Májilistiń VI sessııasynyń alǵashqy otyrysy ótti. Onda Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın Palatanyń jyl sońyna deıin Memleket basshysynyń Joldaýyn zańnamalyq qamtamasyz etýge baılanysty qandaı zań jobalaryn qaraıtynyn aıtyp berdi.
N.Nyǵmatýlın Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń kezekti sessııany ashyp, Parlament qabyrǵasynda halyqqa arnaǵan Joldaýyn jarııalaǵanyn alǵa tartyp, onda el damýyna qajetti negizgi baǵyttar men batyl qadamdar kórsetilgenin jetkizdi.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev óziniń Joldaýynda ýaqyt talabyna saı damý boıynsha negizgi baǵyttar men batyl qadamdardy kórsetip berdi. Ol elimizdegi barlyq salalarǵa arnalyp otyr. Sondyqtan osy bastamalardy sapaly zańdarmen qamtamasyz etý – depýtattyq korpýstyń negizgi mindeti. Eń aldymen memlekettik qyzmet júıesin jańǵyrtý úshin jyl sońyna deıin «Memlekettik qyzmet týraly» zańnamaǵa túzetýler paketin qabyldaý qajet. Prezıdent sapaly jańa ulttyq ındýstrııany damytý úshin jańǵyrtylǵan zańnamalyq negiz qajet ekenin basa aıtty. Bul jerde jyl sońyna deıin ázirlenýi tıis «О́nerkásiptik saıasat týraly» zań óte mańyzdy, bul zań óńdeýshi ónerkásipti damytýdyń qaǵıdattaryn, maqsattary men mindetterin belgileıtin bolady», dedi Spıker.
Ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý týraly zań jobasy aıasynda Májilis Tóraǵasy depýtattardyń nazaryn Memleket basshysynyń jańa qural – strategııalyq ınvestısııalyq kelisimdi engizý bastamasyn zańnamalyq qoldaýdyń ózektiligin aıtty.
«Jyl sońyna deıin Úkimetke kvazımemlekettik sektordyń barlyq satyp alýlaryn qamtıtyn biryńǵaı zań ázirleý tapsyryldy. Bul taqyrypty depýtattar birneshe ret kótergen bolatyn. Prezıdent bizdiń aldymyzǵa Úkimetpen jáne «Atameken» ulttyq palatasymen birge Salyq kodeksi men zańǵa táýeldi aktilerdi qaıta qaraý týraly mindet qoıdy. Jyl sońyna deıin biz Ekologııalyq kodeksti qabyldaýymyz qajet, onyń jobasy bizde qaralyp jatyr. Qazaqstannyń ulttyq parkteri men basqa da tabıǵı baılyqtaryn zańnamalyq túrde qorǵap, osy salada quqyq buzýshylyq jasaǵan azamattardy qylmystyq jáne ákimshilik qýdalaýdy qatańdatý qajet», dedi N.Nyǵmatýlın.
Májilis Tóraǵasynyń aıtýynsha, depýtattarǵa quqyq qorǵaý jáne sot júıesin reformalaý, bıznesti quqyq qorǵaý organdarynyń shamadan tys aralasýynan qorǵaý, azamattardy, ásirese balalardy kıberbuzýshylyqtan qorǵaý úshin zańnamalyq negiz qajet.
Osylaısha, 2021 jyldan bastap prokýrorlarǵa adam quqyqtary men bostandyǵyna qatysty qylmystyq ister boıynsha negizgi prosessýaldyq sheshimderdi maquldaý mindeti zań júzinde júkteledi. Ýchaskelik ınspektordyń mártebesi zańnamalyq turǵyda joǵarylap, nátıjeli jumys isteý úshin múmkindikter beriledi.
