• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
24 Tamyz, 2013

Qurmetpen ǵana emes, qunttylyqpen de qaraý paryz

376 ret
kórsetildi

Bıyl qoldanystaǵy Ata Zańymyzdy qabyldaǵanymyzǵa on segiz jyl tolyp otyr. О́tkendi zerdelep, tarıhqa kóz júgirtsek Konstıtýsııa Qazaqstanda tuńǵysh ret 1924 jyly odan keıin, 1937, 1978, 1993, 1995 jyldary qabyldandy. Al qazirgi qoldanylyp júrgen konstıtýsııa 1995 jyly 30 tamyzda búkilhalyqtyq referendým arqyly qabyldanǵan. Oǵan deıin, ıaǵnı Qazaqstan táýelsizdik alǵannan keıin 1993 jyly 28 qańtarda óziniń alǵashqy Ata Zańyn qabyldaǵan bolatyn. Biraq 1993 jylǵy Konstıtýsııa eski ákimshilik-ámirshildik erejelerine, kóbinese keńestik saıasat qaǵıdalaryna negizdelgendikten, jańa qoǵam ómiriniń talabyna jaýap bere almady. Onda adam quqyqtary men bostandyqtary, olardy júzege asyrý qaǵıdalary, memlekettik basqarý bıligin júzege asyrý nysandary, basqarý salasyndaǵy demokratııalyq ınstıtýttardyń qyzmeti jete kórsetilmegen edi. Osyǵan oraı 1995 jyly Konstıtýsııa qabyldandy. Jańa Konstıtýsııanyń erekshelikteri zań shyǵarýshy, atqarýshy sot bıligin belgilep, olardyń quzyretin, ózara is-qımyl birligin zań turǵysynan aıqyndap beredi.

Bıyl qoldanystaǵy Ata Zańymyzdy qabyldaǵanymyzǵa on segiz jyl tolyp otyr. О́tkendi zerdelep, tarıhqa kóz júgirtsek Konstıtýsııa Qazaqstanda tuńǵysh ret 1924 jyly odan keıin, 1937, 1978, 1993, 1995 jyldary qabyldandy. Al qazirgi qoldanylyp júrgen konstıtýsııa 1995 jyly 30 tamyzda búkilhalyqtyq referendým arqyly qabyldanǵan. Oǵan deıin, ıaǵnı Qazaqstan táýelsizdik alǵannan keıin 1993 jyly 28 qańtarda óziniń alǵashqy Ata Zańyn qabyldaǵan bolatyn. Biraq 1993 jylǵy Konstıtýsııa eski ákimshilik-ámirshildik erejelerine, kóbinese keńestik saıasat qaǵıdalaryna negizdelgendikten, jańa qoǵam ómiriniń talabyna jaýap bere almady. Onda adam quqyqtary men bostandyqtary, olardy júzege asyrý qaǵıdalary, memlekettik basqarý bıligin júzege asyrý nysandary, basqarý salasyndaǵy demokratııalyq ınstıtýttardyń qyzmeti jete kórsetilmegen edi. Osyǵan oraı 1995 jyly Konstıtýsııa qabyldandy. Jańa Konstıtýsııanyń erekshelikteri zań shyǵarýshy, atqarýshy sot bıligin belgilep, olardyń quzyretin, ózara is-qımyl birligin zań turǵysynan aıqyndap beredi.

Konstıtýsııa kúni – memlekettik mereke. Parlament qabyldaǵan ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgennen keıin Ata Zańymyz jańa sıpatqa ıe bolyp, elimizdegi demokratııalyq reformalar te­reńdeı tústi. Memleketimiz pre­zıdenttik-parlamenttik basqarý turpatyna kóshti. Endi elimizde partııalyq saılaý júıesi engizilip, Parlament Májilisiniń saılaýy jańa saılaý erejeleri boıynsha júzege asyryldy.

Elimizdiń Ata Zańy adamzat balasynyń júzdegen jyldar boıy qalyptasqan jalpy qundylyqtaryn óz boıyna sińirdi. Konstıtýsııamyzda adamdardyń tabıǵı quqyqtary men bostandyqtary, bılik ınstıtýttaryn demokratııalyq jolmen qalyptastyrý jáne damytý, Qazaqstan aýmaǵynda azamattyq qoǵam qurý týraly dúnıejúzi tanyǵan progressıvti ıdeıalar bekitildi. Ol elimizde san alýan ıdeologııalyq, senimdik, ulttyq, azamattyq ujymdar men toptardyń birlesip beıbit ómir súrýin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Konstıtýsııamyzda bekitilgen normalar Qazaqstan Respýblıkasyn gúldendirý maqsatynda elimizdiń barlyq azamattarynyń birlesip, bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵaryp qyzmet etýi úshin jaǵdaı jasaıdy.

Zańymyzdaǵy ońtaıly ózge­ris sot reformasyn júrgizý máselesin de aınalyp ótken joq. Konstıtýsııada sot júıesine bólek taraý arnalǵan, óıtkeni, quqyqtyq memlekettegi sottardyń alar orny erekshe. Sot Konstıtýsııany, Konstıtýsııalyq zańdardy ózderiniń kúndelikti jumysynda qoldanatyn bıliktiń birden-bir bóligi bolyp tanylady. Sot tóreligin júrgizýde sýdıalar tek qana Konstıtýsııa men zańǵa baǵynyp, sottardyń táýelsizdigi Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda bekitilip, olardy Konstıtýsııalyq zań qorǵaıdy.

Konstıtýsııa sottardy zań jáne atqarýshy bılikpen terezesi teń bıliktiń bir tarmaǵy retinde jarııalady. Konstıtýsııa – sottar táýelsizdiginiń negizgi kepili, «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi jáne sottar mártebesi týraly» zańǵa sáıkes Qazaqstan sottary táýelsizdik alyp, sot júıesi jarııalylyq jolyna tústi. Jergilikti sottarǵa taǵaıyndaýlar, olardyń derbestigi, qaǵıdalary konstıtýsııalyq deńgeıde bekitildi. Iаǵnı sýdıalardy taǵaıyndaýdaǵy jarııal

Sońǵy jańalyqtar