Bireýdiń jumys izdep ketken jaǵynan bala-shaǵasyna júz myńdap, eki júz myńdap aqsha kelip jatypty. Basqalar da artynan baraıyn dese, ózderi turyp jatqan aýyldy bir baı satyp almaqshy eken degen sybys shyǵyp tur. Eger satyp alsa, bastaryna baq ornatatyndaı kórinedi. Biraq ol baı bul aýyldy qashan satyp alady? Sosyn qashan sıyr qora salady? Oǵan sıyrlardy aıdap ákelip, qashan qamaıdy?
Júsipbek QORǴASBEK, «Egemen Qazaqstan»
Aqyry shydamdary taýsylǵan aǵaıyndy ekeý, álgi jigittiń artynan barýǵa táýekel etken eken. Arada aı ótpeı, olardyń da barǵan jerinen júz myńdap, eki júz myńdap aqsha kele bastapty. Sóıtse olar alǵashqy ketken jigitti hatta kórsetilgen mekenjaıdan taba almapty. Biraq sol izben júrip otyryp, kezdoısoq bir sylqym kelinshekke tap bolypty. Sylqym kelinshek olardy baıynyń atqorasyna jumysqa aldyrypty. Odan ári jumysy joq, jaǵdaıy tómen, bala-shaǵasy shúpirlep aýzyna qaraǵan adam neni armandasa, sonyń bári ret-retimen oryndala bastapty.
Qojaıyn kottedjden shyqpaıtyn, shyqsa djıpten túspeıtin bireý eken.
Biraq obaly ne kerek, sylqym kelinshegi ekeýi bulardy eshteńeden taryqtyrmapty deıdi. Alatyn aqshalary aı saıyn kóbeıedi, sondaǵy bar isteıtin jumystary atqorany tazalaý, jylqylarǵa jem-shóp berý, jal-quıryǵyn taraý, saýyrynan sylap-sıpaý. Sol ózderi baýyr basqan attarǵa qojaıynmen birge ózderi minetinderi, qorjynǵa qatqan et pen nan salyp alyp uzaq jolǵa shyǵatyndary, eń sońynda Qyzylqumnan jylannyń ýyn alýǵa baratyndary óte qupııa ustalady.
Sóıtip júrgende aǵaıyndy ekeýdiń úlkenine baıdyń sylqym kelinshegi ǵashyq bolyp qalady. Jylannyń bir tamshy ýy sumdyq qymbat turatynyn sodan bilip alady. Olardyń arasyndaǵy qarym-qatynasty baı bilse de bilmegen syńaı tanytady. Al ana ýdy myna jalǵan dúnıeden baz keshken sheteldik baılar men saıasatkerler kóp aqsha berip áreń qolǵa túsiretin kórinedi. Bir tamshy ýdy tatyp, baılyq ta, basqa da opa bermegen myna dúnıemen qosh aıtysyp kete barady-mys.
Osynyń bári «Myń bir túnniń» ǵajaıyp hıkaıalaryndaı tógilte áńgimelenedi. Sonshama ǵajaıyptardan keıin ne bolatynyna yntyǵa túsesiń. Odan ári oqysań, kúnniń ystyǵynda qum ishinde altyn kóshkendeı jarqyrap kóshken kóshti kóresiń. Ol kósh shyjyǵan ystyqtan qashyp, qumdaǵy kóne qudyqqa quıylady. Qojaıyn eki aǵaıyndynyń kishisin aldap ta, arbap ta, qorqytyp ta sol qudyqqa túsiredi.
«Shertaıdyń tóbesi qudyqqa endi bata bergeni de sol edi, kenet onyń uzaq shyńǵyrǵan daýysy estilgeni. Baıshubar ómirinde mundaı ashy, úreıli daýysty estimegen shyǵar» dep sýretteıdi jazýshy. «Jiber arqandy!» dep aqyrady myltyq kezengen qojaıyn. Sodan soń: «Tart arqandy!» dep aıqaılaıdy búkil qumdy dalaǵa ámirin júrgizip turǵan jandaı. Qojaıynmen qosyla Baıshubarǵa myń-mıllıon adam aıqaılaǵandaı bolyp estiledi.
