Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda memlekettik basqarý men sheshim qabyldaýǵa qatysty birqatar másele kóterildi.
Baǵdat Mýsın Bas prokýratýra janyndaǵy Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý komıtetin basqaryp turǵan kezde sheshim shyǵarý prosesiniń uzaqtyǵyn naqty sıfrlarmen dáleldegen edi. Onda qazirgi tańda jergilikti atqarýshy organdardyń sheshim qabyldaýy burynǵyǵa qaraǵanda birneshe ese uzarǵanyn baıqaýǵa bolady. Shartty túrde, áýelde 1 aptada qabyldanatyn sheshim qazir 3 aptanyń kóleminde ýaqyt alady. Ol óz kezeginde sol sheshimdi kútken qarapaıym halyqqa aýyr tıedi, oǵan qosa quqyqtyq, ekonomıkalyq zardabyn da eskerý qajet. Osynyń saldarynan halyq jergilikti atqarýshy bılikten ótip, odan da joǵary qurylymdarǵa júginýge májbúr bolady.
О́zim Prezıdent janyndaǵy komıssııada zańger retinde qyzmet etkenimde de bul olqylyqty ańǵardym. Aýyl, aýdan, qala deńgeıinde qabyldanatyn sheshimderdi birden Prezıdent ákimshiligine baǵyttaǵan jaǵdaılar jıi kezdesetin. Basty sebep – jergilikti ákimshiliktiń sheshimdi ýaqytyly shyǵarmaýy. Iаǵnı bul halyq úshin yńǵaısyz. Bul tek jaýapkershiliktiń máselesi emes. Munyń astarynda jergilikti atqarýshy organdarǵa jetkilikti ókilettik berý degen másele de kóteriledi. Sońǵy kezde qurylǵan quqyq qorǵaý organdary sybaılas jemqorlyqpen kúresý maqsatynda jergilikti atqarýshy organdardy jıi tekseredi. Bul da nazarǵa alynatyn jaıt.
Jaýapty tulǵalar sheshim qabyl- danbaǵan jaǵdaıda qyzmetinen alynýy tıis. Álbette, tyńǵylyqty tekseristen keıin. Atqarýshy organdarǵa talapty, jaýapkershilikti kúsheıte otyryp, erkin qımyldaýyna múmkindik berý kerek. Budan basqa jol joq dep oılaımyn. Ár mekeme basshysy halyqty áýrege salmaı, jyldam shara qabyldaı alýy kerek. Basqa jaǵdaıda halyqtyń memlekettik ınstıtýtqa senimi joǵalady.
Adam quqyqtaryna qatysty sóıler bolsaq, Joldaýda aıtylǵan advokat pen prokýror teńdigi degen máselege toqtalǵym keledi. Adam quqyǵy sóz bolǵanda munyń mańyzdy ekenin túsinýimiz qajet. Jalpy bul advokat úshin emes, quqyǵy qorǵalyp jatqan azamat úshin mańyzdy. Barlyq damyǵan elde sheshimin tapqan másele. Bizde qaǵaz júzinde advokattarǵa jaǵdaı jasalǵan bolyp kóringenimen, is júzinde jaǵdaı basqasha. Memleket basshysynyń advokattyń mártebesi prokýrordan kem bolmaýy kerek degen usynysy alǵash ret kóterilgenine nazar aýdarǵym keledi. Endigi kezekte osynyń oryndalýy alańdatady. О́ıtkeni aıtylǵannan bólek, biz úshin oryndalýy mańyzdy. Tıisti zańnamalyq aktiler ázirlenetin bolsa, óz basym belsene atsalysýǵa daıynmyn.
Bıylǵy Joldaýda kvazımemlekettik sektor máselesi de alǵash ret kóterilip otyr. Sońǵy kezde olardyń basshylarynyń jalaqysy týraly habarlar jıi tarap júr. Bul áleýmettik teńsizdikke alyp keletin másele. Memlekettik qyzmetkerler arasyndaǵy jemqorlyqty aıtyp júrgende kvazımemlekettik sektordaǵy jemqorlyq nazardan tys qalyp júr. Sondyqtan munyń da Prezıdent tarapynan aıtylǵany qýantty.
Abzal QUSPAN,
«Abyroı» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, zańger