О́ńir ekonomıkasy órlep keledi

Mysaly, ónerkásip salasynda 103,5%, qurylysta – 131,8%, ınvestısııa tartýda – 108,3%, baspana berýde – 111,8%, aýyl sharýa­shylyǵynda 103,3% ósim baıqalǵan.

Byltyrǵymen salystyrǵanda jergilikti bıýdjettiń túsimi 29,2%-ǵa artqan. Bul jos­pardaǵydan 11,6%-ǵa artyq.

О́ndiris salasynda ındeks ósiminiń naq­ty kólemi óńdeý sektorynyń ósýi esebinen qam­tamasyz etildi. Bul jerdegi kórsetkish – 106,4%. Al taý-ken óndirisi sektorynda ol 105,7%-dy qurady.

Búginde «ArselorMıttal Temirtaý» jáne «Qazaqmys» korporasııasy» alpa­ýyt kásiporyndardyń turaqty jumys istep turǵanyn aıtqan jón. Álemdik naryqta mys pen bolat baǵasynyń óskeni baıqalady.

Oblys boıynsha ónerkásip óniminiń kólemi alty aı ishinde 1,360 trln teńgeni qu­rady. Bul qarqynnyń jyldyń sońyna deıin saqtalatynyna oblys basshylyǵy senimdi.

Investısııa salasyna kelsek, bıylǵy jarty jyldyń qorytyndysy boıynsha oblysqa 300 mlrd teńgeden astam kapıtal kelgen. Bul aldyndaǵydan 8,3%-ǵa artyq jáne munyń 85%-y – jeke ınvestısııa.

Budan bólek, shetel ınvestorlary bel­sendi túrde atsalysqan 44 jańa ınvestı­sııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Mun­daǵy soma 2 trln teńgeni qurap, 13 myń jańa jumys ornyn ashýdy kózdeıdi.

Jyldyń sońyna deıin 231 mlrd teńgeni qurap, 3,5 myń joǵary óndiristik turaqty jumys ornyn ashatyn 14 jańa joba iske qosy­lady. Qazirdiń ózinde onyń beseýi jumys isteı bastady.

Saran qalasyndaǵy burynǵy rezıno-tehnıkalyq ónimderi (RTI) zaýytynyń bazasynda qytaılyq álemdik kóshbasy «Yutong» kompanııasynyń qaty­sýymen avtobýstar men arnaıy tehnıkalar shyǵarý jobasy iske asyryla bastady. Sátin salsa, jyldyń sońyna qaraı alǵashqy avtobýs konveıerden shyǵýy tıis.

Sonymen qatar osy zaýyttyń bazasynda bıyl jylyna 3,5 mln dana avtomobıl shına­laryn shyǵaratyn joba da qolǵa alyn­baq. Bul jobalardy júzege asyrý oblys eko­no­mıkasyn ártaraptandyrýǵa oń áse­rin tıgize­di jáne mashına jasaý úlesin eki ese­ge arttyrady.

Shaǵyn jáne orta bıznes týraly aıtar bol­saq, bıylǵy jyldyń basynan beri ju­mys istep turǵan kásipkerlik sýbek­tileriniń sany 0,5%-ǵa ósip, 88400 birlik­ti qurady. Bul salada búginde oblys­tyń ekonomıkalyq turǵyda belsendi turǵynda­rynyń 35%-y qamtylǵan. Olar boıynsha ınvestısııa tartýdyń ósimi 20%-dy qurady.

Daǵdarysqa qarsy sharalar arqyly ob­lys­tyń 30 myńnan astam kásipkeri salyq, bank aldyndaǵy kredıt jáne jalǵa alý aqy­­sy boıynsha keıin tóleý jeńildikterine ıe bol­dy.

 Oblysta qurylys salasynda bıylǵy jartyjyldyqtyń qorytyndysy bo­ıynsha jumys 131,8%-dy qurady. Onyń ishinde turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý qarqyny 11,8%-ǵa artty. Bıyl byltyrǵyǵa qaraǵanda turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý isin 42,5%-ǵa arttyrý mindeti alǵa qoıylǵan.

