Dárigerlerge járdemaqy men ótemaqy nege ýaqtyly tólenbedi?

Jıynǵa memlekettik or­gan­dardyń basshylarymen qatar koronavırýs indetine shal­dyq­qan medısına qyzmetkerleri, úki­mettik emes jáne qoǵamdyq uıym­dardyń ókilderi shaqyryldy.

Atalǵan máseleniń mańyz­dy­lyǵyn atap ótken Májilis Spıkeri, Nur Otan partııasy parlamenttik fraksııasynyń jetekshisi Nur­lan Nyǵmatýlın aǵymdaǵy jyldyń 22 qyr­kúıegindegi jaǵdaı boıynsha atalǵan indetke shaldyqqan dárigerlerdiń jalpy sanynyń 14%-dan astamyna ǵana, sonymen birge  qaıtys bolǵan medısına qyzmetkerleri otbasylarynyń 13%-ǵa jeter-jetpesine ǵana tólem júrgizilgenin aıtty.

Nurlan Nyǵmatýlınniń aı­týynsha, mun­daı jaǵdaı den­saý­lyq saqtaý júıesi qyz­met­kerleriniń narazylyǵyn týdyryp, Memleket basshysyna jáne Parlament depýtattaryna júginýge májbúr etedi.

– Koronavırýstyq pandemııa kezinde, eń aldymen, memlekettik apparattyń sheshimderi óte jedel de kásibı bolýy tıis. Buǵan par­tııa­myzdyń Kóshbasshysy-Elbasy jáne Mem­leket basshysy erekshe nazar aýdarady, – dedi Májilis Tóraǵasy.

Sonymen qatar N.Nyǵma­tý­lın­niń aıtýynsha, indetke shal­dyqqan medısına qyz­met­kerleri men qaıtys bolǵandardyń ot­basy­larynyń tólemaqysyna qatysty, anyqtap aıt­qanda, tólenbeý jaǵdaıy quzyrly mı­­nıs­tr­likterdiń áleýmettik bólimderi ara­synda ózara is-qı­myldyń joqtyǵy men oılas­ty­­rylmaǵan qadamdarynyń nátı­jesi. Endi qazir pandemııa kezinde medısına qyz­met­­ker­lerin qoldaý týraly Prezıdenttiń tap­­­syr­malaryn oryndaý úshin barlyq jibe­ril­gen olqylyqtardyń ornyn toltyrý ma­ńyz­dy. 

Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jarııa­laǵan aqparatty Nurlan Nyǵmatýlın sandardy sapyrý dep baǵalady. Máselen, atal­ǵan mınıstrlik  usynǵan aqparatyna sáıkes, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine 4 064 ótinish berilgen. So­nymen qatar kásibı qyzmetin atqarý ke­zinde 8 333 dáriger, barlyǵy 12 830 medısına qyzmetkeri ko­ronavırýs ınfeksııasyna shal­dyqqan.

Osy rette, Májilis Tóraǵasy Densaýlyq saqtaý mınıstri Alek­seı Soıǵa joǵaryda atal­ǵan 4 064 ótinishtiń ózi fraksııa otyrysy bolatyny bel­gili bol­ǵannan keıin ǵana jasa­lyn­ǵanyn aıtyp:

– Eger ótken 6 aı ishinde 2 475 ótinim berilse, sońǵy sanaýly kúnder ishinde 1 589 ótinim berilgen. Iаǵnı berilgender óti­nim­der sany 1,6 esege artyp, al ótemaqy tólengen adamdar sany 2 esege deıin ósken. Alty aı boıynda barlyǵy 1 830 dertke shal­dyq­qan dáriger ótemaqyǵa ıe bolsa, al sońǵy biraz kúnde 1665 dárigerge tólemaqy berip úlgergen. Qaıtys bolǵan medısına qyzmetkerleriniń otbasylaryna ótemaqy tóleý boıynsha da jaǵdaı osyndaı, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın. 

Koronavırýstyq ınfeksııadan zardap shekken jáne qaıtys bolǵan medısına qyz­met­kerleriniń kópshiligi aımaqtyq ko­mıssııalardan rastaý ala almaǵan. 

Nurlan Nyǵmatýlınniń piki­rin­she, jár­demaqy men ótema­qyny berý rásiminiń shamadan tys bıýrokrattandyrylýy da máseleniń oń sheshimin tabýyna kedergi keltirip otyr. Atap aıt­saq, ony alý úshin aýyrǵandar men qaıtys bolǵandar jaqyn­darynyń ótinimine 5 jyl buryn bekitilgen ınfeksııalyq aýrý­lar oshaǵyn epıdemııalyq zert­teý kar­tasy qosa berilýi tıis. Ondaǵy talaptar ko­ronavı­rýs­tyq ınfeksııanyń naqty belgi­lerin kórsetpeıdi, al ony egjeı-tegjeıli anyqtaý jáne sıpattaý tólem merzimderin odan ári keshiktiredi. Bul Den­saý­lyq saqtaý, Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstr­likteriniń bir jolǵy tólem tár­tibin anyqtaý boıynsha 9 sá­ýirdegi birlesken buıryǵyna negiz bolyp otyr.

– Siz qazirgi jaǵdaı talaptaryna múldem jaýap bere almaıtyn 2015 jylǵy buıryqty oılanbastan kóshirý arqyly jaǵdaıdy qıyndatyp otyrǵanyńyzdy túsinesiz be? Osynyń saldary­nan jergilikti jerlerdegi óńirlik komıssııalar tıimdi jumys isteı almaıdy. О́ıtkeni, olarǵa kóptegen qujattardy qaraý qajet. Adamdar aýyryp, onyń ústine áli de qalpyna kele almaı jatyp, 43 qosymsha jınaýy kerek. Osy rásimdi jeńildetýge bolatyn edi ǵoı. Muny erterek jasaýǵa ne kedergi boldy? Demek, nemquraıly qaraǵansyzdar, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Tólem jaǵdaıyna qatysty jiberilgen qatelikterdiń taǵy bir sebebi, tótenshe jaǵ­daı kezeńi aıaqtalǵannan keıin qajetti buı­ryq­tyń bolmaýy. Buıryqtyń tıisti jańar­tylýy tek 22 shil­dede bolǵan.

