Elimizdegi týrızm salasy týraly áńgime qozǵala qalsa Uly Jibek joly boıyndaǵy ejelgi shahar – Shymkentke bir soqpaı ótpeımiz. Erte zamandarda Azııa men Eýropany jalǵaǵan kerýen-kerýen kóshterde attyń tizginin tartyp, terin qurǵatatyn qut meken osy shyraıly Shymqala bolǵan desedi kónekóz tarıh paraqtary.
Búginde sol tarıhı súrleýmen eski shahardyń irgesinen Azııa–Eýropany jalǵaıtyn ekinshi uly qurlyqtyq kópir – Batys Eýropa–Batys Qytaı kólik dálizi ótip jatyr.
Anyǵynda, álemdik ekonomıkanyń kúre tamyry týrızm salasyna aýysqan edi. Toqymdaı jerden qazynasyn qampaıtyp otyrǵan elder men qalalar qanshama? Endeshe, bizdiń tarıhı qalalarymyzǵa týrıst tartatyn kez keldi.
Bul baǵytta eldiń tústik qaqpasyndaǵy Shymkentte birqatar aýqymdy joba qolǵa alyna bastaǵan-tuǵyn. Alaıda álemdi jaılaǵan pandemııa qaýashaǵy ashylyp kele jatqan kásiptiń tozańyn qaǵyp ketkendeı boldy. Áıtpese, osy jyly «Shymkent – TMD elderiniń mádenı astanasy» merekelik sharasy aıasynda álem týrısteri bizge aǵylar edi. Investorlar qalada joq, ózinde baryn ortaǵa salar edi.
Ázirge tek qalanyń týrızm salasy boıynsha áńgimeni ótken shaqpen aıtýǵa májibúrmiz. Qutpan jyly Shymkent qalasynyń týrızmin damytýda birqatar jumystar júrgizildi. Jyl saıyn Shymkent qalasyna keletin týrıster sany ósýde. Mysaly 2018 jyly týrıster sany 178 000 adamdy qurap, 2017 jylmen salystyrǵanda ósim 30 paıyz, al 2019 jyldyń 9 aıynda kórsetkish 185 370 adamdy qurady, ósý qarqyny 47,4 paıyzǵa jetti. Tarqatyp aıtar bolsaq, ishki týrızm boıynsha týrıster sany 159 348 adamdy qurasa, shetelden kelgen týrıster sany 26 022 adamǵa jetken. Degenmen bul aýyz toltyryp aıtarlyq jetistik emes. Sebebi kórshiles О́zbekstan qalalaryndaǵy kórsetkish bizden oq boıy ozyp ketkendigin, kózben kórip júrmiz. Máselen, Shymqalaǵa toǵyz aıda kelgen týrısterdiń kórsetkishin Buhara men Samarqan bar-joǵy bir aıdyń ishinde oryndap jatady.
«Ala taqııaly aǵaıynnan qaı jerimiz kem?», degen suraq jıi týady. Keıde onyń jaýabyn tappaı jatamyz. Negizinde, servıstik qyzmet kórsetý salasy olardyń topyraq qalalarynyń ózin altynmen aptaǵandaı kórsetip otyr.
Týrızm túleý úshin áýeli ne qajet? Árıne týrıstik ınfraqurylym durys bolýy kerek. Ári, tildik kedergige ushyramaýy kerek-aq. Sonda ǵana shetel asyp kelgen saıahatshy dittegen jerine qınalmaı jetip, sol týraly aqparatqa tolyqqandy ıe bola alady.
Osydan birneshe jyl buryn Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna sáıkes, elimizde týrıstik, tarıhı oryndardyń tizimi jasalǵan bolatyn. Sol tizimge Shymkentten 20 shaqty týrıstik kórikti oryndar engen edi. Bulardyń deni shahar irgesinde bolǵandyqtan ınfraqurylymnan másele joq. Al atalǵan orynǵa 3 tilde (qazaq, orys jáne aǵylshyn) aqparat beretin QR-taqtaıshalar ornatylyp, IZI travel halyqaralyq týrıstik platformasynda ornalasqan 3 tilde 22 nysannyń aýdıogıdteri ázirlenip júktelipti.
Qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý maqsatynda da shaharda birqatar jobalar qolǵa alyna bastaǵan. 2 GIS elektrondy navıgasııalyq júıesine engiziletin «Saıramnyń sakraldy obektileri», «Jastarǵa arnalǵan», «Fotoaımaqtar», «Red Bus» sholý ekskýrsııasy», «Shymkent bir kún ishinde», «Shymkenttiń jarty tarıhy» jáne «DendroPark» sekildi birqatar jańa derbes marshrýttary ázirlengen.
Budan bólek, «О́z ólkeńdi tany» baǵdarlamasy sheńberinde 2019 jylǵy 28 mamyr men 8 maýsym aralyǵynda balalarǵa gıd sheberligin oqytý sabaqtary men tanymdyq ekskýrsııalar, 22 maýsym jáne 14 qyrkúıek kúnderi memlekettik qyzmetshilerge Shymkent qalasy men ońtústik óńiriniń sakraldy aımaqtaryna aqparattyq-tanymdyq ekskýrsııasy uıymdastyryldy.
Etken eńbekti jarnamalaý da bir óner. Al týrıstik ónimdi jarnamalaýdyń jóni bólek, josyǵy erek. Týrızmniń mańyzdy baǵyttarynyń biri – oqıǵaly týrızmdi damytý bolyp tabylady.
«2019 jyldyń 27 sáýirinde «Arbat» jaıaý júrginshiler aımaǵynda alǵash ret «Qyzǵaldaq joly» merekelik festıvali ótti. Atalǵan sharaǵa 10 000-nan astam qala turǵyndary men qonaqtary qatysty. Shara 30 respýblıkalyq jáne jergilikti BAQ-ta jaryqqa shyqty. Sonymen qatar mamyr aıynyń 15-nen 31-i aralyǵynda National Geographic Kazakhstan kompanııasy Shymkent qalasynda halyqaralyq ekspedısııa ótkizdi», deıdi qalalyq týrızm basqarmasynyń basshysy Oljas Shyntaev.
Ekspedısııa nátıjesi boıynsha qala kúnine oraı Nur-Sultan qalasynda 1 aı kóleminde «Shyraıly Shymkent» fotokórmesin uıymdastyryp, «National Geographic Russia», «National Geographic Kazakhstan» jýrnaldary men resmı saıttarynda qala týraly maqalalary jarııalandy. Atalǵan fotokórmeni 22 kúnde 500 myńnan astam adam tamashalady.
Aǵymdaǵy jyldyń 22 mamyrynda Batys Qazaqstan óńiriniń týroperatorlary úshin aqparattyq týr ótkizilip, Shymkent qalasynyń týrıstik bıznes ókilderiniń qatysýymen V2V kezdesý uıymdastyryldy.
Qalaǵa keletin ózge de qonaqtarǵa, onyń ishinde BAQ ókilderi, blogerler, týroperatorlarǵa óńirdiń kórikti jerlerin tanystyrý boıynsha jumystar júrgizilýde. Maýsym aıynda Rýmynııa, Polsha memleketterinen tanymal telearnalar kelse, tamyzda Eýropa jáne Azııanyń 14 memleketinen 20 BAQ ókili jáne 7 eldiń blogerleri tanymdyq týrǵa qatysty.
Qala turǵyndary men qonaqtaryn óńirdiń týrıstik nysandarymen tanystyrý maqsatynda áleýmettik jelilerde Visit_shymkent_kz resmı týrıstik paraqshasy iske qosyldy. Atalǵan paraqsha qalamyzdyń týrıstik kórikti jerleri, tarıhı oryndary men qalada ótkiziletin merekelik is-sharalar jóninde turaqty túrde habardar etip otyrady. Týrısterge aqparattyq qoljetimdilikti arttyrý úshin birqatar jarnamalyq aqparattyq materıaldar shyǵarylýda. Atap aıtqanda, «Shymkent 24 saǵatta», «Shymkent. Tarıh izimen», «Balalarǵa arnalǵan Shymkent» taqyrybynda 60 myń búkteme, 77 myńnan astam týrıstik kartalar, «Shymkenttegi úlken ekskýrsııa» atty 350 kitapsha shyǵaryldy.
