Konstıtýsııa – egemen elimizdiń memlekettiligin, táýelsizdigin, demokratııalyq qundylyqtaryn aıǵaqtaıtyn birden-bir qujat.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq damýynyń ekinshi kezeńi 1995 jyly qabyldanǵan, bıyl qabyldanǵanyna 18 jyl tolǵan Konstıtýsııa álemdik standartqa sáıkes keletin saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik mánge ıe.
Konstıtýsııa – egemen elimizdiń memlekettiligin, táýelsizdigin, demokratııalyq qundylyqtaryn aıǵaqtaıtyn birden-bir qujat.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq damýynyń ekinshi kezeńi 1995 jyly qabyldanǵan, bıyl qabyldanǵanyna 18 jyl tolǵan Konstıtýsııa álemdik standartqa sáıkes keletin saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik mánge ıe.
О́tken 18 jyl ishinde qoǵam men bıliktiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýde Konstıtýsııalyq prınsıp jáne onyń normasy elimizdiń táýelsizdigin, ekonomıkalyq reformasyn nyǵaıtýdyń basty quralyna aınaldy. Elimizde zańdylyq pen konstıtýsııalyq tártiptiń saltanat qurýy negizgi baǵyt sanalady. Zańdylyqty buljytpaı oryndaý nemese saqtaı bilý jaýapkershiligi – Qazaqstannyń turaqty damýyna jaǵdaı jasaı otyryp, memleketimizdiń ózekti degen baǵyt-baǵdaryndaǵy barlyq quqyqtyq qyzmettiń órken jaıýyna jol ashyp berdi. Al árbir azamat ózin memleket mindetti túrde qorǵaı alatynyn nyq sezindi, konstıtýsııalyq zańdylyq azamattar men adamdardyń quqyǵyna jáne bostandyǵyna naqty kepildik beretinine kámil sendi.
Qazaqstannyń demokratııalyq, zaıyrly jáne quqyqtyq memleket retinde ornyǵýy Konstıtýsııada qaralǵan prezıdenttik basqarý júıesiniń áserine tikeleı baılanysty. Qazirgi tańda naq osy basqarý – memleketimizdiń táýelsizdigin qamtamasyz etip, ekonomıkalyq jáne saıası reformany júrgizýge, eldegi ishki saıası turaqtylyqty saqtaýǵa múmkindik berip otyr.
Ata Zańymyz boıynsha Prezıdent – eldi jańǵyrtýdyń bastamashysy jáne iske asyrýshysy, Konstıtýsııanyń senimdi kepili. Osy oraıda ótken kúnderge kóz jibersek, el egemendigin alǵannan beridegi ýaqyt ishinde Elbasynyń basshylyǵymen Konstıtýsııalyq jáne quqyqtyq júıeni evolıýsııalyq turǵyda satylap reformalaý nátıjesinde memlekettik bıliktiń teńgerimdi de tıimdi júıesi qalyptastyryldy.
Konstıtýsııanyń 3-babynda: “Memlekettik bıliktiń birden-bir bastaýy – halyq, halyq bılikti tikeleı respýblıkalyq referendým jáne erkin saılaý arqyly júzege asyratyndyǵy, sondaı-aq óz bıligin júzege asyrýdy memlekettik organdarǵa beretindigi, Qazaqstan Respýblıkasynda bılikti eshkim de ıemdenip kete almaıtyndyǵy, bılikti ıemdenip ketýshilik zań boıynsha qýdalanatyndyǵy, halyq pen memleket atynan bılik júrgizýge respýblıka Prezıdentiniń, sondaı-aq Parlamenttiń de quqyǵy bar ekendigi, respýblıka Úkimeti ózine berilgen ókilettikter sheginde ǵana memleket atynan bılik júrgizetindigi” atap kórsetilgen.
Bul oraıda Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda jergilikti ózin ózi basqarýdy damytý tujyrymdamasyn bekitýin jáne osy bastamanyń nátıjesinde bıyl máslıhat arqyly aýyl ákimderiniń saılaýynyń sátti ótýin elimizde Ata Zań talabynyń múltiksiz oryndalýynyń jáne Qazaqstannyń demokratııalyq úrdiske adaldyǵynyń naqty dáleli retinde atap ótýge bolady.
