Ár oqý jyly bastalǵanda aýyldaǵy ata-anadan maza ketedi. О́ıtkeni, shaǵyn jınaqty mektepterdiń kópshiliginde, jalpy aýyldaǵy bilim oshaqtarynda bala sany az bolǵandyqtan, synyptardyń nemese mekteptiń jabylyp qalý qaýpi seıilmeı otyr. Mektep jabylyp qalsa ata-ana kórshi aýylǵa, aýdan ortalyǵyna nemese qalaǵa jiberedi, jibermese bala bilimsiz qalady.
Qarabalyq aýdanyndaǵy О́rnek aýylynyń turǵyndary da bıyl ǵana emes, birneshe jyldan beri naq osyndaı kúıdi bastan keshirýde.
Ár oqý jyly bastalǵanda aýyldaǵy ata-anadan maza ketedi. О́ıtkeni, shaǵyn jınaqty mektepterdiń kópshiliginde, jalpy aýyldaǵy bilim oshaqtarynda bala sany az bolǵandyqtan, synyptardyń nemese mekteptiń jabylyp qalý qaýpi seıilmeı otyr. Mektep jabylyp qalsa ata-ana kórshi aýylǵa, aýdan ortalyǵyna nemese qalaǵa jiberedi, jibermese bala bilimsiz qalady.
Qarabalyq aýdanyndaǵy О́rnek aýylynyń turǵyndary da bıyl ǵana emes, birneshe jyldan beri naq osyndaı kúıdi bastan keshirýde О́rnektiń ótkenine toqtamaı-aq qoıalyq. Tarıhty aıtsaq uzaqqa ketemiz. Tek osy aýylda kindik qany tamyp, búkil qazaqtyń qamyn oılaǵan halqymyzdyń tuńǵysh kásibı jýrnalısteriniń biri, aqyn, aýdarmashy, «Aıqap» jýrnalynyń redaktory Muhametjan Seralınniń ózi bir tarıh. Onyń eskertkishi ómir súrer-súrmesi belgisiz mekteptiń aldynda muńaıyp turǵandaı. Keńes Odaǵy jyldary О́rnekte tolyq qazaq orta mektebi boldy. О́rnek sol jerdegi ózi attas úlken sharýashylyqtyń bólimshesi, ózi taza qazaq aýyly bolǵan edi. Qazaq mektep-ınternaty bar Tastyózek aýylynyń, О́rnektiń jastary aýdan, oblysta ótetin jarystarda alǵa eshkimdi salmaıtyndyǵyn búgingi jigit aǵasy bolǵandar umyta qoıǵan joq. Mine, 90-shy jyldary aýyl sharýashylyǵy daǵdarysqa ushyraǵanda, О́rnekten de bereke ketti. О́rnek aýylynda qazir barlyǵy 29 otbasy ǵana otyr. Orta mektep ortalaýǵa, bıyl bastaýyshqa aınaldy. Barlyǵy on búldirshin ǵana mektepke barady. Onyń jeteýi bastaýysh mekteptiń oqýshylary bolsa, úsheýi mektepaldy daıyndyq tobyna baryp júr.
– Bilim berý uıymdary jelisiniń kepildik berilgen memlekettik normatıvin bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2007 jylǵy 21 jeltoqsandaǵy qaýlysyna sáıkes О́rnek mektebi jabylmaıtyn boldy. On bala osy qaýlydaǵy normatıvke sáıkes keledi. Al qaýly boıynsha ortalaý mektepte keminde 41 oqýshy bolýy kerek. Bıyl ata-atanalar balalaryn О́rnekte qaldyrýdan bas tartyp, qujattaryn ózderi aýdan ortalyǵy Qarabalyqtaǵy qazaq mektebine aparyp tapsyrdy, sondyqtan munda ortalaý mektepte oqıtyn bala qalmady, – deıdi Qarabalyq aýdandyq oqý bóliminiń meńgerýshisi Kamıl Ibragımov.
Shekarada, oblys, aýdan ortalyǵynan shalǵaıda jatqan О́rnek búginde órkenıetten shettep tur, onda ınternet te, uıaly baılanys ta joq. Qys aılarynda joldyń barlyǵyn qar basady, qatynastyń ózi azapqa aınalady.
О́rnek aýylynda qalǵan 29 otbasynyń barlyǵy da tek óziniń qorasyndaǵy maly men qusyn baǵyp otyr. Onyń ónimin Qarabalyqtaǵy jármeńkege shyǵaryp, nápaqasyn tabady.
– О́rnekten dál qazir kóship jatqan eshkim joq. Munda turatyndardyń barlyǵy bolmasa da, basym kópshiligi 40-45 jas aralyǵyndaǵy kisiler. Aýyldan ketken jastar qaıtyp oralmaıdy. Bala týý da óte kemshin. Aýyldyń bolashaǵy týraly eshteńe kesip aıta almaımyn, – deıdi О́rnek aýyldyq okrýginiń ákimi Balqııa Qunanbaeva.
Osyndaı halge tek О́rnek mektebi ǵana dýshar bolsa úndemeı-aq qoıar edik. Qostanaı oblysyndaǵy bilim oshaqtarynyń 70 paıyzyn osy sııaqty shaǵyn jınaqty mektepter quraıtyndyqtan, bul ózi úlken problemaǵa aınalyp otyr. Al statıstıka boıynsha elimizde jyl ótken saıyn shaǵyn jınaqty mektepterdiń qatary kóbeıe túsýde. Mysaly, 2005 jyly ol jalpy bilim beretin mektepterdiń 52 paıyzyn qurasa, 2010 jyly bul kórsetkish 56,5 paıyzǵa jetken. Qostanaı oblysynda ár úshinshi oqýshy shaǵyn jınaqty mektepten bilim alady, ár on ekinshi bala aralas synyptarda oqıdy.
– Synyptardy qosyp oqytý tek bastaýysh synyptarda ǵana emes, bilim berýdiń negizgi deńgeıinde de kezdesedi. Osyndaı mektepterdiń bastaýysh synyptaryndaǵy oqýshylardyń 35 paıyzy, joǵary synyptaǵylardyń 17 paıyzy aralasyp otyryp oqıdy. Mundaı oqý úderisinde sabaqtyń uzaqtyǵy eki synyp úshin 22 mınýttan, al úsh synypty qossa 15 mınýttan keledi. Bulaı oqytý sabaqtyń tıimdiligin kúrt tómendetedi, al shaǵyn jınaqty mektepterdiń kópshiligi muǵalim tapshylyǵyn ótkir sezinip otyr, -– deıdi oblystyq bilim salasyn baqylaý departamentiniń dırektory Bátıma Daýmova.
О́tken jylǵy memlekettik attestasııa oblystaǵy shaǵyn jınaqty mektepterdegi muǵalimder