Azamattar quqyǵy – basty nazarda

Koronavırýs pandemııa­sy álemdegi ahýaldy túbegeıli ózgertkeni belgili. Osyndaı qıyn-qystaý kezeńde mem­le­kettik basqarý salasynyń kem-ketigi anyq baıqaldy. Ásirese in­detke qatysty tez sheshim qabyl­daýda túrli máseleler kezik­ken-di. Muny Memleket bas­shysy halyqqa Joldaýynda da ashyp aıtty:

«Indet pen daǵdarys jaǵ­daıynda memlekettik basqa­rýdyń qazirgi júıesi barynsha qar­qyndy jumys istep jatyr. Shuǵyl mindetterdi sheshý ýa­qyt pen resýrstardy qajet ete­di. Biraq aldaǵy keńistikti nazar­dan tys qaldyrmaý kerek. Son­dyqtan tikeleı Prezıdentke baǵy­natyn Strategııalyq jos­parlaý jáne reformalar jónindegi agenttik qurý týraly sheshimdi qabyldadym», dedi Pre­zıdent.

Jalpy, buǵan deıin elimizde mundaı memlekettik organ bolǵan edi. Kezinde atalǵan mekeme ózine júktelgen mindetti abyroımen oryndady. Degenmen, qazirgideı shartaraptyń túkpir-túkpiri qaterli indet pen onyń saldarymen kúresýge bas qatyryp jat­qanda, elimizde mundaı agent­tiktiń qurylýy ońtaıly sheshim desek qatelespeımiz. Endigi jerde agenttik memlekettik basqarý júıesindegi negizgi organǵa aı­nalmaq.

Q.Toqaevtyń strategııalyq jos­parlaýǵa kóńil bólýiniń birne­she sebebi bar. Qazirgi tańda óńir­lerde joǵary jaqqa beri­letin esepti ǵana durys­tap, negizi másele – sharýanyń oń­­taıly sheshimine kóńil bó­lin­­beı kelgeni talaı márte aı­tyldy. Ásirese qujat júzin­de aıaq­tal­ǵan jumystyń is jú­zinde shala atqarylyp júrgenin de kóz kórdi. Munyń bári memle­ket­tiń damýyna erekshe kedergi kel­ti­retini túsinikti. Osy­lardy esker­gen Prezıdent kóp kórset­kishi men ındıkatory bar mem­leket­tik baǵdarlamalar ázirleýdi toq­­ta­typ, yqshamdy ári búkil elge túsinikti formatqa ótýdiń qa­­­jet­­tigin atap ótti. Iаǵnı, istel­gen ju­mys nátıjege qaraı baǵa­lanbaq.

Sonymen qatar Q.Toqaev mem­lekettik qyzmet júıesin qaı­ta jasaqtaýdyń mańyzyna toq­taldy. Mundaı qadam el da­mýynyń temirqazyǵyna aınalýy tıis. Pandemııa kezinde kóp­tegen mekeme qashyqtan jumys isteýge kóshti. Sheshimder onlaın rejimde qabyldanýda.

Munyń bári memlekettik qyz­metkerlerdi qysqartýǵa múm­kindik bar ekenin anyq kór­se­tip otyr. Osyǵan baılanys­ty bıyl memlekettik apparat pen kvazımemlekettik saladaǵy qyz­metkerler 10 paıyzǵa, keler jyly 15 paıyzǵa qysqarmaq.

Osy oraıda, myna máseleni eskergen jón. Qysqartý negizgi júkti kóteretin qarapaıym qyzmetkerlerdi emes, «as iship, aıaq bosatatyn» sheneýnikterdi qamtýy tıis.

Prezıdenttiń buǵan erekshe kóńil bólgeni mynadan-aq baıqalady. Budan bylaı mınıstrlik quramyndaǵy jaýapty hatshy laýazymy joıylady. Onyń mindeti mınıstrlik apparatyn basqaratyn adamǵa júkteledi. Áýelgide jaýapty hatshy laýazymy engizilgende mınıstrdi ákimshilik-kadrlyq jumystan bosatý kózdelgen-di. Biraq is júzinde mınıstrler men jaýapty hatshylar túsi­nise almaǵan sátteri de kezdesti. Osyǵan baılanysty vedomstvonyń jumysy aqsaǵanyna talaı márte kýá boldyq.