Aýyldyq okrýg ákimderiniń saılanýy qoǵamdy odan ári demokratııalandyrýdyń mańyzdy kezeńi bolyp tabylady jáne jergilikti jerlerde basqarýdyń tıimdiligi men aıqyndyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Barlyq jerdegi aýyldyq okrýg ákimderiniń saılaýy – respýblıkada demokratııalyq ózgertýler ótkizýdiń jańa kezeńi. Jergilikti ákimderdiń saılanýy – bul memlekettik basqarý júıesiniń tıimdiligi men halyq aldynda atqarýshy bılik organdary jaýapkershiligin arttyrý, saıası júıesin odan ári demokratııalandyrý men azamattyq qoǵam damýyn jetildirý. Aýyldar ákimderiniń balama saılaýy saıası júıedegi reformalardyń júzege asýyna járdemdesedi, onyń maqsaty halyqty memleket basqarýyna, qazaqstandyq qoǵamnyń jetildirilýine qatysýǵa keńirek tartý.
Konstıtýsııa boıynsha elimizdiń basqarý bıliginiń úsh túri – zań shyǵarýshy, atqarýshy jáne sot bıliginiń quzyretteri naqtylanǵan. Bıliktiń zań shyǵarýshy tarmaǵy – Parlament, atqarýshy tarmaǵy – Úkimet, sot bıli gin tek qana sot júzege asyrady.
El Konstıtýsııasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń qos palataly Parlamenti zań shyǵarý qyzmetin júzege asyratyn respýblıkanyń eń joǵary ókildi organy bolyp tabylady jáne ol el damýyna, azamattardyń áleýmettik ahýalyn jaqsartýǵa qatysty jańa zańdar qabyldaıdy, ózgerister men tolyqtyrýlar engizedi. Konstıtýsııada Qazaqstan Respýblıkasynyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary dep bekitilse, bul – Ata Zańymyzdyń buljymaıtyn temirqazyǵy. О́tken 18 jyl ishinde Konstıtýsııamyzǵa birneshe ózgerister men tolyqtyrýlar engizilse de, ol óziniń negizgi qaǵıdalaryn joǵaltqan joq. Negizgi Zań elimizdiń demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyǵýyna mol yqpalyn tıgizdi.
Elimizdiń Ata Zańynda azamattardyń shyǵý tegine, áleýmettik jaǵdaıyna, násiline, ultyna, tiline, dinine, kózqarasyna qaramastan adam jáne azamat quqyqtarynyń teńdigine kepildik berilgen.
Bul turǵyda elimizdi meken etken barlyq etnostardy azamattyq jáne rýhanı-mádenı tutastyq negizinde toptastyrýǵa, qazaqstandyq jarasymdylyqty, patrıotızmdi qalyptastyrýǵa negizdelgen qazaqstandyq baǵyt olardy ortaq múddege uıystyryp, bul ustanym búkil álem moıyndaǵan jáne úlgi sanaıtyn úrdiske aınaldy.
Elimizdiń Ata Zańynda ekonomıkadaǵy turaqtylyqty, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jasaýdy basty nazarǵa alý da kózdelgen.
О́tken 18 jyl ishinde qoǵam men bıliktiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýde Konstıtýsııalyq prınsıp jáne onyń normasy elimizdiń táýelsizdigin, ekonomıkalyq reformasyn nyǵaıtýdyń basty quralyna aınaldy.
Ádilet, quqyq qorǵaý organdary azamattyń Ata Zańmen berilgen quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaı otyryp, olardyń zaman talabyna saı eńbek etip, bilim alýyna jáne ózderiniń barlyq konstıtýsııalyq quqyqtaryn tolyqqandy paıdalanýyna ózderine júktelgen quzyret sheńberinde jaǵdaı týǵyzyp keledi.
Ata Zańymyz búginde el damýy men birliginiń, azamattar quqyqtarynyń múltiksiz saqtalýynyń kepili bolyp otyr.
Demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleketke aınalýdy ózine basty mindet etip alǵan elimizdiń bul kúnderi qol jetkizip otyrǵan qyrýar tabystary da osy Konstıtýsııanyń jáne kemel oı, qaısar rýh, muqalmas kúsh-jigermen elimiz úshin atqaryp júrgen ár azamattyń ulan-ǵaıyr eńbeginiń arqasy.
Tynyshtyq, Turaqtylyq, Yntymaq atty uly qundylyqtarǵa negizdelgen Ata Zańymyz el birligin qamtamasyz etip, elge yrys, jaqsy turmys ákelip otyr. Búgingi elimiz qol jetkizgen barlyq jetistikterimiz ben jeńisterimiz de osy Konstıtýsııanyń jemisi.