«Qudaıym-aý, myń-mıllıonyń ne? Búkil dúnıe... Qyzylqumnyń samsaǵan atamzamanǵy kári sekseýilderi men jyl saıyn, keıde aı saıyn qonys aýdaryp, kóship júretin qum tóbeleri de osylaı dedi».
О́ziniń jan-tánimen tilegeni de sol buıryq bolatyn. Kendir arqandy jantalasa tartyp sýyryp alǵanda, týǵan baýyry turmaq, adam syıqyna uqsamaıtyn bir qubyjyqty kórdi. «Shanshy!» dedi qojaıyn qolyna aıyrdy ustatyp. «Bulǵa!» dedi qubyjyqty qaınap turǵan qazanǵa saldyryp.
Qudyqtyń ishinde on, júz, myń jylan shaqqan adam denesinen álemniń dúnıeden baz keshken baılary yntyǵa kútken asyl ý osylaı alynady. Biraq kórkem shyǵarma bolǵannan keıin aıaǵy jeńispen aıaqtalady. Baıshubar qojaıyndy qapysyn taýyp óltirip, baýyrynyń kegin alady. Sonda qazandaǵy ýdy qaıyra tókkende, qara jerde taǵy bir qudyq paıda bolady.
Men mazmunyn baıandaǵan shyǵarmanyń uzynyrǵasy osy. Oqyǵandar biledi, oqymaǵandarǵa da Tynymbaı Nurmaǵanbetov degen avtorynyń esimi jaqsy tanys. О́zin búgingi saıasatqa janashyr jazýshy deseń de bolady, joq synshyl kózqarastaǵy adam deseń de keledi. Shyǵarmasyn qandaı astarǵa buram deseń de yńǵaı berip tur. Eptegen saıası astary da bar. Biraq jamanǵa burmasań boldy. Endi jasampazdyqty jyrlamaǵany basy ashyq nárse. Sonda memlekettik syılyqty mundaı shyǵarmalarǵa berýge bolmaı ma?
Esime eriksizden eriksiz osyndaı bir keleńsizdikti ózimniń de bastan keshirgenim túsip otyr. О́tken jyly ǵana men Qazaqstan Prezıdentiniń buqaralyq aqparat salasyndaǵy syılyǵyna usynyldym. Sol kezde Prezıdent ákimshiliginen jaýapty adam basqarǵan saraptaý tobynyń otyrysy ótip jatqanda suraq týyndaıdy.
– Bul kisi osy ýaqytqa deıin nege almaǵan?
– Ol kisi saıası kózqarastary úshin almaǵan, – depti sonda meniń Shámil dosym.
Men taý-tas sııaqty bárin ishime sińire beretin adammyn. Alaıda myna sóz janyma batyp ketti. Bıliktiń adamdary «Onda qoıa turaıyq» dese qaıtpekshi? Sebebi bizdiń eń jandy jerimiz saıası kózqaras qoı! О́tken tarıhymyzda sondaı tańba salynǵan jyldar az emes. Mańdaıyna sondaı tańba basylǵan tulǵalarymyz da jeterlik. Etimizden ótip, súıegimizge jetti.
Biraq maǵan sol joly syılyqty berdi. Shámil dosym aıtqan «saıası kózqarasyma» qaraǵan joq. Sondyqtan Tynymbaı aǵamyzdyń da «saıası kózqarasyna» qaraı qoımas dep oılaımyn. Bir qudyqtan sý ornyna ý alyp, jerge tókse ekinshi qudyq paıda bolatynyn jazǵan jazýshy bul jerde jazýshylyq mindetin ǵana oryndap otyr.
