Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov Parlament Májilisindegi Úkimet saǵatynda depýtattarǵa halyqty kirispen qamtamasyz etý maqsatynda jumys oryndaryn qurý boıynsha qolǵa alynǵan sharalar jaıyn jetkizdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Eńbekmıniniń basshysy óz sóziniń basynda atap ótkendeı, koronavırýs pandemııasy men jańa ekonomıkalyq jaǵdaıda halyqty jumyspen qamtamasyz etýge erekshe basymdyq beriledi. Bul tusta Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıryqsha mánge ıe. Ony júzege asyrý arqyly jumyssyz jáne ózin jumyspen qamtyǵan halyqty turaqty jumyspen qamtýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýdy qoldaýǵa múmkindik týady.
«2017 jyldan beri baǵdarlamaǵa 2 mıllıonnan astam adam, onyń ishinde bıyl 430 myń adam qatysty. Baǵdarlamanyń alǵashqy baǵyty boıynsha 394 myń adamdy úsh komponent: tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynda, qysqamerzimdi kýrstarda jáne de «Bıznes Bastaý» jobasy aıasynda kásipkerlik negizderine oqytý qarastyryldy. Ekinshi baǵyt sheńberinde 111 myń adamǵa kásipkerlikti damytýǵa kómek kórsetildi. Úshinshi baǵytta sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryna ornalastyrý jáne halyqtyń eńbek utqyrlyǵyn arttyrý arqyly 598 myń adam jumyspen qamtyldy», - dedi Birjan Nurymbetov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, mıkrokredıtter jáne granttar berý arqyly ózin jumyspen qamtyǵan jáne jumyssyzdar qatarynan kásipkerlerdi qalyptastyrý 153 myń turaqty jumys ornyn qurýǵa septigin tıgizdi,onyń ishinde mıkrokredıt pen grant alýshylar qosymsha 42 myń jumys ornyn qurdy.
46 myń qatysýshy 8 myń AEK-ke deıingi mólsherde kredıt aldy. Olarǵa jeńildikti jaǵdaı jasaldy - jyldyq 6%-ben 7 jylǵa deıin. Mıkrokredıt alýshylardyń sany úsh jylda 2,5 esege, qosymsha jumys oryndarynyń sany 5 esege ósti. Alǵash ret mıkrokredıt alýshylardyń 63%-y óz bıznesterin ashty.
Grant mólsheri 200 AEK-ti quraıdy, qazir ol 555 myń teńgege teń. 65 myń adam grant aldy, onyń 56 myńy jeke kásipker retinde tirkelip, salyq tóleı bastady ári saqtandyrý jáne zeınetaqy júıelerine endi.
«Baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń esebinen shaǵyn jáne orta bıznes salasyndaǵy jumyspen qamtýdyń ósý úlesi 11%-dy quraıdy. Ekonomıkaǵa qosymsha oń áser shyǵarylatyn ónimniń jylyna shamamen 73,7 mlrd teńgege ósýimen baǵalanady», - dedi Birjan Nurymbetov.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń basshysy jumyssyzdyqtan áleýmettik qorǵaý arqyly halyqtyń nysanaly toptary úshin memleket sýbsıdııalaıtyn 586 myń ýaqytsha jumys orny qurylǵanyn habarlady.
Osylaısha, jastar praktıkasy aıasynda bilim berý uıymdarynyń 115 myń túlegi jumyspen qamtyldy. Onyń 54%-y tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdarynyń, al 40%-y joǵary oqý oryndarynyń túlekteri. JOO men TjKB-niń árbir onynshy túlegi 69,5 myń teńge jalaqy alyp, osy qoldaý sharalarymen qamtylǵan. Praktıkadan ótken túlekterdiń jartysy ony ótken jerinde turaqty jumysqa ornalasýda.
84 myń adam áleýmettik jumys oryndaryna jumysqa ornalasty, olar – negizinen kópbalaly analar, múmkindikteri shekteýli, bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosap shyqqan adamdar, jetim balalar, zeınetaldy jastaǵy adamdar. 12 aıda 65,6 myń teńge ortasha jalaqynyń 35,6%-y sýbsıdııalanady. Sodan keıin 68%-y turaqty jumysqa ornalasady.
Úsh jyldan astam ýaqyt ishinde qoǵamdyq jumystarǵa 387 myń adam jiberildi. Bul belgili bir sebeptermen óz betinshe bos jumys oryndaryna tura almaǵan azamattar. Qoǵamdyq jumystardaǵy ortasha jalaqy 57,4 myń teńgeni quraıdy. Qoǵamdyq jumystarǵa qatysýshylardyń 61%-ynyń tek orta bilimi bar, 75%-y jumyssyz, shalǵaı aýyldarda turady. Bul adamdar turaqty jumysqa ornalasqanǵa deıin jumyssyzdar esebinen shyǵarylmaıdy.
«Jumys oryndaryn sýbsıdııalaý eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaıǵa jedel jáne ıkemdi áreket etý quraly retinde tanyldy. Osy tetikti qoldana otyryp jumyspen qamtýǵa járdemdesý jáne kásipkerlikke tartý arqyly jalpy 739 myń jumys orny quryldy, onyń 153 myńy - turaqty jáne 586 myńy - ýaqytsha. 2017 jyldan 2019 jylǵa deıingi kezeńde turaqty jumys oryndarynyń sany 7 esege ósti», - dep atap ótti Birjan Nurymbetov.