«Bizdiń aldymyzda bıznesti kúsh qurylymdarynyń shamadan tys aralasýynan zańdy túrde qorǵaý mindeti tur. Memleket basshysy azamattardy, ásirese balalardy kıberbýllıngten qorǵaý boıynsha zańnamalyq sharalar qabyldaýdy, azaptaýǵa qarsy kúres, adam saýdasyna qarsy kúres zańnamalaryn jetildirýdi tapsyrdy. Oǵan qosa, jyl sońyna deıin qoǵamdyq keńester týraly zań qabyldaýymyz kerek, ol qazir bizdiń Palatada jatyr. Qoǵamdyq baqylaý týraly zań men Aqparatqa qol jetkizý máseleleri jónindegi zańdy ázirleý men qabyldaý tapsyrmasy da ózekti. Mine, jyl sońyna deıin birneshe aıda qarastyratyn zań jobalarynyń shaǵyn tizimi osy. Bul bizdi úlken jumys kútip turǵanyn kórsetedi. Taǵy da qaıtalaımyn, bizdiń basymdyǵymyz – Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan barlyq tapsyrmalardy iske asyrýdy zańnamalyq qamtamasyz etý. Barlyq depýtattyq korpýs pen fraksııalar Joldaýdy zańnamalyq qamtamasyz etý úshin qajettiniń bárin iske asyratynyna senimdimin», dedi Nurlan Nyǵmatýlın.
Sonymen qatar jalpy otyrysta Palata birqatar mańyzdy qujattardy jumysqa aldy. Atap aıtqanda, «2021 – 2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2021 – 2023 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert týraly» qarjylyq zań jobalary.
Palata otyrysynda depýtattar «Tehnıkalyq retteý týraly» jáne oǵan ilespe zań jobalaryn da jumysqa aldy. Jańa qujattardyń qatarynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttary týraly» zań jobasy bar.
Budan bólek, depýtattar birqatar ratıfıkasııalyq zań jobalaryn da jumysqa almaq. Atap aıtsaq, EAEO týraly shartqa ózgerister engizý týraly hattama, Qazaqstan men Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy eki el astanalarynda elshilikterdiń jer ýchaskelerin óteýsiz paıdalanýǵa ózara berý týraly kelisim, Qazaqstan men Soltústik Makedonııa, Bolgarııa, Koreıa elderi arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý sharttary týraly zań jobalar bar.
Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta qarastyrylatyn qujattardyń ishinde TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jazalardy oryndaýdy berý týraly konvensııa, sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Birikken Ulttar Uıymynyń Bilim, ǵylym jáne mádenıet máseleleri jónindegi uıymynyń (IýNESKO) arasyndaǵy IýNESKO aıasynda Mádenıetterdi jaqyndastyrý halyqaralyq ortalyǵyn (2-sanat) qurý, EAEO sheńberinde aýyl sharýashylyǵy janýarlarymen seleksııalyq-asyl tuqymdyq jumys júrgizýdi birizdendirýge baǵyttalǵan sharalar týraly kelisimder bar.
Jalpy otyrysta depýtattar birqatar zań jobalaryn ratıfıkasııalady. Olar: Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýyna baılanysty EAEO týraly shartty, EAEO quqyǵyna kiretin jekelegen halyqaralyq sharttardy jáne EAEO organdarynyń aktilerin qoldanýy jónindegi jaǵdaılar men ótpeli erejeler týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy.
Sondaı-aq Májiliste «Qazaqstan Respýblıkasy men Birikken Arab Ámirlikteri arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý shartyn ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy. Osy máselege baılanysty baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Bolat Dembaevtyń aıtýynsha, Birikken Arab Ámirlikterinde Qazaqstannyń alty azamaty – bes er adam jáne bir áıel jazasyn ótep jatyr. «Qazaqstannyń alty azamatynyń beseýi bir qylmystyq is boıynsha qamalǵan. Olar top qurý, abaısyzda kisi óltirý jáne tonaý boıynsha 15 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan. Bir adam esirtki saýdasymen aınalysqany, shamamen bes kılo psıhotroptyq zattar satqany úshin ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrylǵan», dedi B.Dembaev.
Jalpy otyrysta Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty A.Qurmanovanyń, N.Dýlatbekovtiń, N.Ábdirovtiń ókilettigin merziminen buryn toqtatý týraly qaýly qabyldandy. Sondaı-aq Palata depýtattary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy etip depýtat Qanat Mýsındi saılady. Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady.