Hromtaý aýdanynyń «Aqjar» aýyldyq okrýgi aýmaǵynda ornalasqan «Aıdarlyasha» geologııalyq qımasy – tarıhı týrızmge suranyp-aq turǵan jer. Jazyq dalanyń boıynda 1500 metrge deıin sozylyp jatqan qyratty alqap tuńǵysh ret 1950 jyldary geologtar nazaryn ózine aýdarǵan. Qatpar-qatpar qabattardyń jerasty taqtaıshalarynyń bir-birimen soqtyǵysýy saldarynan jer betine kóterilgen shaǵyn ǵana bóligi, tirshilik jaralǵandaǵy álemdik muhıttyń tabany ekenin aqtóbelik geolog-barlaýshy Rostıslav Sıgeldın sol jyldary anyqtap berdi.
О́ıtkeni qıma qatparlarynan 350 mıllıon jyl buryn karbon kezeńiniń sońy men perm kezeńiniń basynda tirshilik etken jándikterdiń qaldyqtary men ósimdikter tańbalary tabyldy. Ulý qabyrshaqtary, omyrtqaly jáne omyrtqasyz jándiktiń qańqalary, tasta tańbalanǵan tabıǵaty belgisiz ósimdikter, tiri aǵzalar – berımıtter, omonıtter qaldyqtaryn 1970 jyldary Aqtóbe oblystyq ólketaný mýzeıin basqarǵan Rysjan Ilııasova mýzeı qoryna jınaqtap, belımentter, grıfeıa-ulý, ulýtas jádigerlerinen ekspozısııa jasaqtady. Aıdarlyasha qımasy Qazaqstannyń kıeli jerler kartasyna engizilgeli beri bul jaqqa týrıster qarqyndy túrde kele bastady. Qazirgi kezde Hromtaý aýdanynyń basshylyǵy osy kıeli mekendi ashyq aspan astyndaǵy murajaıǵa aınaldyrýdy qolǵa alyp jatyr. Jaqynda UǴA korrespondent-múshesi, tarıh ǵylymdarynyń doktory Jáken Taımaǵambetov bastaǵan bir top ǵalym kelip, Aıdarlyasha qımasyn geologtar men palentologtar qosylyp keshendi túrde zertteý kerek degen qorytyndyǵa keldi. «Aıdarlyasha geologııalyq qımasynyń eń ejelgi synyqtary tereńde jatyr. Tektonıkalyq qozǵalystyń áserinen qabat joǵary kóterilip ketkende, adamzat jaratylmastan buryn Álemdik muhıtta tirshilik etken qosmekendiler, balyqtar, omyrtqaly jáne omyrtqasyz jándikterdiń muhıt túbine shókken qaldyqtary jer betine shyǵyp qalǵan. Bul – óte sırek qubylys», deıdi tarıh ǵylymdarynyń doktory Jáken Taımaǵambetov.
Aqtóbe oblysy