Bizde qansha aıtsańyz da dıssıdenttik ádebıet joq. Orystyń Lımonovy sııaqty arandatýshyny da kórmedik. Bar-joǵy qarapaıym shyndyqty ǵana jazatyn jazýshylar bar. Keıbir ómirlik derekter shyǵarmadaǵy kórkemdik shyndyqtyń boıaýyn qanyqtyrý úshin qoldanylýy da múmkin. Al muny saıası kózqaras dep eseptesek, aramyzda keýde kóterip júretin qalamger qala ma, qalmaı ma?
Shyndap kelgende Berdibek Soqpaqbaev memlekettik syılyqty Baýyrjan Momyshulymen qatar túsken soń ǵana ala almaı qalǵan joq. «О́lgender qaıtyp kelmeıdi» romany jazýshynyń búkil protestik kóńil kúıin syrtqa shyǵarǵan shyǵarma boldy. Romannyń ón boıynan bas keıipker bolmysy men keńes qoǵamy arasyndaǵy psıhologııalyq sáıkessizdik ashyq kórinis tapqan.
Demek memlekettik syılyq kóbinese saıası turǵydan kúmán keltirmeıtin shyǵarmalarǵa beriledi degen sózde shyndyq bar. Memlekettik syılyq alý úshin arnaıy taqyryptarda kitap jazǵan jazýshylar da bolǵan dep estımiz. Osynyń bári týǵan ádebıetimizdiń ǵana emes, memlekettik syılyqtyń da mártebesine kóleńke túsirip kelgen sııaqty.
Memlekettik syılyqty Berdibek Soqpaqbaevtyń almaǵany bir tańdandyrsa, Táken Álimqulovtyń almaǵany eki tańdandyrady. Almaǵan sebebi jazǵan taqyryptarynyń jasampazdyq sıpaty joq. Biraq alpysynshy, jetpisinshi jyldardaǵy qazaq ádebıetiniń aýyr júgin atan túıedeı kóteripti.
Abaıdyń jumbaǵyn jazsa da ańyz, Qarataýdyń shejiresin túzse de ańyz, al Mahambettiń jan tásilimin tápsirlegen «Qaroıy» ańyzǵa bergisiz. Endeshe memlekettik syılyq Táken Álimqulovqa berilmegende, basqa kimge beriledi degen suraqtyń týýy da zańdy.
«О́zderi júgirmedi ǵoı» degen de ýáj bar. О́zi júgirse, ýaǵynda KSRO Memlekettik syılyǵyn alǵan Ábdi-Jamıl Nurpeıisov te alar edi. Meńzep otyrǵanymyz qalamgerdiń kóp eńbegi sińgen, kórkemdigi de joǵary «Sońǵy paryz» romany. Sonda avtor ıba saqtap úndemeı qalsa, qoǵam da ondaı eńbekti marapatqa usynbaı, únsiz ótkizip jiberýi kerek pe?
Eger tizbelep sanasaq ómirden memlekettik syılyq almaı ótken myqtylar kóp eken. Olardyń ishinde kózi tirisinde syılyqtyń qarasyn da kórmegen Muqaǵalı Maqataev ta boldy. Onyń ómirden ótkennen keıin «Ǵasyr aqyny» atanaryn bilgende, syılyqty aýrýhanaǵa ákelip beretinder de tabylar ma edi, kim bilsin. Al ózi baqılyq bolǵannan keıin berilgen syılyq kózi tirisinde kórgen bir kúndik tapshylyq pen tarshylyqqa da turmaýy múmkin ekenin ol ýaqta kim sezinipti?