Bunyń barlyǵy ótken jyldyń enshisindegi sharýalar. Degenmen indettiń beti qaıtyp, qursaýy bosap jatsa, eldegi ishki týrızm salasyna kóńil bólý basty nazarda. Onyń ishinde Shymkenttiń úlesi kóp dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Aldaǵy ýaqytta Eski qalashyq paıdalanýǵa berilip, etnoaýyl kásipkerlikke paıdalanýǵa berilmek. Bul birinshiden, óńir turǵyndarynyń kásiptenýine, ekinshiden, qalaǵa týrıster tartýǵa taptyrmas sát bolǵaly tur.
Qalada týrızm salasyn damytý úshin qolǵa alynǵan jaqsy bastamanyń biri – týrıstik aqparattyq dúńgirshek qyzmeti dep aıtýǵa bolady. Qazirgi tańda Shymkentte 6 týrıstik aqparattyq dúńgirshek jumys isteıdi.
Týrıstik dúńgirshek qyzmetkerleri qala turǵyndary men qonaqtaryna megapolıstiń týrıstik áleýeti týraly kásibı keńes bere otyryp, qalanyń kórikti jerleri, mádenı oqıǵalary men meıramhanalary, jol kartalary men búktemeleri, týrıstik marshrýttary, mádenı-buqaralyq is-sharalardyń anonstary týraly tolyq aqparatty bir tereze prınsıpi boıynsha usyna alady.
Mundaı aqparattyq dúńgirshekter elimizdiń birneshe qalalarynda bar. Atap aıtqanda Almaty, Nur-Sultan, Taraz, Túrkistan qalalarynda jolǵa qoıylǵan. Maqsaty – aımaq boıynsha týrızmdi damytyp, shetelden kelgen qonaqtarǵa óńirimizdiń kórikti jerlerin tanystyrý, olarǵa sapaly qyzmet kórsetý, qalaǵa qalaı jetý nemese kelesi nysanǵa qalaı barýǵa bolatyny túsindiriledi. Aıta ketetin jaıt, ortalyqtaǵy barlyq aqparattyq qyzmet túrleri tegin kórsetiledi.
Qazirgi tańda dúńgirshekter tarapynan turǵyndar men qonaqtarǵa aldyn ala jazylý boıynsha (10 adamnan artyq emes) tegin ekskýrsııalyq qyzmet (18.00 men 20.00 aralyǵynda) kórsetiletin bolady. Bizde qazirgi tańda týrıstik marshrýttar tolyǵymen daıyndaldy. Bolashaqta ártúrli týrıstik baǵyttaǵy marshrýttar ázirlenip, jetildirý boıynsha aýqymdy jumystar júrgiziledi.
Aldaǵy ýaqytta osy dúńgirshekterden kez kelgen adam qala aýmaǵyndaǵy barlyq qonaqúıler men meıramhanalar, qoljetimdi emdeý ortalyqtary, ondaǵy baǵalar men qyzmet túrleri jaıynda tolyq málimet ala alady.
Elordada ótken EKSPO halyqaralyq is-sharasynda shetelden kelgen týrıstiń qaltasyn qaǵyp ketken kólik júrgizýshisiniń áreketinen keıin elimizde týrıstik polısııa qyzmetin jandandyrý qajettiligi týyndaǵandaı. Osy baǵytta Shymkentte arnaıy bólimshe – týrıstik polısııa jumys isteı bastady. Jańa bólimsheniń jeke quramynda 25 adam qyzmet etýde.
Týrıstik polısııa qyzmetkerleri tańǵy saǵat 9:00-den 1:00-ge deıin Arbat, Ortalyq saıabaq, Naýryz alańy, Qoshqar ata ózeniniń jaǵalaýy sııaqty qalamyzdaǵy tórt iri nysanynda qyzmet atqarady.
Bólimshedegi polısııa qyzmetkerleriniń mindeti qala týrısteri men qonaqtaryna quqyqtyq kómek kórsetýge baǵyttalǵan. Eger týrıst óz qujattaryn joǵaltsa nemese qandaı da bir oqıǵaǵa tap bolsa, polısııa qyzmetkerleri qonaqtarǵa kómek kórsetpek.
ShYMKENT