• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 12 Shilde, 2019

Kópke kerek «Kóshbasshylyq»

1783 ret
kórsetildi

Kóshbasshy degen kim? Sońynan kópshilikti ilestire alǵan, áldebir oryntaqta otyrǵan, mansaby bıik adam ǵana kóshbasshy atala ma? Ol týabitti qasıet pe, álde kez kelgen adam meńgeretin qabilet pe? Jas bolsa da basqarý isinde birtalaı tájirıbe jınaqtap, ózi de kóptegen eńbekterdiń jaryqqa shyǵýyna tikeleı uıytqy bolǵan, Garvard ýnıversıtetinde oqyp, búginde «Mazmundama» qoǵamdyq qoryn qurǵan Shyńǵys Muqannyń jańa kitabynyń tusaýkeserine jınalǵandar kóshbasshylyq tóńiregindegi sansyz saýalyna tolymdy jaýaptar tapty.

«Kóshbasshylyq» kitabynyń tanys­tyrylymy tusaýkeserden góri paıdaly keńeske toly qyzyqty trenıng se­kildi ótti, sebebi qazaq qoǵamynda kóp zert­telmegen, sanada qalyptasa qoı­ma­ǵan, áli de tyń kúıinde kele jatqan kósh­basshylyq taqyrybynyń túıini osy salada júrip shyńdalyp, naqty jetistikke jetken avtor­dyń óz áńgimeleýinde senimdi tarqatyldy. 

Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada jańa kitaptyń tusaýyn kesýge qatysqan Qazaqstan Prezıdentiniń keńesshisi Maqsat Sqaqov kóshbasshylyq máselesin qazaqtyń ulttyq tanymymen baılanystyra qarastyryp, keshegi qol bastaǵan handar men sóz bastaǵan bılerdiń iri sóılep, kesek týraǵan mineziniń búgingi zamanaýı serkelerdiń qasıetimen jalǵa­syp jatýynda bul ónerdiń tól tir­shiligimizben bite qaınasqan tamyr­lastyǵy bar ekenin aıtty.

Kóshbasshylyq psıhologııasyn, jetistik syryn zertteý ıdeıasy avtor Amerıkada oqyp júrgen kezinde týyn­daǵan. Sh.Jumabekulynyń aıtýynsha, Amerıkanyń 1-2 synyp oqýshylary mektepte júrgende-aq kóshbasshylyq týraly sabaq ótedi. Quramyna kishkentaı memleketterdiń úlken shoǵyryn jınaǵan keshegi Keńes Odaǵynyń kemshiligi, kóshbasshylyq taqyrybymen ǵylym retinde múlde aınalyspaǵan bolsa, batys qoǵamy, ásirese Amerıkada bul má­seleni zertteý óte keń damyǵan. Oqyp otyr­ǵanda birden eliktirip áketetin, durystyǵyna ılandyratyn, paıdasy zor kitaptardy elge kelgen soń aýdaryp, kópshilik oqyrmanǵa tartý etkisi kelgen maqsatyn avtor sol kezde belgilegen. 

Amerıkada kóshbasshylyq týraly 7500 kitap jaryqqa shyqsa, jalpy álemde aǵyl­shyn tilinde ártúrli ataýmen 2,5 mln-ǵa jýyq eńbek jarııalanǵan. Munyń bárin aýdaryp shyǵý múmkin emes, sol sebepti avtor «Nıý-Iork Taıms­tyń» bestselleri», «Amazon» jáne «Bıtrıks» atty oqyrmandardyń eń úlken elektrondy alańy arqyly úzdik on kitapty tańdap, bir eńbektiń ishine jınaqtap usynýdy jón kóredi. Kitap kóshbasshylyq týraly zamanaýı zertteý­lerdiń negizin salýshy Ýorren Bennıstiń «Kóshbasshy bolý haqynda» atty eńbeginiń aýdarmasymen bas­talady. Ý.Bennıs aıtady: «E.Hemıngýeı aıtqandaı, álem bizdi talqandap tastaıdy, al biz úıindilerdiń arasynan kúsheıip qaıta turamyz. Bul sóz kóshbasshylarǵa da qatysty. 

Kitap ýaqyt synynan ótip, adamzat oıynyń altyn qazynasyna aınalǵan tańdaýly týyndylardyń qaımaǵyn qalqyp alyp, qysqa da nusqa formatta mazmundap, oqyrman aldyna tosady. Kóshbasshylyq týraly oıdy Sh.Muqan bylaısha túıindeıdi: «Lıderlik degen qasıet emes, ol – áreket. Bizdiń elde ara-tura qudyqqa balalar túsip ketip, maıyp bolyp, mert bolyp jatady. Balalar qulamaı turǵanda, ol qudyqtyń qasynan ári-beri talaı adam ótedi. Qudyqtyń qaqpaǵynyń joq ekenin baıqaǵan adam erinbeı toqtap, birden tıisti oryndarǵa habarlasyp, olar kelgenshe kútip turyp, qudyqtyń beti jabylǵansha basy-qasynda júrse, ol naǵyz – lıder. Bálkim, siz bıik qyzmettiń ıesi emes, qarapaıym adam bolarsyz, biraq siz tap sol jerde lıderlik tanyttyńyz. Ekinshiden, lıderlik – jaýapkershilik. Úshinshiden, ol – qatelikti moıyndaý, keshirim suraý mádenıeti». 

Shaǵyn redaksııa ujymy daıyndaǵan kitaptyń bas redaktory, belgili jazýshy, aýdarmashy Turysbek Sáýketaev, al kitaptyń jaryqqa shyǵýyna qarjylaı qoldaý kórsetken kásipker Nurjan Áshir­bekov. Naryqta orny oısyrap tur­ǵan, bilýge tıis dúnıeler áli de kóp. Al­daǵy ýaqytta «Mazmundama» baspa­sy «Kóshbasshylyqpen» ǵana shektelmeı, «Ekonomıka», «Kelissózder», «Jetistik», «Otbasy», «Kemeldený», «Baı­lyq», taǵy basqa toptamalarmen qataryn qalyń­data túsýdi josparlap otyr. «Mazmundamanyń» maqsaty – qazaqy maz­mundy keńeı­tip, qundy ıdeıany qazyq etken TOP -10 serııasyn nazarǵa usyný. 

ALMATY