Aqıyq aqyn Muqaǵalı Maqataevqa QR Memlekettik syılyǵy ózi qaıtys bolǵannan 23 jyldan keıin berildi. 1976 jyly Keńsaı qorymynan máńgilik ornyn tapsa, syılyqmuragerlerine 1999 jyly tabys etildi. О́zi dúnıeden ozǵan soń memlekettik syılyq berilgen ekinshi adam Asqar Súleımenov. Esimi alǵash Ǵabıt Músirepovtiń «Kitap aty «Besin», avtory Asqar» atty maqalasymen áıgilengen degdar sýretker. 1992 jyly jaryq dúnıemen qosh aıtyssa, syılyqty arada tórt jyl ótkennen keıin otbasy qabyl aldy. Al ádebı ortaǵa óziniń tazalyǵymen, kirpııazdyǵymen de syıyn joǵaltpaı ótken Jumeken Nájimedenovke bul syılyqtyń qashan berilgeni barshaǵa aıan. Olardyń kózi tirisinde-aq qalaı ańyzǵa aınalǵanyn kórdik te, estidik te, shet jaǵalap júrdik te.
Izinen kishigirim ańyz ergen aqyn-jazýshylar aramyzda qazir de bar. Solardyń biri Nesipbek Dáýtaıuly kóp dúnıeni ishine syıdyrǵan «Aıǵyrkisi» atty áńgime jazdy. Onysy qazaq topyraǵyndaǵy tektilik týraly túsiniktiń basyn jınaqtap, bir bútin obrazǵa aınaldyrǵan tuǵyrly týyndy boldy. Oıǵa qona ketken ataý tebirentip, kezekti kitabyn da solaı atady. Sol kitap ótken joly memlekettik syılyqqa usynylǵanda, Qudaı qoldap syılyq berile qalsa, «Aıǵyrkisi» dep alaqalap jatqanymyz qalaı bolady degen áńgime shyqty. Syılyqqa usynylǵan kitaptyń alǵashqy synnan súrinýine birden bir sebep, muqabasyndaǵy atoılap turǵan ataýy bolǵany da kúlkili estiletin shyǵar. Dese de uǵymǵa ornyǵyp qalǵan sol túsinik talantty avtordyń endigi orny osy degen tujyrym qalyptastyryp jibere me degen qaýpimiz de bar. «Talantty adam qorǵansyz keledi» degen álimsaqtan kele jatqan áńgime taǵy da aldymyzdan shyǵyp, daǵdardyq ta qaldyq. Bireýler oınap ótip ketken tizimge, Nesipbek Dáýtaıuly bıyl da qıynshylyqpen iligetin sekildi. «Qazaq ádebıetindegi qazirgi kúnniń úzdik on jazýshysy kimder?» degen saýalnamada onyń esimi jýan ortaǵa ornyqqanyn talaı kórdik. Al daýysqa salǵanda daýysyn bireýi berse, ekeýi bermeı ıt qylatyny nelikten ekeni múldem túsiniksiz. Osyǵan qarap bizdiń aramyzda talantty taldaý mádenıeti áli de qalyptaspaǵan ba degen kúdik-kúmándi oılarǵa berilesiń. Áıtpese oqyrman talǵamy men ádebıetshiler talǵamy nege ekeýi eki basqa nátıje kórsetedi? Talanttyń mysyn qurtý, saǵyn syndyrý, senimsizdikke uryndyrý osyndaıdan bastalmaýshy ma edi?!
Mysyn eshkim basa qoımaıtyn, saǵyn da eshkim syndyra almaıtyn, senimine de selkeý túsirý múmkin emes bir aqyndy bilem. Bir aqyn bolǵanda qandaı dúrmekti de dúrildetip jiberetin dúr aqyn ekenin menen basqalar da biledi. Talantty týyndylar sonyń qalamynan jıirek týyp, aqparat betinde de ótimdi taqyryptarmen burqyrap jarııalanyp jatady. Birde óleń, birde poema, birde ádebı esseler kesek-kesegimen ortaǵa tastalady. Sondaı adamdar týraly kúmándileý áńgime aıtqan bir paqyrǵa: «Olardyń álemi bólek bolady, neń bar tumsyǵyńdy tyǵyp?» degenim esimde. Ol Shymkenttegi Marhabat Baıǵut, Tarazdaǵy Nesipbek Dáýtaıuly, Almatydaǵy Ǵalym Jaılybaı, Semeıdegi Tynyshtyqbek Ábdikákimuly, Aqtaýdaǵy Svetqalı Nurjan, Aqtóbedegi Ertaı Ashyqbaev sııaqty Qaraǵandyda ádebıettiń týyn jyqpaı júrgen daryndy qalamdasymyz Serik Aqsuńqaruly dep bilgeısiz. Biraq osydan on eki jyl buryn «quda da tynysh, qudaǵı da tynysh» bolyp bitetin isti bitirmeı, kil talantty bıyl da tyǵynǵa tyqqaly otyrmyz.
