Ońtústik Qytaı teńizi: Daý tolastar emes

Qurama shtattardyń memlekettik hatshysy Maık Pompeo Beıjiń bıliginiń Ońtústik Qytaı teńizin ıgerýge talpynysy zańsyz ekenin aıtyp, Aq úıdiń qandaı pozısııa ustanatynyn ashyq kórsetti.

«Myna nárseni naqtylaǵym keledi: Beıjińniń Ońtústik Qytaı teńizindegi tabıǵı resýrstardy ıelenýge tyrysýy múldem zańǵa saı emes. Bul qadam teńizdi ıgerý maqsatynda aıbat  kórsetýge teń. Álem Beıjińniń Ońtústik Qytaı teńizin muhıttaǵy ımperııasy jasaýyna jol bermeıdi», dedi M.Pompeo.

О́z kezeginde Qytaı tarapy da qarap qalǵan joq. Jýngolardyń aıtýynsha, Qura­ma shtattar derekter men halyq­ara­lyq zańdy burmalap otyr. Qytaıdyń AQSh-taǵy elshiligi taratqan málimetke súıen­sek, resmı Vashıngtonnyń bul áre­keti negizsiz kórinedi.

«AQSh teńizdi bólisýge tikeleı ara­la­sa­tyn memleket emes. Alaıda olar máselege aralasýyn toqtatpaı otyr. Turaq­­tylyqty je­leý etip, kúshin kórse­tip, daýdy odan ári kú­sheıtip, óńirdegi on­syz da qıyn ahýaldy ári qaraı shıele­nistire tústi», delingen el­shilik taratqan málimdemede.

Qurama shtattar men Qytaıdyń te­ńizge talasýynda úlken mán bar. Áý bas­ta daý Qytaı men Vetnam arasynda Parasel jáne Spartlı atalatyn aral­darǵa baılanysty týyndaǵan edi.

Keıinirek Ońtústik Qytaı teńizi aýma­ǵynda kómirsýteginiń mol qory tabylyp, báseńdeı bastaǵan geosaıası jaǵdaı­dy qaıta shıelenistirip jiberdi. Teńiz túbinde shamamen 11 mıllıard barrel munaı jáne 190 trıllıon tekshe metr gaz qory bar. Sondaı-aq Ońtústik Qytaı teńizi balyq qoryna da baı. Buǵan qosa, osy sýlar arqyly jylyna orta eseppen 5 trıllıon dollardyń júgi tasymaldanady eken. Iаǵnı qaı turǵydan alyp qarasańyz da, Ońtústik Qytaı teńiziniń geosaıası máni asa joǵary.

Jýngolarǵa tıisken Maık Pompeo óz só­zinde AQSh-tyń Ońtústik Azııa eld­e­ri­n qoldaıtynyn da aıtyp ótti. «Ame­rı­ka Ońtústik Azııadaǵy áriptesteri men seriktesteriniń halyqaralyq quqyq aıa­syndaǵy quqyǵy men mindetterin, tabı­ǵı resýrstardy ıelenýdegi quqyǵyn qorǵaýǵa kómektesedi. Biz halyqaralyq qoǵam­dastyqpen birge teńizdegi teńsizdikke jol bermeýge, egemendikti qurmetteýge já­ne Ońtústik Qytaı teńizi men sol aımaq­­ty keı eldiń qalaýyna qaraı  bılik júrgizýine qarsymyz», dedi M.Pompeo.

Beıjiń bıligi talaı márte Ońtústik Qytaı teńizi aýmaǵy tolyqtaı Qytaıdyń ter­rıtorııasy bolyp sanalady dep málim­dedi. Oǵan qosa, Tynyq muhıty elderinen osy ustanymdy qoldaýyn talap etedi.

Al AQSh teńizdiń halyqaralyq ortaq sý joly mártebesin qorǵaý qajet ekenin  alǵa tartady. Sondyqtan Qytaıdyń bul aımaqtaǵy áreketterin halyqaralyq quqyqqa qaıshy dep esepteıdi.