Álem birinshiligine áldi boksshylardy aparsa...

Bıylǵy birinshilik Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń erejesine saı 8 salmaq boıynsha ótkizildi. Prezıdent kýbogy bastalmaı turyp, ulttyq quramanyń bas bapkeri Ǵalym Kenjebaev atalǵan týrnır aldaǵy qyrkúıek aıynda Reseıdiń Ekaterınbýrg qalasynda ótetin álem chempıonatyna sońǵy daıyndyq ekenin jáne úzdik shyqqan boks­shylar dúnıejúzilik birinshilikke qatysady dep málimdegen bolatyn. Keıinnen keıbir salmaqtaǵy boksshylardyń ónerine kóńili tolmaǵanyn jáne de atalǵan salmaqta álem chempıonatyna kimderdi aparý qajettigi týraly áli bas qatyrý kerek ekenin aıtyp qaldy. Osy oraıda biz Kenjebaevtyń qaı salmaqtaǵy boksshylarǵa kóńili tolmaǵanyn saraptap, jaýap izdep kórgen edik.

Jalpy, erler arasyndaǵy eki salmaqtyń qysqarýy kez kelgen salmaqtaǵy boksshylardyń bá­se­kesiniń artýyna óz áserin tıgizetini jasyryn emes. Degenmen, sal­maq­tyń kemýi 49 jáne 60 kılodaǵy boks­shylarǵa qıyndyq týdyrýda. Sebebi jeńil salmaqtaǵy boksshylarǵa 52 kı­loǵa kóterilýge týra kelse, 60 kı­lodaǵy boksshylarǵa 57 kıloǵa túsýge nemese 63 kıloǵa kóteri­lýge týra keledi. Árıne boksshy­lar­dyń jańa salmaqqa boıyn úıretýi qashanda qıyndyq týǵyzady, biraq aldaǵy 2-3 jylda bári qalypqa túsetini belgili.

Dál qazir 52 kıloda negizgi kósh­basshy, qazirdiń ózinde-aq álem birinshiligi men Olımpııa oıyndaryna myna boksshy barady dep boljam aıtý qıyn. Byltyrǵy el chempıony Ánýar Muzapparov mamyr aıynda Bangkokta (Taıland) ótken Azııa chempıonatynda top jara almaı, týrnırdiń 1/8 fınalynda qyrǵyzstandyq Azat Úsenálıevten jeńilip qalǵan bolatyn. Prezıdent kýbogynda irikteýden ári asa almady. Al Qazaqstan birinshiliginiń kúmis júldegeri Sáken Bıbosynov úsh aıda eki týrnırde top jardy. Mamyr aıynda Qyzylorda oblysynda ótken Spartakıadada jeńiske jetse, ótken aptada Prezıdent ký­bo­gynda óziniń úzdik ekenin taǵy dáleldedi. Sonymen qatar jeńil salmaqtaǵy sańlaq birneshe halyq­aralyq týrnırde oljaly oralǵan. Iаǵnı, tek elde emes, syrtta da ju­dyryqtasa alady degen sóz. Degen­men Bıbosynovtyń osy fınaldaǵy qarsylasy Mahmut Sabyrhanǵa mamandar tarapynan jyly pikir aıtylýda. Sondaı-aq ol Prezıdent kýbogynda tehnıkasy eń myqty boks­shy degen ataqqa ıe boldy. Bizdiń oıymyzsha álem birinshiligine barýǵa Sáken Bıbosynovtyń kandıdatýrasy dál kelip turǵan syńaıly.

Bas bapker úshin 57 kılo bas aýyrtar­lyq salmaq bolmaýy kerek edi. Alaıda bul salmaqtyń úzdigi – Qaı­rat Erálıev 2017 jyly álem chem­pıonatynda top jarǵan soń ala-qula óner kórsetip júr. Aldymen Azııa oıyndarynyń 1/8 fınalynda taılandtyq Chatchaı Býtdıden jeńilse, Azııa chempıonatynyń shırek fınalynda úndistandyq Sıngh Bıshtke tóreshiler sheshimi bo­ıynsha ese jiberdi. Al Prezıdent kýbogynyń jartylaı fınalynda Rýstam Rýstamovtan jeńilip, fınaldan qur qaldy. Degenmen dál qazirgi ýaqytta Erálıevtiń ornyn basatyn, halyqaralyq deńgeıde judyryqtasa alatyn laıyqty boksshyny kórip turǵan joqpyz. Aldaǵy álem birinshiligi Olımpıadaǵa joldama berýshi týrnır bolmaǵandyqtan, Spartakıada chempıony Nurbol Qaljanovtyń qa­rym-qabiletin baıqap kórse, ar­­tyq­­tyq etpeıtin sııaqty. Son­daı-aq bul salmaqta London Olımpıa­da­sy­nyń qatysýshysy Ilııas Súleıme­nov­tiń de bar ekenin umytpaýymyz kerek.

60 pen 64 kılo salmaqty birik­tir­gen soń kil myqtylar bir sal­maq dárejesine shoǵyrlandy. 63 kılo salmaqtyń úzdigi Bekdáýlet Ib­ra­gımovtiń byltyrǵy el chempıona­tynan keıin sharshy alańda tóbe kórsetpeı júrýiniń sebebin bile almadyq. Al Prezıdent kýbogynda kúmis medal enshilegen Zakır Safıýllınniń aıaq alysy jaman emes. Tipti bas bapker de onyń jek­pe-jegin joǵary baǵalady. Zakır­diń jasy 33-te ekenin eskersek, álem birinshiligine barýy múmkin, bi­raq Olımpıadaǵa jas boksshylar­dy aparǵan jón bolar edi. Bul salmaqta jastar arasyndaǵy Azııa chem­pıondary Sanatáli jáne Samatáli Tól­taevtar, joǵaryda atap ótken Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri Bek­dáýlet Ibragımov jáne Spar­ta­kıada jeńimpazy Dil­murat Mıjıtov Olımpıadaǵa barýǵa laıyqty boks­shylar dep bilemiz.

