýshylar quramymen jáne stýdenttermen kezdesti, olardyń aldynda sóz sóıledi.
Serik PIRNAZAR,«Egemen Qazaqstan» – Helsınkıden.