О́ńirde sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý boıynsha aýqymdy jumys júrgizi­lýde. Bul baǵytta turǵyndardy ortalyqtan­dy­rylǵan aýyz sýmen jáne arnaıy tartyl­ǵan sý qubyrymen qamtamasyz etýdiń 95 jo­­basyn iske asyrý qolǵa alynǵan. Mu­nyń ózi bıyl qalalyq turǵyndardyń 98%-yn jáne aýyldyqtardyń 87%-yn orta­lyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtama­syz etýge múmkindik beredi. Al 2021 jyly qyz­­mettiń mundaı túrimen qalalyqtardy jáne 2023 jylǵa qaraı aýyldyq jerlerdiń turǵyn­­daryn 100%-ǵa qamtamasyz etý jos­parda bar.

Oblys ekonomıkasy úshin avtomobıl joldarynyń mańyzy zor. Bıyl «Qaraǵan­dy-Balqash» jáne «Balqash-Býrylbaıtal» jol ýchaskeleri paıdalanýǵa beriledi. Mu­nyń aldynda, ıaǵnı osy jyldyń 6 shilde­sinde Qaraǵandyny aınalyp ótetin «Soltús­tik jáne Shyǵys aınalma joly» ashyldy. Bul jobalardy Indýstrııa jáne ınfra­qurylymdyq damý mınıstrligi iske asyryp jatyr.

Jol óńirdiń damýyna strategııalyq tur­ǵyda ıgi yqpalyn tıgizetin bolady. Irgeles salalardy esepke alǵanda, bul júrgizilip jatqan jumystar 20 myńnan astam jumys ornyn ashýǵa múmkindik berdi.

Aýyl sharýashylyǵy salasy da uıatqa qal­dyr­maı tur. Aýylsharýashylyq ónim­de­riniń naqty kólem ındeksi mal sha­rýashylyǵy ónimderin óndirý ósiminiń arqa­synda 103,3%-dy qurady.

Alǵashqy jartyjyldyqta azyq-túlik taýarlaryna arnalǵan tutyný baǵasynyń ındeksi 103,9%-dy qurady. Onyń ishinde áleý­mettik mańyzy bar azyq-túlik taýar­laryna arnalǵan baǵa ındeksi 104,5% boldy. Bul respýblıka boıynsha ortasha mánnen tómen.

Endi, tótenshe jaǵdaı kezinde tabysynan aıyrylǵan kásipkerler men turǵyn­darǵa áleýmettik tólem tóleý boıynsha my­nany atap ótýge bolady. Oblysta 272 myń adam 42 500 teńge mólsherinde tólem aldy. Bul ekonomıkalyq belsendi turǵyndardyń 40%-yn quraıdy. Kommýnaldyq qyzmettiń 15 myń teńgelik ótemaqysyn oblystyń 76 500 turǵyny aldy. Bul degenińiz 2 mlrd teńgeden astam qarjy. Sondaı-aq tótenshe jaǵdaı kezeńinde oblystyń 80 myń turǵyny azyq-túlik jáne turmystyq jıyntyqtar túrindegi kómekpen qamtamasyz etildi.

Elbasynyń bastamasy boıynsha «Birge­miz» qory arqyly oblystyń 40 myńnan astam turǵyny 2,2 mlrd teńge mól­sherinde kómek aldy. Sonymen qatar ataýly áleý­met­tik kómek alatyn eńbekke jaramdy turǵyndardyń 74%-y jumysqa tartyldy.

Jalpy alǵanda, eńbek naryǵyndaǵy yqpal etý is-sharalarynyń nátıjesinde jyl sońyna deıin 43 myńnan astam adam jumyspen qamtylmaq. Sonymen birge 30 myńnan astam jańa jumys oryndary ashylady. Munyń ózi oblysta jumyssyzdar sanynyń óspeýine ıgi áserin tıgizeri sózsiz.

Qaraǵandy oblysy