– Tek osy jerde, Májilis qabyrǵasynda, sońǵy 2 kúnde tynymsyz jumystyń nátı­jesinde ǵana sizder durys tetikterdi oı­las­­tyra bastadyńyz, – dedi Má­jilis Spıkeri.

Talqylaý barysynda, Nur­lan Nyǵma­tý­lın aımaqtyq ko­mıssııa jumysyn uıym­das­ty­rýǵa nazar aýdara kelip, oǵan Vedom­stvoaralyq komıssııa tarapynan qajetti baqylaýdyń bolmaǵandyǵyn basa aıtty. 

– Vedomstvoaralyq komıssııa, Úkimet tarapynan baqy­laýdyń bolmaýy aımaqtyq komıs­sııalar jumysy boıynsha jalpy ótemaqy tóleý boıynsha osyndaı ókinishti jaǵdaıǵa alyp keldi, – dedi Májilis Tóraǵasy Eraly Toǵjanovqa.

Sondaı-aq komıssııalardy qurý kezinde de nemquraılylyq baıqalǵany aıtyldy. Mysaly, elimizdiń 17 aımaǵy boıynsha jıyny 5-aq tıisti komıssııa qurylǵan. Al talap boıynsha, negizi sáýir, mamyr aılarynda taǵy – 4, maýsym aıynda – 5 komıssııa qurylý kerek bolatyn.

Al koronavırýstyq ınfeksııa men vı­rýstyq pnevmonııanyń órship turǵan Aqtóbe, Atyraý jáne Batys Qazaqstan oblystarynda tamyz aıynda ǵana qolǵa alynǵan.

Nurlan Nyǵmatýlın:

– Osyndaı mańyzdy máse­lelerdi sheshýge tikeleı qatysy bar – vıse-premerden bastap mı­nıstrliktiń ár qyzmetkeri – árbir sannyń artynda qıyn jaǵdaıda jumys istegen, al keıbiri jaqyndarynan aırylǵan adamdar turǵanyn túsinýge tıis. Endi olar ózderine tıisti aqshany alý úshin tabaldyryq tozdyryp, kóptegen qaǵaz toltyrady. Bul tipti qarapaıym adamı kózqaraspen qaraǵannyń ózinde durys qadam emes, – dedi.  

Jıynda tólem alýǵa ótinish berý tájirı­besi­men Nur-Sultan qalalyq birinshi aýrýhananyń dári­geri Muhıt Týlanov bólis­ti. Dárigerdiń qujattaryn komıssııa qa­byl­damaǵan. Sebebi, onyń eńbekke jaramsyzdyq paraǵy joq.

– Dárigerler múldem jetis­peı, júkteme óte úlken boldy. Biz ol kezde eńbekke jaramsyzdyq paraǵy týraly, ıaǵnı 2 mıllıon teńge týraly oılaýǵa da shamamyz jetpedi. Biz ar-namys, memleket, óz otbasymyz týraly oıladyq. Osy rette, ádildikke qol jetkizýge bola ma? – dedi M.Týlanov Densaýlyq saqtaý mınıstrine.

Alekseı Soı árbir jaǵdaı muqııat qara­lyp, máseleler oń sheshimin tabatynyn jetkizdi. 

– Biz koronavırýstyń ekinshi tolqynyna daıynbyz. Men áriptesterimniń atynan ózimiz­diń tikeleı mindetterimizdi adal atqa­raty­ny­myzdy aıtqym kele­di. Degenmen, biz tólem­aqylardy ýáde etilgen jáne ýaqy­tyn­da alatynymyzǵa senimdi bolǵy­myz keledi, – dedi ózi aýyryp, jár­demaqyny resim­deýde qıyn­dyqqa tap bolǵan Ekibastuz qa­lasynyń jedel járdem feld­sheri Janar Malıkova.

Depýtattar men Densaýlyq saqtaý mı­nıs­trligi, Vedom­stvoaralyq komıssııa bas­shy­larynyń birlesken jumysynyń nátıjesinde jáne syndardy talqylaý barysynda jaqyn arada tólemaqy ahýalyn jaqsartýǵa qoldaý bolatyn birqatar tetikter ázirlendi.  

– Búginde biz kóptegen máse­leni sheshýde aıtarlyqtaı ilge­ri­leýshilik bar ekenin baıqadyq. Biz Parlamentte árbir sıfr, árbir qujat tegi boıynsha taldanǵanyn kórip otyrmyz. Bul óte mańyzdy, sebebi bul seriktestik tásil. Qoǵam bul qoldaýdy qajet etedi, – dedi «Serpin» Ulttyq bilim jáne ınnovasııalar palatasynyń prezıdenti Murat Ábenov.

Atalǵan kemshilikterdi túzetý úshin Má­jilis depýtattary – Nur Otan fraksııasynyń músheleri 30 kún ýaqyt berdi.

– Búgin biz kóptegen máseleni talqylap, bir aı kóleminde olardy sheshýge tyrysatyn bolamyz, – dedi Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanov.

Talqylaýdy qorytyndylaǵan Májilis Tóraǵasy, fraksııa jetekshisi Nurlan Nyǵ­matýlın depýtattyq korpýs árdaıym birles­ken jumysqa daıyn ekenin jetkizdi.