Adamzat densaýlyǵyna alańdaǵan Almaty deklarasııasyna – 35 jyl

Almaty qalasynda Medısınalyq sanıtarlyq alǵashqy kómek (MSAK) jónindegi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy jáne Birikken Ulttar Uıymy Balalar qorynyń (IýNISEF) Almaty deklarasııasynyń 35 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti.

Almaty qalasynda Medısınalyq sanıtarlyq alǵashqy kómek (MSAK) jónindegi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy jáne Birikken Ulttar Uıymy Balalar qorynyń (IýNISEF) Almaty deklarasııasynyń 35 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti.

Osydan 35 jyl buryn alǵash ret álemniń 134 memleketi bas qosyp Almaty deklarasııasyn qabyldaǵan edi. Sol kelisim boıynsha medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómekti damytýǵa ba­sym­dyq berilip, muny búkil álemdik densaýlyq saqtaý júıesi úshin basty baǵyt etip ustaný tártibi aıqyndalǵan-dy. Medısınalyq kómek kórsetý jobasynyń basty qaǵıdalary men damý elementteri de osy Qazaq jerinde bir izge túsken.

1978 jylǵy Deklarasııada tujyrymdalǵan MSAK fılosofııasy halyq densaýlyǵyn saqtaý salasynda álemdik biregeı strategııa ázirleýde alǵashqy áreket retinde tanylyp, «2000 jylǵa qaraı densaýlyq barlyǵy úshin» qa­ǵıdasyn jarııalaǵan Almaty deklarasııasyn Búkilálemdik den­saýlyq saqtaý hartııasy dep jarııalaǵan.

Halyqaralyq konferensııa aıasynda Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Erik Baıjúnisov, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Eýropalyq bıýrosynyń dırektory Jýjanna Jakab, BUU Balalar qory-IýNISEF-tiń Qazaqstandaǵy ókili Djýn Kýkı­tanyń qatysýymen Almaty dekla­rasııasyn qabyldaǵan Res­pýblıka saraıynyń qasbetinde ashylǵan memorıaldyq taqtanyń saltanatty rásimine qatysyp, S.J.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetinde keleshekte Dúnıejúzilik den­saý­lyq saqtaý uıymy alǵashqy medı­sınalyq kómek kórsetý jó­nindegi keńsesiniń ornalasatyn jerinde boldy. MSAK boıynsha alǵashqy keńse DDU atqarýshy dı­rektorynyń sheshimimen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úki­metiniń qoldaýymen atalmysh joǵary oqý ornynyń irgesinde 2014 jyly óz jumysyn bastaıdy.

Álemniń alpystan asa memle­ketinen aıtýly mamandar kelip qatysqan halyqaralyq konferensııany Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova sal­tanatty túrde ashyp, alqaly jıyndy ózi júrgizip otyrdy. Adamzat densaýlyǵynyń búgini men keleshegi sóz bolǵan otyrys­ta Premer-Mınıstrdiń orynbasary E.Orynbaev, Syrtqy ister mınıstriniń oryn­ba­sary A.Volkov, Almaty qala­synyń ákimi A.Esimov, DDU EB dırektory J.Jakab, IýNISEF baǵdarlamasynyń dırektory N.Alıpýı, Eýroodaqqa qaras­ty 27 eldiń atynan Lıtva den­saý­lyq saqtaý mınıstri V.An­drıý­kaıtıs, Dúnıejúzilik bank­tiń Qazaqstandaǵy turaqty ókili Sh.Akkaıa, Parlament Sena­tynyń áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy A.Bı­janov, Reseı densaýlyq saq­taý mınıstriniń orynbasary I.Kagramıan, Islam áriptestik uıy­mynyń bas dırektory S.Alpaı jáne 1971-82 jyldary densaýlyq saqtaý mınıstri bolǵan, qazirgi «Qazaq taǵamdaný akademııasynyń» prezıdenti T.Sharmanov sóz alyp, álemdik deńgeıde kúlli adamzattyń bolashaǵyna qyzmet etip otyrǵan bul yntymaqtastyq qatynastyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.

Budan ári eki kúnge sozylǵan halyqaralyq konferensııa aıasynda ár alýan seksııalyq jumystar júrgizilip, medısınalyq zamanaýı quraldar men kómek kórsetýdiń tıimdi sharalary týraly kórmeler uıymdastyryldy. Ár eldiń medısına mamandary ózderiniń tájirıbesimen bólisip, ózara pikir almasý jáne jan-jaqty paıdaly keńester berý múmkindigine de ıe boldy.

Birlesken jumys nátıjesi halyqqa, ásirese, aýyl turǵyn­daryna densaýlyq saqtaýdyń qoljetimdiligi men sapasyn art­tyrýǵa, profılaktıkalyq baǵ­darlamalardyń tıimdiligin kóte­rýge, ınfeksııalyq emes aýrýlardy týyndatatyn táýekel faktorlarymen kúresti kúsheıtýge zor yqpal etetin bolady. Jıynda tal­qylanyp, maquldanǵan sheshim­der «Salamatty Qazaqstan» mem­le­kettik baǵdarlamasyn 2014-2015 jyldary iske asyrý barysynda josparlanyp otyrǵan Medısınalyq sanıtarlyq alǵash­qy kómek kórsetý reformalaryna negiz bolary haq.

MSAK jónindegi Almaty dek­larasııasynyń 35 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa sheńberinde elimiz Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova men Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Eýropalyq bıýrosy­nyń dırektory Jýjanna Jakab 2014-2015 jyldarǵa arnalǵan Qa­zaqstan Respýblıkasy Densaý­lyq saqtaý mınıstrligi men Dúnıejúzilik densaýlyq saq­taý uıymy arasyndaǵy ynty­maq­tastyq jónindegi eki jyldyq kelisimge qol qoıdy.

Qanat ESKENDIR,

«Egemen Qazaqstan».

ALMATY.