Sońǵy kezde memlekettik syılyqtyń dodasy talanttar shoǵyry men talantsyzdar tobyrynyń arasyndaǵy bitispes maıdanǵa aınaldy. Burynǵy ańyzdardan estıtin tulpar tuıaǵynan aıyrylypty, suńqar qanatynan qaıyrylypty degendi qazir óz kózimizben kóretin boldyq. «Báıgemdi shappaı ber» deıtin nebir dúldilderge daýys jetpeı qalyp, masqara bolyp jatyr. Munyń qasynda kúni keshegi «taqyryby kelmeıdi eken» degen jeleý budan áldeqaıda qurmettirek estiletinin ishimiz bilip tur. Shynynda da shyǵarmashylyq adamynyń boıyndaǵy narazylyq anatomııasyn jiliktep shaǵatyndar qaıda ketken ózi? Olar nege jemtiginen aıyrylyp qalyp, jaratylysy bólek talanttardy tobyrdyń talaýyna berip qoıyp qarap otyr? Múmkin bizge solardyń ózderiniń qatań tártibi kerek shyǵar?
Eger buǵan tyıym bolmasa tizbekti reaksııa zańdylyǵy bizdi taǵy biraz jerge aparyp tastaıtyn túri bar. Menińshe bul jumysty sarapshylar alqasy eń aldymen ózderinen bastaǵany durys sııaqty. Neǵylǵanda da daýysyńdy joǵarydan nusqaǵan adamǵa emes, óziń tańdaǵan talantqa bere alatyndaı namysyń bolýy kerek shyǵar. Áıtpese daýystaryn bererin berip alyp, saýsaqtarymen joǵarǵy jaqty nusqaý aqtalýdyń eń ońaı tásiline aınalyp barady. Tipti bireý burmalaǵannyń ózinde sanaýly sarapshy óz daýystaryn ózderi sanaýǵa shamalary jetpedi degenge kim senedi?
Mine, aldymda syılyqqa usynylǵan shyǵarma avtorlarynyń tizimi jatyr. Men sonyń ishinde bireýiniń aty-jónine uzaǵyraq qarap qalǵan bolsam kerek. Syrttan kórgen bireý bolsa, týysyn taýyp alǵan eken dep oılaýy múmkin edi. Jo-joq, ol eshqandaı da et jaqyn týysym emes. Biraq men shynynda da onyń tizimdegi esim soıyna súrinip ketip otyrmyn. Aldy-artyndaǵy basqalardyń aty-jónderine de kóz júgirtip qoıam. Tustarynda alǵashqy saraptaýda alǵan daýystary taıǵa tańba basqandaı bolyp jazýly tur. О́ńgelerden ózgeshe bir ereksheligi bardaı qadalam kelip. Álden ýaqytta baryp, ne oılarymdy bilmeı abdyrap basymdy kóterdim. Meni bógeltken «Bıylǵy syılyqty osy adam alyp ketýi de múmkin-aý» degen úreı edi.
