Eńseli eldiń eren umtylysy

Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine óz kandıdatýrasyn usynbaq

Elimizdiń Syrtqy ister mınıstrliginde Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary bolatyn BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine kandıdatýrasyn ilgeriletýge arnalǵan qabyldaý ótken edi. Bul is-sharaǵa elimizdiń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov bastaǵan osy vedomstvonyń basshylary, Prezıdent Ákimshiliginiń jaýapty qyzmetkerleri, Parlamenttiń qos palatasynyń depýtattary, elimizdiń ózge de mınıstrlikteri men vedomstvolarynyń, sheteldik dıplomatııalyq korpýstyń, BAQ ókilderi qatysqan.

Biz Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy E.Á.YDYRYSOVTY atalǵan máselege baılanysty áńgimege tartqan edik.        

Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine óz kandıdatýrasyn usynbaq

Elimizdiń Syrtqy ister mınıstrliginde Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary bolatyn BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine kandıdatýrasyn ilgeriletýge arnalǵan qabyldaý ótken edi. Bul is-sharaǵa elimizdiń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov bastaǵan osy vedomstvonyń basshylary, Prezıdent Ákimshiliginiń jaýapty qyzmetkerleri, Parlamenttiń qos palatasynyń depýtattary, elimizdiń ózge de mınıstrlikteri men vedomstvolarynyń, sheteldik dıplomatııalyq korpýstyń, BAQ ókilderi qatysqan.

Biz Qazaqstan syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy E.Á.YDYRYSOVTY atalǵan máselege baılanysty áńgimege tartqan edik.        

– Erlan Ábilfaıyzuly, Qazaqstan 2017-2018 jyldary­ Birikken Ulttar Uıymy Qaýip­sizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolý úshin óz kandıdatýrasyn usynbaq nıette ekeni jarııa etilip jatyr. Áńgimemizdi elimiz úshin aıtarlyqtaı ma­ńyzy bar osy qýanyshty máseleden bastasaq.

– Burnaǵy kúni BUU Bas As­sam­bleıasynyń 68-shi sessııasy óziniń kezekti jumysyn bas­ta­dy. Al osy oqıǵa qarsańynda Qa­zaqstannyń, jańa ózińiz aıt­qan­daı, Birikken Ulttar Uıymy Qaýip­sizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolý úshin óz kandı­datýrasyn usyný naýqanyn bas­taǵany ras. Buǵan saılaý 2016 jyldyń qyrkúıeginde BUU Bas Assambleıasynyń 71-shi sessııasy barysynda ótetin bolady.

О́zderińiz biletindeı, Qaýip­siz­dik Keńesi – beıbitshilik pen qaýipsizdik úshin óz moıny­na úlken jaýapkershilik alǵan bas­ty jahandyq organ. Osyǵan baılanysty Keńestiń quramy ol halyqaralyq qoǵamdastyqtyń pikirin barynsha tolyqtaı kór­sete alatyn deńgeıde qa­lyp­tastyrylǵany óte mańyzdy. Qa­zaqstannyń oıǵa alǵany oryndalǵan jaǵdaıda alǵash ret Keńes múshesi atanyp, Azııa tobynda ádiletti geografııalyq bó­linistiń tepe-teńdigi qamtamasyz etiletin bolady.

– 2017 jyl Qazaqstan úshin aıtýly jyl bolǵaly tur eken. О́ıtkeni, sol jyly elimizdiń Birikken Ulttar Uıymyna múshelikke qabyldanǵanyna týra 25 jyl tolatyny belgili...

– Álden asyǵyp, aptyqpaıyq. Múshelikke ótý ońaı sharýa emes, basqa da elder talasatyn bolady. Biraq, jas memleket bola tura, Qazaqstannyń múmkindigi joǵary ekenin taǵy da joqqa shyǵarmaǵan jón. Qysqa merzim ishinde Otanymyz zamanaýı, turaqty, yrǵaqty damyǵan myqty ekonomıkasy jáne belsendi syrtqy saıasaty bar memleketke aınaldy. Sondaı-aq, ózin senimdi halyqaralyq seriktes retinde tanyta bildi.

