Sheteldik jáne otandyq BAQ-tarda Qazaqstandaǵy bıologııalyq baǵyttaǵy zerthanalardyń qyzmetine qatysty jalǵan aqparattyń taralýy jıilep ketýine baılanysty Syrtqy ister mınıstrligi túsinikteme berdi.
Qazaqstan Respýblıkasy qarýsyzdanýdyń jahandyq prosesiniń jáne jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaýdyń belsendi jaqtaýshysy, Iаdrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń (IаQTSh), Hımııalyq qarýǵa tyıym salý týraly konvensııanyń (HQTSK), Bakterıologııalyq jáne ýytty qarýǵa tyıym salý týraly konvensııanyń (BÝQK), soǵysta tunshyqtyrǵysh, ýly nemese basqa gazdar men bakterıologııalyq quraldardy qoldanýǵa tyıym salý týraly 1925 jylǵy Jeneva hattamasynyń jáne basqa da negizgi halyqaralyq quraldardyń jaýapty qatysýshysy bolyp tabylady.
Qazaqstan óz moınyna alǵan barlyq halyqaralyq mindettemelerdi tolyq kólemde oryndap jáne minsiz bedelin saqtap keledi. MAGATE jáne Hımııalyq qarýǵa tyıym salý uıymy tarapynan turaqty ınspeksııalar júrgiziledi jáne jyl saıyn Bakterıologııalyq jáne ýytty qarýǵa tyıym salý týraly konvensııa sheńberinde erikti esepter beriledi.
Bıologııalyq qaýipsizdik máseleleri ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń jalpy júıesiniń mańyzdy bóligi bolyp tabylady. О́kinishke oraı, Qazaqstannyń aýmaǵynda adam men janýarlar úshin qaýipti juqpaly aýrýlardyń birqatar tabıǵı oshaqtary bar, onyń ishinde oba, týlıaremııa, brýsellez jáne taǵy basqalary.
Bul QR turǵyndarynyń densaýlyǵyn qorǵaýdy qamtamasyz etý boıynsha óndiristik-zertteý ınfraqurylymyn damytýdyń erekshe mańyzdylyǵyn aıqyndaıdy. Sonaý 1948 jyly Qazaqstanda Orta Azııalyq obaǵa qarsy ǵylymı-zertteý ınstıtýty qurylǵan bolatyn. Qazir bul Almaty qalasyndaǵy M.Aıqymbaev atyndaǵy asa qaýipti ınfeksııalar ulttyq ǵylymı ortalyǵy bolyp tabylady. Osy jyldar ishinde otandyq ǵylymı mektep quryldy jáne biregeı zertteýler júrgizildi.
M.Aıqymbaev atyndaǵy asa qaýipti ınfeksııalar ulttyq ǵylymı ortalyǵy janynda Ortalyq referenttik zerthanany (ORZ) salý bıologııalyq qaýipsizdikti, ulttyq ǵylymı jáne óndiristik áleýetti nyǵaıtýdyń basty quraldarynyń biri boldy.
ORZ Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy Jappaı qyryp-joıý qarýynyń ınfraqurylymyn joıý týraly atqarýshy kelisim sheńberinde quryldy. Qarjylandyrý Qazaqstan, Belarýs, Reseı, Ýkraınada jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý rejımin nyǵaıtýǵa eleýli úles qosqan Nanna-Lýgara baǵdarlamasy boıynsha AQSh Qorǵanys mınıstrligi arqyly júrgizildi.
Zerthana 2 jáne 3 deńgeıdegi bıoqaýipsizdik jaǵdaıy bar 4 qabatty ǵımarat bolyp tabylady. ORZ Qazaqstan Respýblıkasyna tıesili jáne qazirgi ýaqytta tek respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrylady. Onyń qyzmetkerleriniń búkil shtaty tek otandyq mamandardan quralǵan. ORZ júrgizetin kez kelgen jumys QR densaýlyq saqtaý, bilim jáne ǵylym, aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteriniń baqylaýynda. Onyń qyzmeti Qazaqstandaǵy bıologııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, irgeli jáne qoldanbaly ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizýge baǵyttalǵan.
Qazaqstanda bıologııalyq qarýǵa qatysty eshqandaı jumystar júrgizilmeıtinin, basqa memleketterge qarsy zertteýler júrgizilmeıtinin jaýapkershilikpen málimdeımiz.
ORZ Qazaqstannyń ǵylymı áleýetin aıtarlyqtaı nyǵaıtty, zertteý qaýipsizdigin arttyrdy. Mundaı joǵary tehnologııalyq obektilerdiń bolýy memlekettiń damý deńgeıin jáne onyń bıologııalyq qaterlerge jedel den qoıý qabiletin kórsetedi. Qazir QR densaýlyq saqtaý júıesi COVID-19 indetine qarsy kúreske jumyldyrylǵan kezde, ORZ aýrýdyń taralý qarqynyn tómendetýge óziniń mańyzdy úlesin qosýda. Zerthanada jańa ınfeksııany anyqtaý úshin otandyq test-júıeler ázirlendi.
Qazaqstan bıologııalyq qaýipterdiń transshekaralyq sıpatyn eskere otyryp, halyqaralyq yntymaqtastyqqa, onyń ishinde ORZ bazasynda yqpaldasýǵa daıyn. Bakterıologııalyq jáne ýytty qarýǵa tyıym salý týraly konvensııanyń sheńberinde Bıologııalyq qyzmetti verıfıkasııalaý jáne monıtorıngileý jónindegi zańnamalyq mindetteýshi qujatty qabyldaýǵa dáıekti túrde atsalysýdamyz.
Kez kelgen bıologııalyq qaýip álemge tez taralýy múmkin jahandaný jaǵdaıynda, ashyq jáne syndarly memleketaralyq ózara is-qımyl jaýapty árekettiń normasyna aınalýy tıis.