Qazir keıbir aqyn-jazýshylardyń memlekettik syılyqty ádiletsiz alǵany týraly kóp aıtylady. Biraq soǵan ózderi daýys bergen. Alǵashqy irikteýde daýysyn berip ótkizip jibergen. Sodan soń sarapshylar alqasynyń músheleri de ózderi daýysqa daýys qosqan. Olardyń daýystarynan jer titirep, aspan shaıqalǵan. Sóıtsek olar ózderi sútten aq, sýdan taza eken. Bar bolǵany ár salanyń ókilderi aqtyq daýys beretin prezıdıýmǵa senipti. Odan da ótip ketse, aty-jónderin altyn tabaqqa salyp aparǵanda bireý qulaqtaryna sybyrlaıtyn bolar dep úmittenipti. Sodan keıin «Bolmady, pále eken, ótip ketti, qol qoıyp jiberdi» dep qara aspandy tóńkerip úıirlerine qaıtady eken. Al sonda osy sarapshylardyń ózderiniń moınynda eshqandaı jaýapkershilik joq bolǵany ma?
Ekinshi aıtarymyz, memlekettik syılyq madaqqa ǵana beriletin marapat emes. Ondaı ereje esh jerde jazylmaǵan. Syılyq avtorǵa, onyń minezine, qoǵamdaǵy ornyna qarap berilmeıdi. Syılyq kórsetilgen merzim aralyǵynda jaryq kórgen, qoǵamda erekshe pikir týdyrǵan shyǵarmaǵa beriledi. Tarpań shyǵarmanyń avtory da tarpań bolýy múmkin. Qoldaǵy nárseni qıyndatyp júrgen ber jaqtaǵylar. «Aty atoılap turǵan kitapty qol qoıýǵa qalaı aparamyz?» dep bet monshaqtary tógile qalady. «Osyny altyn tabaqqa salyp aparsaq, jaman oılap qalýy múkin-aý» dep aldyn-ala saqtyq jasaǵan bolady. «Myna oılary qolaılaryna jaqpaı qalsa qaıtemiz?» dep búgejekteıdi, jaltaqtaıdy, jaramsaqtanady. Bir-birine ymdap, bastaryn shulǵyp, qyzarańdaı kúbirlesip, jaý joq jerden jaý taýyp jaqsyattana qalady.
Osyndaıda bılik ózgerip, biz ózgermeı qor bolamyz ba dep qorqasyń keıde. Áıtpese qoǵamǵa neniń qaýipti, neniń qaýipti emes ekeni zańda kórsetilgen. «Artyq túshkirip qoıarmyn» degen ásiresaqtyq basqaǵa júrse de, ádebıetke júrmese kerek. Joǵaryda aıtylǵan Berdibek Soqpaqbaev ta, Táken Álimqulov ta, Asqar Súleımenov te ózgeshe oıly qalamgerler. Jarty ómiri kórshi eldiń túrmesinde ótken Qajyǵumar Shabdanuly da synshyl kózqarastaǵy jazýshy. Biraq shyǵarmalaryna qarap otyrsańyz, eń oqylymdy kitaptardy da solar jazǵan. Olardyń «О́lgender qaıtyp kelmeıdi», «Aqboz at», «Qylmys» atty romandary, «Meniń atym Qoja», «Besatar», «Qarataý» sekildi povesteri ádebı ortada qubylys retinde qabyldanǵan. Táken Álimqulovtyń on bes bettik «Qaroı» atty bir ǵana áńgimesin Ábish Kekilbaevtan bastap ózderine úlgi tutpaǵan qalamger qazirge deıin kemde kem. Tipti qoǵamdyq qozǵaýshy kúshi bar týyndylar retinde joǵaryda atalǵan shyǵarmalardyń qaı-qaısy da talaı urpaqtyń sanasyn ózgertti desek te artyq emes. Bul shyǵarmalardan qoǵamǵa, ultqa, qala berdi memleketke de paıda kelmese, zııan kelgen joq. Al endi osyndaı dúnıelerge memleketimizdiń de qundylyǵy retinde qarap, mártebeli syılyqtarmen marapattap jatsaq nesi aıyp?
