Senat Tóraǵasy Qaırat Mámıdiń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda depýtattar «Qazaqstan – Qytaı» munaı qubyryn damytý men paıdalaný jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń adamdardy izdestirý máselelerine qatysty zańdyq qujat jobalaryn talqyǵa saldy.
Senat Tóraǵasy Qaırat Mámıdiń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda depýtattar «Qazaqstan – Qytaı» munaı qubyryn damytý men paıdalaný jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń adamdardy izdestirý máselelerine qatysty zańdyq qujat jobalaryn talqyǵa saldy.
Qazaqstan Respýblıkasy men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń úkimetteri arasyndaǵy «Qazaqstan – Qytaı» munaı qubyryn damytý jáne paıdalaný kezindegi yntymaqtastyqtyń keıbir máseleleri týraly kelisimdi qaraǵan Senat ony ratıfıkasııalady. Kelisimde munaı qubyry arqyly qazaqstandyq shıkizatty syrtqa tasymaldaý qyzmetiniń tarıfi biryńǵaı bolyp tabylady jáne munaı tasymaldaý baǵytynyń uzaqtyǵy esepke alynbaı belgilenedi dep kórsetilgen. Osy rette qazaqstandyq naryqqa munaı berýdiń tarıfi eksporttykinen aspaýy tıis. Budan basqa, munaı qubyry ótetin jol boıynda elektr taratý jáne baılanys, jol, qazandyqtar men áleýmettik nysandardyń, sondaı-aq barlyq ınfraqurylym negizinde 8 qosymsha sorǵylyq aıdaý stansalarynyń qurylysy qamtamasyz etiletini belgili bolyp otyr.
Munaı qubyry Atyraý, Aqtóbe, Qyzylorda, Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan jáne Almaty oblystarynyń aýmaǵymen ótetin bolǵandyqtan, óńirlerdiń qarqyndy damýyna serpin beredi dep kútilýde. Qosymsha 1000 jumys orny ashylady eken. Munaı jáne gaz mınıstri Uzaqbaı Qarabalınniń málimetine qaraǵanda, 2019 jylǵa qaraı elimiz ishki naryǵyn janar-jaǵar maımen tolyq qamtı alady. Onyń sózine qaraǵanda, Úkimet qabyldaǵan baǵdarlamaǵa sáıkes munaı óńdeý zaýyttaryn jańǵyrtý arqyly eýro-4 jáne eýro-5 benzınin shyǵarý qolǵa alynǵan. Mysaly, Atyraý munaı óńdeý zaýytynda jańǵyrtý jumystary bastalsa, eki jyldan soń bul nysan jumysqa tolyq kirisetin bolady. Al Pavlodar men Shymkenttegi zaýyttar óz kezekterin kútýde. Depýtattardyń alańdaýshylyq bildirgen saýaldaryna oraı jaýabynda mınıstr Qazaqstannyń munaı óndirisi salasyndaǵy Qytaıdyń úlesi 24 paıyzdy quraıtynyn kóldeneń tartty.
U.Qarabalınniń paıymdaýynsha, qytaılyq munaı kompanııalary Qyzylorda men Atyraý oblystarynda munaı óndirip jatyr jáne atalǵan óńirlerdiń ken oryndaryndaǵy shıkizattyń azaıýyna baılanysty QHR úlesi aldaǵy ýaqytta 7-8 paıyzǵa deıin kemýi múmkin. Qazirgi tańda elimizdiń munaı salasyna AQSh kompanııalarynyń quıǵan ınvestısııasy artyp, munaı óndirýdegi úlesi 25 paıyzdy quraıdy eken.
Sońǵy kezde Qazaqstannyń iri bıznes qurylymdaryn memlekettik satyp alý týraly zań sheńberinen shyǵarý qalypty jaǵdaıǵa aınalyp bara jatqandyǵyna alańdaýshylyǵyn bildirgen palatanyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Ikram Adyrbekov munyń «Samuryq-Qazyna» qorynyń qurylymdarynan bastalyp, keıinnen úlken kásiporyndarǵa ulasyp ketkendigine qynjylys bildirdi. «Soǵan baılanysty «Qazaqstan zańy bızneske qolaısyz ba álde onyń damýyna kedergi týǵyzyp otyr ma?» nemese bul «ınvestorlar qysymynan týyp otyrǵan jaıt pa?» degen zańdy saýaldar týyndaıdy», dedi senator. Kóptegen iri kásiporyndardyń, iri bıznestiń zań sheńberinen tys qalǵandyǵyn alǵa tartqan komıtet tóraǵasy mundaı jaǵdaı shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna keri áserin tıgizip jatqanǵa uqsaıdy degen paıymyn jetkizdi. Máselen, iri munaı jáne gaz kompanııalary shoǵyrlanǵan Atyraý oblysynda sońǵy jyldary shaǵyn jáne orta bıznestiń óńirdegi úlesi 8,1 paıyzdan 7-ge tómendese, Mańǵystaýda bul kórsetkish 16 paıyzdan 11-ge kemigen. I.Adyrbekovtiń paıymynsha, «Qazaqstan – Qytaı» munaı qubyry sekildi jobalarda iri bıznesti zań sheńberinen tys qaldyrmaý kerek.
Sondaı-aq, depýtattar jalpy otyrystyń kún tártibinde «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketter arasyndaǵy adamdardy memleketaralyq izdestirý týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady. Atalǵan shartqa Túrkimenstan men Ýkraınadan basqa TMD-ǵa qatysýshy 9 memleket basshysy Máskeýde qol qoıǵany belgili. Qazirgi kezde ol Ázerbaıjan, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova jáne О́zbekstan elderinde kúshine engen. Jalpy, kelisim boıynsha qylmyskerlerdi birlesken jedel-izdestirý sharalary, suraý salýlar tártibi, izdeýde júrgender týraly aqparattar almasý tártipteri qarastyrylady. Qujat aıasynda memleketaralyq izdestirýdiń ortalyqtandyrylǵan aqpar