El damýynyń taǵy bir parasy – zań ústemdigi. Iаǵnı zań barshaǵa birdeı saq­talmasa, halyqtyń qaýipsizdigi qor­ǵal­masa, ádiletti memleket qurý bas­tama­lary tolyqqandy júzege aspaıtyny – ózgermeıtin aksıoma. Sondyqtan shyǵar, Prezıdent «Azamattardyń máselelerin tyńdap, kórip qana qoıý jetkiliksiz. Eń bastysy – durys jáne ádil sheshim shyǵarý qajet», dep atap kórsetti.

Qazirgi tańda quqyq qorǵaý salasy úlken reformany talap etip otyr. Mysaly, elimizde sybaılas jemqorlyq boıynsha Ishki ister mınıstrligi men oǵan qarasty mekemeler para alýdan eshkimge des bermeıdi. Munyń basty sebepteriniń biri – quqyq qorǵaý júıesi aıyptaýǵa basymdyq berip ketken. Tipti keı adamdardyń negizsiz qylmystyq qýdalaýǵa ushyraǵany da buqaralyq aqparat quraldarynda jazylyp júr.

Osyǵan baılanysty Memleket bas­shysy qylmystyq salany Ekono­mıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıy­my elderindegi úlgide qaıta jańǵyr­týdy tapsyr­dy. Iаǵnı jańa júıede aza­mat­tar­dyń quqyǵy qorǵalyp, halyq­ara­lyq standarttarǵa saı kelýi tıis.

«Qazaqstanda ókilettilikteri naq­ty bólingen úsh deńgeıli júıeni engi­zý qajet dep esep­teı­min. Polısııa qylmysty anyq­tap, oǵan qatysty adamdardy taýyp, aıǵaqtardy jınap, bekitýi tıis. Prokýror jınalǵan dálel­derge qarap táýelsiz baǵa berip, azamattardyń quqyǵy buzyl­ýyn boldyrmaı, adal adam­­dar­dyń qylmystyq jaýapker­shilikke tartylýyna, sotta aıyp­ta­lýyna jol bermeýi tıis. Sot organdar qyz­metiniń aryz­daryn qarap, iske qatys­ty sońǵy she­shimdi shyǵarady», dedi Prezı­dent.

Damyǵan álem elderine polısııa negi­zinen halyqtyń qorǵaýshysyna aınal­ǵan. Tur­ǵyndar qandaı jaǵdaı bolsyn eń áýeli kómekke polısııaǵa júgiredi. Q.Toqaev álemdik tájirıbeni eskere otyryp, polısııa qyzmetinde reforma jasaýdyń mańyzyn túsindirdi. Ásirese bólimshe ınspektorlarynyń róli artýy tıis.

«Ýchaskelik ınspektordyń mártebesin zań­namalyq turǵyda kóterip, oǵan nátı­jeli jumys isteý úshin múmkindik berý ke­rek. Ol azamattarǵa tanys, qolje­timdi jáne bedeldi bolýy kerek», dedi Pre­zı­dent.

Budan bólek, Memleket basshysy quqyq qorǵaý organdarynyń beı­neba­qylaýmen tolyqqandy qamtyl­maǵanyn synǵa aldy. Endigi jerde bul túıtkildi sheshýge arnaıy tapsyrma berdi.

Joldaýda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres máselesi de keńinen aıtyldy. Ásirese osy baǵytta jańa tásilderi engizilmek. Máselen, 2021 jyldan bas­tap memlekettik qyzmetshilerdiń, depý­tat­tardyń, sýdıalardyń shetel bankterinde esepshotqa ıe bolýy, qolma-qol aqsha jáne baǵaly zattar saqtaýyna qatysty jemqorlyqpen kúres aıasynda jańa shekteýler engizilmek.

Mundaı qadam «bıeni búgimen, túıeni túgimen» jutatyn sheneýnikterdiń tábe­tine tosqaýyl bolady. Burynǵydaı júgin ushaqqa tıep qashýdyń dáýreni kel­meske ketpek. Sondaı-aq quqyq qor­ǵaý organdary qyzmetkerleriniń, sýdıalardyń, para berýshilerdiń jáne paraqorlyqqa deldal bolǵandardyń sybaılas jemqorlyǵy úshin jazany qataıtý turǵysynan Qylmystyq kodeks­ke ózgerister engiziledi. Sybaılas jem­qorlyqqa qatysty qylmys jasaǵandarǵa shartty túrde merziminen buryn bosatý sharasy qoldanylmaıdy.

Qoryta aıtqanda, bıylǵy Joldaýda el damýy men azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa qatysty kóptegen másele aıtyldy. Endigi mindet – Memleket basshysy bergen tapsyrmalardy múltiksiz oryndaý.