XXI ǵasyrdyń bas jaǵynan beri «qazaqtyń salmaǵy» sanalyp ketken 69 kıloda eshqashan problema týyndaǵan emes. Bul salmaqtaǵy boksshylarymyzdyń básekelestigi sonshalyqty, birinshi nómirdegi boks­shynyń ornyn tórtinshi nómir­degi boksshy op-ońaı basa alady. Bıylǵy álem birinshiligine Aby­laı­han Júsipovtiń baratyny bese­neden belgili. О́ıtkeni el chem­pıo­natynyń fınalısi Aslanbek Shym­bergenov jaraqatyna baıla­nysty Prezıdent kýbogyna qatysa almaı, Júsipovke jol ashyp berdi. Sondaı-aq osy salmaqtaǵy jas bó­ri Talǵat Shaıkenniń óneri de kó­ńilimizden shyqqanyn aıta keteıik. Prezıdent kýbogynda Júsipov pen Shym­bergenovtiń laıyqty izbasa­ry ekenin bapkerler men jankúıer­lerge dáleldedi.

75 kılo salmaqtyń úzdigi Ábil­han Amanqul jaraqatyna baılanys­ty birneshe mańyzdy týrnırlerdi ót­kizip aldy. Bul óz kezeginde tasada qalyp qoıǵan Tursynbaı Qulahmet úshin ózin kórsetýge tamasha múmkindik edi. Ol ózine berilgen múmkindikti 100 paıyz paıdalana bildi. Tursynbaı mamyr aıynda ótken Azııa chempıonatynda top jaryp qana qoımaı, óziniń eń basty qarsylasy ózbek Isroıl Madrımovty fınalda jeńip, ulttyq qurama sapyna birinshi nómirli boks­shy bolýǵa laıyq ekenin baıqatty. Sondaı-aq Prezıdent kýbogynda barlyq qarsylastaryn qoǵadaı japyryp, bas júlde oljalady. Osylaısha bul salmaqta óziniń myqty ekenin dáleldep baqty.

Ádilbek Nııazymbetov bokstan ketken soń 81 kılo salmaqta naqty favorıt boksshy qalmady. 2017 jylǵy Azııa chempıonatyna Erik Áljanov baryp, kúmis oljalasa, bıylǵy saryqurlyq dodasynda Bek Nurmaǵanbet top jardy. Jal­py, 2017 jyldan bastap maman­dar aldaǵy Olımpııa oıyndaryna Bek Nurmaǵanbet barady dep top­shylap otyrǵan. Degenmen, jýyr­da ol jaraqatyna baılanys­ty operasııa jasatyp, biraz ýaqytqa qatardan shyǵyp qaldy. Sóıtip 75 kıloda judyryqtasyp júrgen Ál­janov qaıtadan 81 kıloǵa kóte­rilip, Prezıdent kýbogynda qar­sylas shaq keltirmedi. Bul sal­maq­ta Bekzat Nurdáýletov, Nurbek Oral­baı sekildi jas boksshylar bar bol­ǵanymen, aldaǵy mańyzdy do­daǵa Eriktiń baratyny belgili bol­ǵandaı.

Bıylǵy Azııa chempıonatynyń jartylaı fınalynda 91 kılodaǵy Vasılıı Levıt ońtústikkoreıalyq boks­shy Kım Hen Kıýnnan tehnı­ka­lyq nokaýtpen jeńilip, jankúıer­lerdiń synyna qalǵan-dy. Dál sol ýaqytta 2018 jylǵy jasóspirimder Olımpıadasynyń chempıony Aıbek Oralbaı Qyzylordada ótken Qa­zaqstan Spartakıadasynda jeńimpaz atanyp, Levıtke laıyqty qarsylas ekenin dáleldedi. Aýyr sal­maq­taǵy eki boksshy Prezıdent kýbogynyń fınalynda kezdesip, Vasılıı Levıt óziniń babynda eke­nin baıqatty. Osylaısha bul sal­maqtyń úzdigi rıng ústinde anyq­taldy.

Qazaqstan boksyndaǵy 69 kılo sııaqty asa aýyr salmaqta da birinshi nómirge laıyqty boksshylardan problema kezdesken emes. Búginde bul salmaqtaǵy kóshbasshy – Qamshybek Qońqabaev. 2011 jyldan beri ulttyq qurama sapynda júrgen Qońqabaevty ábden ysylǵan, tájirıbesi mol boksshy dep aıta alamyz. Sondaı-aq asa aýyr salmaqta kez kelgen ýaqytta Qamshybektiń ornyn basatyn Nurlan Saparbaı, Damır Toıbaı sekildi jas boksshylar bar ekenin de esten shyǵarmaǵan jón.

Qoryta aıtqanda, bas bapker Ǵalym Kenjebaevqa alǵashqy úsh salmaqtaǵy úzdikti anyqtaý qıynǵa soǵatyn sııaqty. Prezıdent kýbogy álem chempıonatyna qatysatyn boksshylardy saralap bergen bolsa, jahan birinshiligi Olımpııa oıyn­daryna baratyn boksshylardy anyqtap berýi qajet. Sondyqtan bas bapker Reseı jerine baby men baǵy kelisip, jeńiske degen jigeri janyp turǵan jigitterdi aparý kerek dep sanaımyz.