Álemniń ár alýan elinen jınalǵan ǵalymdar Ońtústik Amerıkanyń soltústik-shyǵys qaptalyndaǵy Sýrınam respýblıkasynyń djýnglıindegi sý joldarynyń tabandaryn zertteı júrip, buryn ǵylymǵa belgisiz bolyp kelgen jan-janýardyń 60-tan astam jańa túrin tapty. Bul týraly Tut.By saıty habarlady.
Oqymystylardyń bul jolǵy oljalary 6 túrli baqa, 11 túrli balyq jáne buryn jurt bilmegen taǵy birneshe janýarlar men jándikter boldy.
Conservation International atty kommersııalyq emes zertteý uıymynyń basshysy Trond Larsen AR agenttiginiń tilshisine telefonmen bergen aqparynda ǵalymdar komandasynyń úsh aptaǵa sozylǵan ekspedısııa kezinde Brazılııa shekarasyna jaqyn jerdegi, eldiń ońtústik-shyǵysyndaǵy ejelgi ormandar alqabyndaǵy faýnanyń , ıaǵnı jan-janýardyń esebin júrgizip, taza sýdyń zapasyn zertteýmen aınalysqanyn aıtqan.
Palýmeý ózeniniń joǵarǵy aǵysy basseınindegi djýnglı alaptary planetadaǵy eń qalyń jáne meılinshe az zerttelgen aýmaq bolyp tabylady. Arlington ǵalymdar toby jalpy aýdany 162 myń sharshy shaqyrymdy quraıtyn Sýrınamda osy olqylyqtardyń ornyn túgeldeý úshin jumys jasady.
Ǵalymdar tapqan baqalar ǵylym úshin naǵyz jańalyq bolǵaly tur. Qońyr tústi aǵash qubaqalary sonymen birge, ýly baqalardyń qataryn túzedi. Jergilikti turǵyndar onyń toksınderin ańǵa shyqqanda sadaq jebesiniń basyna jaǵyp, ýlaý quraly retinde paıdalanady eken. Ǵalymdar sondaı-aq pıgmenttelgen jaıynnyń jańa túrine de kezigipti. Balyqtyń budan basqa taǵy ondaǵan ózgeshe túri tabylǵan. Munda ushyrasqan kólemi 2,3 mm bolatyn qońyzdyń sarǵysh túrin de ǵylym buryn bilmegen.
Zertteýshiler komandasy barlyǵy 1378 ósimdiktiń, qustyń, sút qorektilerdiń, jándiktiń, balyq pen men amfıbııanyń túrleri týraly málimetterdi jınap alypty. Bul jumysqa jergilikti turǵyndardan 30 adam kómektesken.
О́tken ǵasyrdaǵy 1970 jyldardyń basyna deıin Gollandııanyń otary bolyp kelgen Sýrınam turǵyndary óz djýnglılerin syrt kózden qorǵap, saqtap qalýǵa tyrysady.
Bálkim, «Sýrınam degen qandaı el?» suraqqa mynadaı bir aýyz jaýap bersek, oqyrman qaýym jaqsy uǵynatyn shyǵar: Osy respýblıkadan shyqqan kóptegen asa talantty fýtbolshylar ár jyldary Gollandııa quramasy sapynda oınady. Olardyń qatarynda Roıston Drente, Rýýd Gýllıt, Frank Raıkaard, Edgar Davıds, Klarens Zeedorf, Patrık Klıýıvert, Raıan Babel, Aron Vınter, Andvele Slorı, Romeo Kastelen, Djımmı Floıd Hasselbaınk, Djermeın Lens, Mıhael Raızıger, Vınston Bogard, Gaston Taýment, Redjı Blınker syndy oıynshylar boldy.
Sýrınam degen osyndaı el.
Murat Aıtqoja.