Qaıbir jyly Jambyl jerinde Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyq mereıtoıy ótip, toı qarsańynda batyrdyń 30 tomdyq kitaby jaryq kórgenin el jaqsy biledi. Sol kitaptyń 17-tomynyń 165-166-betterinen myna bir shaǵyn oqıǵany oqyp, tań qaldym. Bul nemisterdiń Máskeýge entelep kele jatqan kezinde bolǵan. Orman ishinde jaýǵa toıtarys beretin alań tar bolǵandyqtan komandır qalyń aǵashty otaýǵa buıryq beredi. Soldattar iske kirisken kezde ormanshy kelip: «Est postanovlenıe Sovnarkoma za takım-to nomerom. Eto zapovednık. Vy za eto býdete prıvlecheny k otvetstvennostı, nıkakıh razgovorov» dep qarsy shyǵypty. «Iа togda lesnıchıh eshe slýshalsıa...», dep Baýkeń sol surapyl kúnderdi eske alady. Mine, bul soǵys ýaqyty, ólim men ómirdiń sát saıyn almasyp, aǵash túgili adamnyń baýdaı qyrylyp jatqan kezinde bolǵan oqıǵa. Al, bizdiń keıbir shymkenttik kásipkerler aıdyń-kúnniń amanynda, beıbit zamanda-aq birneshe gektar jerdiń aǵashyn otap, ornyna bazar salyp jiberipti. Baýkeń jaýdy qyrsa, bular baýdy qyrǵan ǵoı.
Qaıbir jyly Jambyl jerinde Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyq mereıtoıy ótip, toı qarsańynda batyrdyń 30 tomdyq kitaby jaryq kórgenin el jaqsy biledi. Sol kitaptyń 17-tomynyń 165-166-betterinen myna bir shaǵyn oqıǵany oqyp, tań qaldym. Bul nemisterdiń Máskeýge entelep kele jatqan kezinde bolǵan. Orman ishinde jaýǵa toıtarys beretin alań tar bolǵandyqtan komandır qalyń aǵashty otaýǵa buıryq beredi. Soldattar iske kirisken kezde ormanshy kelip: «Est postanovlenıe Sovnarkoma za takım-to nomerom. Eto zapovednık. Vy za eto býdete prıvlecheny k otvetstvennostı, nıkakıh razgovorov» dep qarsy shyǵypty. «Iа togda lesnıchıh eshe slýshalsıa...», dep Baýkeń sol surapyl kúnderdi eske alady. Mine, bul soǵys ýaqyty, ólim men ómirdiń sát saıyn almasyp, aǵash túgili adamnyń baýdaı qyrylyp jatqan kezinde bolǵan oqıǵa. Al, bizdiń keıbir shymkenttik kásipkerler aıdyń-kúnniń amanynda, beıbit zamanda-aq birneshe gektar jerdiń aǵashyn otap, ornyna bazar salyp jiberipti. Baýkeń jaýdy qyrsa, bular baýdy qyrǵan ǵoı.
Shymkent qalasynyń shetinde, Qazyǵurtqa shyǵatyn joldyń boıynda jurt «Jumanov kólik bazary» dep ataıtyn úlken saýda orny bar. Kórseń kózdiń jaýyn alatyn kólikterdiń nebir «kókesi» osynda tur. Áıteýir, kólik alǵysy, satqysy keletinderdiń bári osy jaqty jaǵalaıdy. Biraq, sońǵy ýaqytta bul bazardyń basynan bult ketpeı qoıdy. Bir jaǵy bul bazar ıesiniń jumbaq jaǵdaıda qaıtys bolyp, otbasy músheleriniń bir-birimen aıtysyp-tartysyp ketýi de bul bultty qoıýlandyra túskendeı... Meıli ǵoı, bárine ýaqyt tóreshi. Bizge belgilisi, osy bazardyń qojaıyndary kezinde oblystyń orman qorynan 11 gektar jer jalǵa alǵan eken. Onyń 8,54 gektary jasyl jelegi jaıqalyp turǵan orman bolǵan. Sóıtip, kóp ótpeı-aq osynshama aǵash otalyp, bul jerler bazar aýmaǵyna kirip ketedi. Bul máselede orman sharýashylyǵy, Shymkent qalalyq ákimdigi, «Jumanov» ShK birneshe ret sottasqan. Biraq, eshqandaı nátıje joq, kólik bazary áli kúnge keńinen jaıylyp, saýdasyn jasap jatyr.
Endi mynany qarańyz, kólik bazarynyń mańynda Qazyǵurt, Sáýle shaǵyn aýdandary ornalasqan. Tyǵyz ornalasqandyqtan munda 80 myńǵa jýyq halyq turady. «Eki shaǵyn aýdanda da aýrýhana, balabaqsha, saıabaq, sport keshenderi atymen joq. Álgi baýdan eń bolmaǵanda osyndaı áleýmettik nysandarǵa oryn berýge bolar edi ǵoı. Bul Shymqalanyń kórkin asha túser edi. Al, bul mańdaǵy halyq «Jumanov» bazarynan qaıta zardap shegip otyr. Senbi-jeksenbi kúnderi bazar mańy kólik pen halyqqa tolyp ketetindikten «Qazyǵurt» pen «Sáýlege» baratyn joldardy bylaı qoıǵanda, halyqaralyq dárejedegi Shymkent-Tashkent baǵytyndaǵy tas joldyń ózimen júrý múmkin bolmaı ketedi. Tipti «Jedel járdemniń» dittegen jerine jete almaı turǵanyn talaı márte kórdim. Aıtqan jerden aýlaq, bul mańnan jazataıym ot shyqsa órt sóndirý tehnıkasynyń jyldam jete almaıtyny taǵy anyq. Qalaı aıtsaq ta, bul bazar eki shaǵyn aýdanǵa ótetin qylkópir sııaqty. Qudaıǵa shúkir, Shymkent etegin keńge jaıyp, kúnnen-kúnge kóriktenip, bazarlarynyń bárin syrtqa kóshirip jatyr. Bul bazarǵa da sondaı ýaqyt kelgen sekildi. Senbi, jeksenbi kúnderi úlken joldyń aınalasynyń bári kólik turaǵyna aınalyp ketedi. Bilýimizshe, ol kólik ıelerinen aqsha alynady, biraq ta lon berilmeıdi dep kúıinedi «Qazyǵurt» shaǵyn aýdanynyń turǵyny, tyl ardageri B.Qaldybekov.
Shynynda, bul bazar mańynda qalyptasqan qıyn ahýal týraly turǵyndar birneshe márte aryzdanyp, bul daýdy aqparat quraldary birneshe márte jazdy. Biraq, bári jarǵa soqqan jańǵyryqtaı úni úńgirden shyqpaı, eshkim qulaq aspaı jatyr. Bylaısha aıtqanda, buǵan alańdap júrgen jergilikti bılik joq. Álde baýdyń ornynda turǵan bazardyń artynda bireýlerdiń múddesi tur ma?
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
Kollajdy jasaǵan Amangeldi QIIаS.