Elimiz BUU-men qaýipsizdik jáne ıadrolyq qarýdy taratpaý, ekonomıka, ekologııa, áleýmettik damý, halyqaralyq quqyqty pro­gressıvti damytý, adam qu­qyǵyn qorǵaý, terrorızmmen, uıymdasqan qylmyspen jáne esirtki bıznesimen kúres salalarynda tyǵyz yntymaqtasyp keledi. BUU-ǵa qabyldanǵan kezden beri Qazaqstan onyń barlyq bas­ty sharalaryna belsene qatysyp qana qoımaı, Uıym aıasynda ótkizilip júrgen iri halyqaralyq forýmdardy ózinde qabyldaýda. Buǵan dálel retinde BUU-nyń teńizge shyǵatyn joly joq elder úshin 2003 jyldyń tamyzynda Almatyda ótken jahandyq konferensııasyn, BUU-nyń Azııa men Tynyq muhıty aımaǵy Ekonomıkalyq jáne áleýmettik komıssııasynyń (ESKATO) 2007 jyldyń mamyrynda Almatyda ótken 63-shi sessııasyn, alǵashqy Medısınalyq-sanıtarlyq kómek týraly Almaty deklarasııasyna arnalǵan Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDU) 2008 jyldyń qazanynda Almatyda uıymdastyrylǵan konfer ensııasyn, Búkilálemdik týrıstik uıymy Bas assambleıasynyń 2009 jyldyń qazanynda Astanada ótken 18-shi otyrysyn jáne basqa da birqatar sharalardy keltirýge bolady.

Buıyrtsa, Qazaqstan óz tarıhynda­ osy­­laısha taǵy bir jańa dáýir­ge aıaq basqaly tur. Jáne bul umtylys bárinen buryn Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zıdentiniń esimimen tyǵyz baılanystyrylýy tıis. Kóshbasshynyń sarabdal saıasaty, onyń kez kelgen qubylystyń jaqsy jaǵyn kóre bilý qabileti Qazaqstandy egemendiktiń eleń-alańyndaǵy úlken qıyndyqtardan taý-tasqa soqtyrmaı aman-esen alyp shyǵyp qana qoımaı, kóp ýaqyt ótpeı-aq «Nazarbaev fenomeni» dep aıtýǵa ábden laıyqty tabys­tar bıigine kóterdi.

Halyq danalyǵy: «Bolashaq biz ony qalaı qursaq, solaı bolady», deıdi. Vıktor Gıýgonyń uly dáýirge uly adamdar kerek degen sózi de bar. Sol aıtpaqshy, uly adamdar joǵary maqsattar qoıyp, sol jolda baryn sala ter tógedi. Qazaqstan az jylda Elbasynyń eren eńbeginiń arqasynda álemde bedeli joǵary, úlken qurmetke ıe memleketke aınaldy. Osynyń nátıjesinde bolar, halyqaralyq deńgeıdegi bastamalary da aıaqsyz qalyp otyrǵan joq. EKSPO-2017-degi jeńisimizdi de tikeleı Elbasynyń atymen baılanystyrýǵa tıispiz.  

– Álemdik arenada jańa oıynshy bola tura Qazaqstannyń álemdik qoǵamdastyqpen túrli óńirlik jáne halyqaralyq pishinderde jahandyq kún tártibiniń barlyq kókeıkesti problemalary boıynsha tyǵyz yntymaqtasyp kele jatqany málim. Bul oraıda elimizdiń Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi ke­ńes (AО́SShK) shaqyrýǵa bas­ta­mashylyq tanytqanyn zor maq­tanyshpen aıtýǵa bolady ǵoı.

– Árıne. О́tken 20 jyl ishin­de AО́SShK qaýipsizdik má­seleleri boıynsha Azııadaǵy eń iri tuǵyrnamaǵa aınaldy. Bir­aq bul bastama ońaıshylyqpen júzege asqan joq. Ol Qazaqstan Pre­zıdenti tarapynan 1992 jyly bas­tama retinde kóterilse, ony júzege asyrýǵa on jyl ýaqyt jumsaldy.