Mınıstr sonymen birge QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi «Eńbek» baǵdarlamasynyń quraldaryn únemi jetildirip otyratynyn atap ótti.
«Máselen, biz eńbek ótili joq jastardy jumysqa ornalastyrý úshin «Alǵashqy jumys orny» jobasyn júzege asyryp jatyrmyz. Taǵy bir bastama - «Urpaqtar kelisimsharty», bul zeınetkerlikke shyǵatyn mamandardyń alty aı boıy óz tájirıbesi men jumys ornyn jańa kadrlarǵa «tabystaýy». Biz sonymen qatar múmkindikteri shekteýli adamdardyataýly jumyspen qamtýdy júzege asyramyz. Bul rette 3115 adam turaqty jumysqa, 6877 adam ýaqytsha jumysqa ornalastyryldy», - dedi Birjan Nurymbetov.
Eńbekmıniniń basshysykoronavırýstyqpandemııadan týyndaǵan jahandyq daǵdarys jalpy álemdik ekonomıkaǵa aıryqsha áser etkenin basa aıtty. Barlyq elder ekonomıkaǵa zardap shektirtpeı adam ómirin qutqarý sııaqty qıyndyqqa tap boldy.
«Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha halyqty qoldaý jáne ekonomıkany turaqtandyrý boıynsha shuǵyl sharalar keshenin qabyldady. Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan kiristi joǵaltqany úshin bir eń tómengi jalaqy mólsherindegi áleýmettik tólem - 11 jáne 2 mamyr aralyǵyndaǵy tótenshe jaǵdaı kezeńinde 4,6 mıllıon adamǵa, 5 shilde men 17 tamyz aralyǵynda karantındi kúsheıtý kezinde 2,4 mln adamǵa taǵaıyndaldy. Shyǵystardyń jalpy somasy 475 mıllıardtan astam teńgeni qurady. Halyqtyń áleýmettik osal toptaryna, onyń ishinde jumyssyzdarǵa azyq-túlik-turmystyq jıyntyq retinde 2 AEK kóleminde tólem júrgizildi. Mundaı tólemdi naýryz-mamyr aılarynda 1 mıllıon adam, al shildede 1,1 mıllıon adam aldy», - dedi ol.
Áleýmettik qoldaý sharalarymen qatar Jumyspen qamtýdyń jol kartasy jumyspen qamtýǵa járdemdesýge aıtarlyqtaı úles qosty, bul jerde jobalardy iske asyrýǵa 1 trıllıon teńge bólindi.
«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy 179 myń adamdy jumyspen qamtamasyz etti. Olardyń ortasha jalaqysy 130 myń teńgeni quraıdy.Baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń otbasy múshelerin eskere otyryp, 700 myńǵa jýyq adam kirispen qamtamasyz etildi. Shaǵyn jáne orta bıznestiń19 myń sýbektisi 370 mıllıard teńgege tapsyrys aldy, bul 114 myń jumys ornyn saqtap qalýǵa múmkindik berdi. Sonymen qatar, Jol kartasy jobalaryn iske asyrý bolashaqta 100 myńnan astam turaqty jumys ornyn ashýǵa negiz bolady», - dedi mınıstr.
Jol kartasy daǵdarys kezeńinde halyqty jumyspen qamtý jáne tabyspen qamtamasyz etýden basqa, áleýmettik, kommýnaldyq jáne kólik ınfraqurylymynyń jóndelgen jáne jańa nysandary túrinde bolashaq úshin áleýmettik qor qalyptastyrýda. Bul 3 aýysymdy jáne apatty mektepter, bilim berý, densaýlyq saqtaý, aýyl turǵyndarynyń taza aýyzsýǵa qoljetimdiligi, sýarmaly, jaıylymdyq jerlerdiń aýmaǵyn ulǵaıtý jáne aýyldyq eldimekenderdi gazdandyrý sııaqty túıtkildi máselelerdiń bir bóligin sheshýgemúmkindik beredi.
Sonymen qatar 2020 jyly basqa memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde jumys oryndaryn qurý qarqynyn ustap turý múmkin boldy. 8 aıda 238 myń jumys orny quryldy. Bul iske Nurly jol (117 myń), Nurly jer (28 myń), Sıfrlyq Qazaqstan (25 myń)baǵdarlamalaryeń kóp úles qosqan.
Birjan Nurymbetovtiń aıtýynsha, qabyldanǵan sharalardyń arqasynda ishki eńbek naryǵy úshin aýyr zardaptardyń aldyn alýǵa, jumys oryndarynyń jappaı qysqartylýyna jáne jumyssyzdyqtyń aıtarlyqtaı ósýine jol bermeýge múmkindik týdy.
Mınıstr sóziniń sońynda Covid-19 pandemııasy jáne karantındik shekteý sharalaryn birneshe ret engizý yqtımaldyǵy jaǵdaıynda QR Úkimeti Eńbek baǵdarlamasyn, Jumyspen qamtýdyń jol kartasyn jáne basqa da memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý aıasynda halyqty jumyspen qamtamasyz etý jáne jumys oryndaryn qurý boıynsha jedel jáne júıeli sharalardy qabyldaýǵa daıyn ekenin atap ótti.