Mine, memlekettik syılyq avtordyń ataǵyna qarap emes, shyǵarmasyna berilýi kerek dep otyrǵanymyz osy. Biraq ol ereje óz deńgeıinde saqtalmaǵandyqtan, keıde talantty avtorlardyń sátsiz dúnıelerine de syılyq berilip ketip jatady. Buǵan basty sebep, syılyqqa usynylǵan shyǵarmalardy sarapshylar oqymaıdy. Avtordyń burynǵy bedeline qarap daýys beredi. «Syılyqqa usynylǵan shyǵarmalardy buryn Áýezov oqyǵan eken, qazir men ǵana oqımyn» degen Gerold Belgerdiń sózi sodan shyqqan. Mundaıda kitapty oqymaq túgili, til bilmeıtinderdiń daýys berýi tipten soraqy. Qandaı kitapqa daýys berip jatqanyn ózderi de bilmese, olardyń moınynda qandaı jaýapkershilik bolýy múmkin. Endeshe usynylǵan shyǵarmalardy oqytýǵa memlekettik syılyq berýshilerdiń ózderi kiriptar bolýǵa tıis. Úmitkerdiń kitabyn aqy tólep oqytyp, qolyn qoıdyryp saraptama jasatý jaýapkershilikti arttyra túsedi demekpiz.
Meniń Shámil dosym bıliktiń keńselerin kóp jaǵalaıdy. Keıde kópke zııany tıip ketetin qyljaǵy bolmasa, bizden bir qadam ilgeri oılaıtyny da ras. Sol dosymnyń aıtýynsha, ádebıettiń bitpeıtin daýyna bıliktegiler de toıyp bolǵan. Demek osy saladaǵy memlekettik syılyqtyń qalaı berilýi kerektigi týraly syndarly pikirge olar da muqtaj. О́zderi syılyq berip otyryp, ózderi abyroısyzdyqqa ushyraý aqylǵa qonbaıtyn nárse. Memlekettik syılyqtyń mártebesin tek úzdikter ǵana kótere alatynyn bilmeıtindeı olar da aqymaq emes (Shámil dosymnyń leksıkonynan alyndy). Qalaı desek te memlekettik syılyq memlekettik qundylyq dárejesine kóterilgende ǵana abyroıy artady. Áıtpese árkimniń aýzyndaǵy qyljaq pen túrtpekke aınalyp ketýi de ǵajap emes. Qysqasy talantsyzǵa taq berip, darynsyzǵa baq berip buǵan deıin eshkim opa tappaǵan eken, budan keıin de opa tabýy ekitalaı. Bir sózben aıtqanda áńgime shıq etse, shıqany jarylaıyn dep pisip-jetilip tur.
Munyń bári Shámil dostyń ǵana emes, keýdesin kótergenniń bári aıtyp júrgen ortaq másele. Bizdiki osynyń bárin jınaqtap, tıisti oryndarǵa jetkizý ǵana. О́z tarapymyzdan qosarymyz, aramyzdaǵy áldebireýler aıtyp júrgendeı AQSh-tyń bet-beınesi Gollıvýd bolsa, qazaqtyń rýhyn kóteretin qaı zamanda da ádebıet! Sonda da bul maqalamdy talantty jazýshymyz Marhabat Baıǵuttyń «Men endi bul syılyqqa túspeımin» dep teris aınalǵanymen aıaqtaǵym kelip otyr. Al núktesin «Tynymbaı sııaqty jazýshyny qaıdan tabamyz?» degen Nesipbek Dáýtaıulynyń sózimen qoısam eshteńe etpes. О́zine daýys bermegenderge ókpelemeı, Tynymbaı Nurmaǵanbetovti osyǵan deıingi alamanda eki ret súrindirgenderge ókpelep otyrǵan Nesipbek Dáýtaıuly da qyzyq! Degenmen, Shámil dos, olar bizge qaraǵanda áldeqaıda adal, áldeqaıda bıik, áldeqaıda rýhty adamdar bolýy kerek! Endeshe sondaı talanttar týyn kóterip júrgen ádebıetti tazartaıyqshy, ulttyń rýhyn qyljaqqa aınaldyrmaıyqshy, ata-babadan muraǵa qalyp kele jatqan kıeli sóz ónerin óz tuǵyryna kótereıikshi degimiz keledi.