Qolat-qoınaýy altyn men kúmiske toly qazynaly elimizdiń baılyǵyna syrttan kóz tigýshiler kóp ekeni belgili. Ony birlese ıgerýge ynta tanytyp otyrǵandardyń qatary da jyl saıyn artyp keledi. Osyǵan oraı, úsh-tórt jyldan beri qymbat baǵaly metaldarǵa baılanysty elimizde kóptegen ózgerister oryn alýda. Mamandardyń pikirinshe, altynǵa qatysty túbegeıli sheshimi joq, kúrdeli túıtkildi sheshe bilsek, Qazaqstan ekonomıkasy damı túspek.
Búginde elimizde «Aqbaqaı», «Altyntaý», «Maıqaıyń altyn» sııaqty altyn óndiretin zaýyttar bar. Osyndaı zaýyttardan jylyna tonnalap taza altyn óndiriledi eken. 2011 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Qazaqstanda óńdelmegen jáne jartylaı óńdelgen altyn óndirisi osydan bir jyl burynǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 48,3%-ǵa artyp, 21,5 tonnany qurady.
Qolat-qoınaýy altyn men kúmiske toly qazynaly elimizdiń baılyǵyna syrttan kóz tigýshiler kóp ekeni belgili. Ony birlese ıgerýge ynta tanytyp otyrǵandardyń qatary da jyl saıyn artyp keledi. Osyǵan oraı, úsh-tórt jyldan beri qymbat baǵaly metaldarǵa baılanysty elimizde kóptegen ózgerister oryn alýda. Mamandardyń pikirinshe, altynǵa qatysty túbegeıli sheshimi joq, kúrdeli túıtkildi sheshe bilsek, Qazaqstan ekonomıkasy damı túspek.
Búginde elimizde «Aqbaqaı», «Altyntaý», «Maıqaıyń altyn» sııaqty altyn óndiretin zaýyttar bar. Osyndaı zaýyttardan jylyna tonnalap taza altyn óndiriledi eken. 2011 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda Qazaqstanda óńdelmegen jáne jartylaı óńdelgen altyn óndirisi osydan bir jyl burynǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 48,3%-ǵa artyp, 21,5 tonnany quradyAltyn óndirisin jylyna 70 tonnaǵa deıin arttyrý josparlanyp otyr. «Altynnyń qolda barda qadiri joq» demekshi, osynshama qomaqty altyndy óndiremiz dep eldiń jerasty baılyǵyn arzanǵa satyp, baılyǵymyzdyń talan-tarajǵa túspesine kim kepildik bermek? Bizdiń bolashaq muragerlerimizdiń aldyndaǵy mindetimiz osy saf altyndy qorda qomaqty etip saqtap qalý emes pe? Ekonomıkada el baılyǵyn affınırlengen altyn kúıinde saqtaý óte tıimdi jol eken. Soǵan qaraǵanda, danagóı halqymyz «Altynyń bolsa, azbaısyń» dep beker aıtpaǵan.
«Al, biz she, shetelge arzan baǵaǵa altynymyzdy satyp máz bolyp júrmiz, álemdik qor bırjasyndaǵy baǵaǵa laıyq etip, gramyn 4000 teńgege satamyz, tipti, odan da tómen etip zańsyz satyp júrgenderi de bar», deıdi «Altyntaý» zaýytynyń jumysshysy (aty-jónin aıtýdan bas tartty).
Osydan keıin eldegi altyn bıznesi kenjelep qalmaıtyndyǵyna kim kepil bolmaq? Bul saladaǵy kásipkerlerge kim qol ushyn sozbaq, olardyń otandyq altyn bıznesi týraly pikiri qandaı?
Bul jóninde qostanaılyq «Sodalıt» zergerlik kompanııasynyń dırektory Evgenıı Aleksandrovıch bylaı degen edi:
– Eldiń jerasty baılyǵyn satý úshin úlken oıdyń da qajeti shamaly. Men, mysaly, qostanaılyqpyn. Bizde jerastynan temir óndiredi. Sol temir Reseı sekildi elderge arzan baǵaǵa satylady. Kóp ýaqyt ótken joq, 3-4 jyl buryn sol Qostanaıda temir emes, armatýra satatyn zaýyt ashyldy. Armatýra men temir ekeýi eki basqa, armatýra daıyn ónim, ıakı bul jerde kóptegen jumys oryndary ashyldy. Halyq jumyspen qamtamasyz etildi. Al, altyn salasyna kelsek, bul baǵaly metall bıznesinde kóptegen kemshilikter bar. Árıne, onyń eń bastysy, halyqty qynjyltatyny altynnyń eksportqa shıkizat kúıinde arzan baǵaǵa satylýy. Memleket kerisinshe shetelge shyǵaratyn altynnyń qoryn shektep, óz elimizde zergerlik buıymdardyń bıznesin jańǵyrtamyz degen kásipkerlerge yntalandyrý jasasa, elde altyn zergerlik bıznesi sózsiz jandanyp, Qazaqstan birte-birte Túrkııa sekildi pálenbaı myń tonna altynmen aptalǵan buıymdaryn syrtqa shyǵarar edi. Eger shıkizatty emes, zergerlik buıymdardy elimizdiń ózi eksportqa shyǵarsa, bul ekonomıkamyzǵa kóptegen qomaqty qarjy túsiredi, jumys oryndary ashylyp, Qazaqstannyń álemdik ekonomıkada bedeli asqaqtar edi. Mine, osynyń bárin Úkimet qarastyramyz dep sóz bergendeı boldy. Sońǵy ýaqytta osyǵan baılanysty Úkimettiń jınalystaryna jıi qatysyp júrmin, – deıdi.
Taǵy aıtatyn jaıt, úsh-tórt jyl buryn elimizde 10 336 kg. altyn óndirilgen. Joǵaryda aıtylǵan iri zaýyttardan basqa elimizde 100-ge jýyq kishigirim zaýyttar altyn óndirýmen aınalysady eken. Sonyń ishinde zańsyz arzan baǵaǵa altyndy shıkizat kúıinde shetelge asyryp j