Ǵalymdar alǵash ret Antarktıka mańyndaǵy muzdy sýlarynan akýlany tapty. Buǵan deıin bul aımaqta akýlalar kezdespeıdi degen pikir basym bolǵan. Alaıda teńiz túbine ornatylǵan kameralar shamamen 500 metr tereńdikte baıaý qozǵalatyn iri jyrtqyshty túsirip alǵan, dep jazady Egemen.kz.
Ońtústik Shetland araldary mańynda uıymdastyrylǵan tereńsýly ekspedısııa barysynda zertteýshiler Ońtústik muhıt bıoalýandyǵyn zertteý úshin sý túbine beınekameralar men arnaıy jem ornalastyrǵan. Qurylǵylar júzdegen saǵat boıy úzdiksiz jumys istep, tereńdegi tirshilikti baqylaǵan. Jınalǵan materıaldardy saralaý kezinde ǵalymdar qarańǵy ári muzdaı sýda uzyndyǵy shamamen 3-4 metr bolatyn iri akýlanyń baıaý júzip ótkenin anyqtaǵan.
Syrtqy belgileri men qozǵalysyna qarap, mamandar bul akýlany somnıozdar tuqymdasyna (Somniosidae), ıaǵnı polıarlyq akýlalar tobyna jatqyzǵan. Mundaı balyqtar baıaý qımyldaıdy, sýyq ári tereń aımaqtarda tirshilik etedi jáne uzaq ómir súrýimen erekshelenedi.
Jer astynda alyp muhıt jasyrynyp jatýy múmkin be?
Buǵan deıin Ońtústik muhıttan akýlalar negizinen balyq aýlaý torlary arqyly ǵana tirkelgen. Al somnıozdar tuqymdasynyń ókilderi Antarktıka aımaǵynda tabıǵı ortada alǵash ret beınekameraǵa túsip otyr.
Aıta ketý kerek, antarktıkalyq balyqtardyń kóbinde sýyqqa beıimdelýdiń erekshe tetikteri bar. Mysaly, olardyń qan quramynda «antıfrız» qyzmetin atqaratyn aqýyzdar kezdesedi. Al anyqtalǵan akýla shamamen 490 metr tereńdikte, sý temperatýrasy 1-2 °C bolatyn qabatta júrgen.
Zertteýshilerdiń pikirinshe, bul jyrtqysh aımaqqa kezdeısoq kelgen bolýy ekitalaı. Kerisinshe, mundaı akýlalar Antarktıka sýlarynda burynnan mekendep kelgen, tek osy ýaqytqa deıin nazardan tys qalǵan bolýy múmkin. Sebebi Ońtústik muhıt – eń az zerttelgen aımaqtardyń biri. Munda tereńsýly ekspedısııalar ótkizý qıyn, al qajetti tehnıka shekteýli núktelerde ǵana ornatylǵan.
Ǵalymdar dıabet jáne júrek aýrýlarynyń aldyn alatyn ónim ázirlep jatyr
Sonymen qatar somnıozdar tuqymdasynyń popýlıasııasy sırek bolýy yqtımal. 400 saǵattan astam sýasty túsiriliminde nebári bir ǵana akýla tirkelgeni sony meńzeıdi.
Keıbir sarapshylar klımattyń jylynýy men muhıt temperatýrasynyń birtindep ózgerýi teńiz janýarlarynyń taralý aımaǵyna yqpal etýi múmkin ekenin aıtady. Alaıda Antarktıka mańyndaǵy iri jyrtqyshtardyń qozǵalysy týraly naqty derekter ázirge jetkiliksiz.
Ǵalymdar kólik júrgizip kele jatyp mýzyka tyńdaý qaýipti ekenin eskertti
Qalaı bolǵanda da, bul jańalyq Antarktıka men Ońtústik muhıttyń áli de tolyq zerttelmegenin kórsetedi. Muz astyndaǵy álem ǵylym úshin áli talaı qupııasyn ashary anyq.