– Elimizdiń álemge ıadrolyq qaterdi qysqartý men ıadrolyq qarýdy taratpaý úderisteriniń berik, jaqtaýshysy retinde tanylyp otyrǵany belgili. Iаdrolyq qarý qateri álemdi áli de bolsa­ alańdatyp otyrǵan qazirgi shaq­ta Qazaqstan ustanymynyń ózgelerge úlgi bolatyn tustary da kóp jáne de kandıdatýra tańdaýda qosymsha upaı ápe­redi dep oı túısek te artyq ket­peı­tinimiz anyq. Buǵan ne der edińiz?

– Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazar­baev­tyń jahandyq qarýsyzdaný úderisine alǵash bolyp úlken úles qosqany barshaǵa aıan. 1991 jyly Memleket basshysynyń Jar­lyǵymen álemdegi asa iri synaq polıgondarynyń biri máńgige jabyldy. Keıin elimiz óziniń áleýeti jóninen álemdegi tórtinshi ıadrolyq arsenalynan tolyqtaı bas tartty. Osylaısha Otanymyz BUU-nyń bitimgershilik áleýetin nyǵaıtý jónindegi mindettemelerin naqpa-naq oryndap keledi. Máselen, Qazaqstannyń «Qazbat» bitimgershilik batalony Iraktaǵy mınalardy joıý jónindegi operasııalarǵa qatysty. Elimiz BUU-nyń osyndaı operasııalar júrgizý jónindegi kúsh-jigerin qarjylaı qoldap qana qoımaı, olarǵa óziniń áskerı baqylaýshylaryn jiberý arqyly tikeleı atsalysýda.

Biz bitimgershilik operasııa­la­ryna óse túsip otyrǵan qajet­ti­likterge oraı BUU-nyń áleýetin kúsheıtýge de úles qosyp kelemiz. Bas Uıymmen áriptestik baıla­nystardy damytyp, ózara is-qı­myl tetikterin jetildirýge óńir­lik uıymdar – EQYU, ShYU, AО́SShK, UQShU da asa múddeli.

Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń Kontrterrorlyq komı­teti aıasynda esirtkiniń zańsyz aınalymy, terrorızm, jemqorlyq jáne transulttyq uıymdasqan qyl­mys baǵyttaryndaǵy qoıan-qol­tyq jumysy da atap aıtýǵa turarlyq.

– Elimizdiń 2010 jyly Eýro­padaǵy qaýipsizdik jáne yn­ty­maq­tastyq uıymyna (EQYU) tóraǵalyq etýi Qazaqstandy álemdik qoǵamdastyqtyń tu­raq­ty jáne jaýapkershilikti mú­shesi retinde keń kólemde tany­ǵandyǵynyń taǵy bir aı­qyn aıǵaǵy boldy. Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵa bola otyryp, álemdegi eń iri óńirlik Uıym aıasynda áskerı-saıası, ekonomıkalyq, ekologııalyq jáne gýmanıtarlyq máselelerdi sheshýde baǵa jetkizgisiz tá­jirı­be jınaqtaǵany da daý­ týǵyzbaıdy. Munyń halyq­ara­lyq qoǵamdastyq tarapynan Qazaqstanǵa degen senim aýqymyn keńeıtkeni de sózsiz ǵoı.

– Álbette. Elimiz, sonymen qatar, 2011 jyldyń maýsymynan 2012 jyldyń qara­sha­sy aralyǵynda basty ha­lyq­aralyq ıslam forýmy – Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna (IYU) tóraǵalyq jasady. Biz IYU-ǵa ıslam áleminde, ásirese, Soltústik Afrıka men Taıaý Shyǵys elderinde úlken taǵdyrsheshti qaıta qurýlar júrgen kezeńde tóraǵalyq ettik. Uıymǵa tóraǵa retinde Qazaqstan Taıaý Shyǵys elderindegi turaqtandyrý úde­ris­terine, Shyǵys